Ông Lĩnh, 63 tuổi, đi khám bệnh phổi thì vô tình phát hiện bướu cổ “lớn” sa xuống phía dưới ngực, dính nhiều mạch máu lớn và các cơ quan quan trọng vùng ngực.

Ông Lĩnh hút thuốc lá hơn 30 năm, có tiền sử bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Tháng 2/2024, ông mệt, khó thở nhiều, dùng thuốc theo toa cũ thì không giảm nên đi tái khám bệnh phổi, được chỉ định chụp CT ngực thì bất ngờ phát hiện bướu giáp thùy bên trái lớn (kích thước 7,6 x 6 cm x 6cm). Khối bướu lớn thòng xuống ngực, đẩy khí quản lệch nhẹ sang phải, chèn ép các mạch máu và cơ quan xung quanh.

ThS.BS Lê Thị Ngọc Hằng, khoa Ngoại Tim mạch – Lồng ngực, Trung tâm Tim mạch TP HCM cho biết, bệnh nhân Lĩnh chưa từng ghi nhận có bướu cổ trước đây, các triệu chứng của bệnh lý tuyến giáp như hồi hộp, vã mồ hôi, lồi mắt cũng không hiện diện.

Nhìn bề ngoài cổ không thấy sưng, cổ không to ra. Nếu không chụp CT ngực do bệnh lý COPD kém đáp ứng điều trị, bác sĩ không thể phát hiện bướu giáp. Lâu ngày bướu sẽ tăng kích cỡ, đẩy khí quản, thực quản lệch sang một bên, chèn ép các cơ quan quan trọng xung quanh khiến bệnh nhân khó thở, nuốt nghẹn… cũng như gây khó khăn cho quá trình phẫu thuật.

ThS.BSNT Trần Thúc Khang, khoa Ngoại Tim mạch – Lồng ngực, Trung tâm Tim mạch TP HCM nhận định khối bướu quá lớn, nằm ngay trước động mạch chủ, dính chặt các mô và cơ quan lân cận nên khả năng cao phải rạch xương ức để lấy bướu ra. Tuy nhiên, bệnh nhân và người nhà mong muốn ca mổ diễn ra nhẹ nhàng, giảm thiểu nguy cơ mất nhiều máu, nhiễm trùng. Do đó, ê kíp quyết định tiếp cận khối u từ đường cổ như thông thường, nếu không thể lấy u mới chẻ xương ức.

Bác sĩ mở đường mổ 6 cm ở cổ, cẩn thận bóc tách bướu để tránh làm thủng khí quản, thực quản, không làm rách các mạch máu lớn. Ca phẫu thuật diễn tiến thuận lợi. Sau gần 4 giờ, toàn bộ khối u được lấy ra mà không cần mở đường ngực. Kết quả giải phẫu bệnh sau đó xác định u lành tính.

Ông Lĩnh hồi phục nhanh, không gặp các biến chứng thường thấy sau mổ bướu giáp như chảy máu, khó thở, nhiễm trùng, thay đổi giọng nói, tê tay chân, suy giáp. Ông xuất viện 3 ngày sau đó.

Bác sĩ Hằng thông tin, bướu cổ là tình trạng tuyến giáp phì đại. Đây là bệnh lý lành tính phổ biến ảnh hưởng đến khoảng 2,2 tỷ người. Tuyến giáp thường phát triển về phía trước hoặc phía bên cổ.

Nếu tuyến giáp phát triển phía dưới và đi qua lỗ ngực vào khoang ngực thì được gọi là “bướu cổ thòng trung thất” hoặc “bướu cổ dưới xương ức”. Bướu cổ thòng trung thất có thể liên quan đến một hoặc cả hai thùy của tuyến giáp, thường gây lệch hoặc chèn ép khí quản, đôi khi chèn ép hay dính vào các cấu trúc lân cận bao gồm thực quản và mạch máu.

Bướu cổ thòng trung thất thường được chẩn đoán sau 50 tuổi và phổ biến hơn ở nữ giới gấp 4 lần so với nam giới. Một loạt ca phẫu thuật gần đây đã báo cáo tỷ lệ bướu cổ thòng trung thất là 7% ở những bệnh nhân từng trải qua phẫu thuật tuyến giáp. Nguy cơ ác tính ở bướu cổ thòng trung thất là 9-13 %.

Đa số bệnh nhân bị bướu cổ thòng trung thất đều không biểu hiện triệu chứng, dù khối u phát triển lớn như trường hợp ông Lĩnh. Chỉ khi bướu lớn dần, chèn ép đẩy lệch khí quản làm thu hẹp đường thở mới gây một số triệu chứng tắc nghẽn phổ biến như khó thở khi gắng sức, nghẹt thở, ho, thở rít. Tuy nhiên, các dấu hiệu này dễ gây nhầm lẫn với bệnh lý hô hấp. Nếu bệnh nhân không được chỉ định chụp X-quang hay CT ngực phổi, rất khó để phát hiện khối u.

Sau ca mổ loại bỏ bướu cổ trung thất, người bệnh cần lưu ý vệ sinh vết mổ đúng cách để tránh nhiễm trùng, hạn chế nói chuyện, tránh nói to để không gây tổn thương dây thanh quản, không mang vác vật nặng hoặc thực hiện các động tác mạnh làm gia tăng áp lực lên vùng cổ nơi có vết mổ, ăn các loại thực phẩm mềm và dễ nuốt, kiêng thức ăn chua, cay, cứng khó tiêu, tuân thủ lịch tái khám để kiểm tra vết mổ, nồng độ hormone và tình trạng sức khỏe.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao, rỉ dịch, chảy máu nhiều, vết mổ đau nhiều…, cần đến bệnh viện sớm để kiểm tra.

Bác sĩ Khang nhấn mạnh, hầu hết các trường hợp bướu cổ lành tính đều có thể phòng ngừa bằng chế độ ăn đầy đủ i-ốt. Cụ thể, mỗi người nên tăng cường ăn cá biển, nước mắm, muối i-ốt… và tránh dùng rau bắp cải, cải thảo, cần tây (những thực phẩm có tính kháng giáp, ngăn chặn tuyến giáp hấp thụ i-ốt); tuân thủ lối sống lành mạnh (không thức khuya, hạn chế uống rượu, bia, không hút thuốc lá, tập thể dục ít nhất 30 phút/ngày).

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi