Nhập viện với triệu chứng suy tim, ông Thành, 75 tuổi, được phát hiện mắc bệnh cơ tim phì đại, được bác sĩ cấy máy phá rung tạo ra những cú sốc điện để điều trị nhanh thất, rung thất, dự phòng đột tử.

Ông Thành mắc bệnh tim mạch từ nhiều năm trước. Ông từng đặt stent mạch vành nhiều lần, mổ thay van tim, rung nhĩ dai dẳng, thỉnh thoảng phải điều trị tại bệnh viện tỉnh do mệt. Lần này ông mệt nhiều kèm khó thở, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, cho biết bệnh nhân có những dấu hiệu điển hình của tình trạng suy tim. Siêu âm ghi nhận chức năng co bóp tim (EF) chỉ còn 16%. Nguyên nhân là ông mắc bệnh cơ tim phì đại nhưng không phát hiện và điều trị kịp thời, gây biến chứng suy giảm chức năng tim. Độ chênh áp (sự chênh lệch áp suất giữa buồng thất trái và buồng thoát thất trái) rất cao. “Nếu không nhanh chóng can thiệp, bệnh nhân có nguy cơ rối loạn nhịp, đột tử”, Giáo sư Nhân khẳng định.

Cơ tim phì đại là bệnh lý di truyền gây ra bởi các đột biến gen khiến cơ tim phát triển bất thường. Bệnh nhân sẽ có thành tim dày lên, khiến tim không thể co bóp hiệu quả để đẩy máu lưu thông, lâu ngày dẫn đến tình trạng tắc nghẽn đường ra thất trái, hở van hai lá, rối loạn chức năng tâm trương, thiếu máu cơ tim, suy tim, loạn nhịp tim. Đây là tác nhân khiến người bệnh xuất hiện các triệu chứng mệt mỏi, đau ngực, phù phổi, khó thở kịch phát về đêm, ngất, tiền ngất và thậm chí đột tử.

Phương pháp điều trị bệnh cơ tim phì đại phổ biến là phẫu thuật cắt gọt vách liên thất, can thiệp đốt cồn vách liên thất và đặt máy phá rung (ICD). Tuy nhiên ông Thành bị suy tim kèm chênh áp nặng, nếu phẫu thuật sẽ tăng nguy cơ tụt huyết áp, ngưng tim trong lúc mổ. Vì thế, bác sĩ quyết định can thiệp ít xâm lấn cho người bệnh bằng cách đặt máy phá rung trước, nếu độ chênh áp sau khi đặt không cải thiện thì sẽ tiếp tục đốt cồn vách liên thất.

Giáo sư Nhân cùng ê kíp mở một đường nhỏ phía ngực trái người bệnh để luồn dây dẫn từ tĩnh mạch dưới đòn đến tim. Quá trình này gặp nhiều khó khăn do thành ngực bệnh nhân dày, tĩnh mạch dưới đòn nằm sâu, khiến bác sĩ rất khó đâm kim vào trúng tĩnh mạch. Dưới sự hỗ trợ của siêu âm, bơm thuốc cản quang, ê kíp mới thao tác chuẩn xác, đặt được máy phá rung vào lồng ngực người bệnh.

Loại máy này hoạt động bằng cách phát ra xung điện để kích thích tim đập lại (trong trường hợp tim đột ngột ngừng đập). Ngoài ra, khi phát hiện nhịp tim không đều, máy sẽ tạo ra những cú sốc điện để đồng bộ hóa nhịp tim khi phát hiện nhịp nhanh thất, rung thất.

Ca can thiệp hoàn tất sau hai giờ. Siêu âm kiểm tra cho thấy độ chênh áp giảm nhiều (từ 70 xuống còn 30), ê kíp kết thúc thủ thuật mà không cần đốt vách liên thất. Bệnh nhân tiếp tục được điều trị tích cực với thuốc kháng đông, thuốc lợi tiểu, thuốc ức chế beta và ức chế SGLT2. Sau một tuần ông khỏe nhiều, hết khó thở, chức năng co bóp tim tăng lên 40% và được xuất viện.

Giáo sư Nhân nhấn mạnh, bệnh cơ tim phì đại là căn bệnh nguy hiểm có thể gây đột tử, nhất là trong trường hợp có biến chứng suy tim. Bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng, nếu có thì là những dấu hiệu như đau thắt ngực, hoa mắt, chóng mặt, choáng váng khi đổi tư thế, khó thở, ngất xỉu… dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Bệnh nhân có thể sống chung với bệnh như bình thường, song triệu chứng đầu tiên và cũng là cuối cùng của bệnh chính là đột tử.

Trường hợp ông Thành, dấu hiệu cảnh báo bệnh cơ tim phì đại đã xuất hiện từ lâu nhưng khiến ông lầm tưởng đây là biểu hiện tuổi già, chỉ điều trị nội khoa. Dần dần bệnh tiến triển gây suy tim, chênh áp nặng, may mắn chưa biến chứng loạn nhịp, rung thất, ngưng tim.

Ngoài yếu tố di truyền, một số nguyên nhân có thể gây bệnh cơ tim phì đại bao gồm tăng huyết áp, bất thường trong bộ máy van hai lá, chứng hẹp van động mạch chủ, hẹp eo động mạch chủ, hội chứng Noonan, bệnh chuyển hóa Glycogen, bệnh Friedreich… Đối tượng mắc bệnh thường gặp nhất là người trẻ tuổi (dưới 35 tuổi) hoặc vận động viên. Tuy nhiên, bệnh vẫn có khả năng xuất hiện ở người lớn tuổi. Bệnh hiếm gặp ở trẻ em, trẻ sơ sinh.

Không có biện pháp phòng ngừa hiệu quả bệnh cơ tim phì đại. Nếu gia đình có thành viên mắc bệnh, khuyến cáo những thành viên còn lại nên kiểm tra sức khỏe tim mạch định kỳ để phát hiện sớm bệnh lý. Phương pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa biến chứng của bệnh là chẩn đoán và điều trị ở giai đoạn đầu nhằm ngăn bệnh tiến triển nghiêm trọng hơn.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi