Hà Nội – Bé Phong, 21 tháng tuổi, không sốt song nôn nhiều, chướng bụng, co giật, chẩn đoán viêm dạ dày – ruột
Hai ngày trước khi nhập viện, bé Phong nôn nhiều kèm chướng bụng. Trước khi vào viện, trẻ co giật hai mắt ngước lên, co cứng toàn thân dù không sốt, ho hay sổ mũi. Sau cơn, trẻ tỉnh nhưng quấy khóc.
Khi đến Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, trẻ tiếp tục co giật thêm hai lần với diễn biến tương tự. Trong thời gian này, trẻ bắt đầu đi ngoài phân lỏng nước 3-4 lần mỗi ngày và ho húng hắng. Các xét nghiệm cho thấy bạch cầu và chỉ dấu viêm CRP tăng, đường huyết, điện giải và canxi trong giới hạn bình thường, không ghi nhận rối loạn chuyển hóa. Siêu âm ổ bụng phát hiện một số hạch mạc treo và ít dịch tự do vùng hố chậu phải. Trẻ không có dấu hiệu thần kinh khu trú, hội chứng màng não âm tính.
Bác sĩ chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não, ghi nhận các dải tăng tín hiệu trên FLAIR ở chất trắng dưới vỏ thùy chẩm hai bên, nghĩ đến tổn thương não sau co giật. Điện não đồ có hoạt động nền phù hợp lứa tuổi, chưa ghi nhận hoạt động kịch phát điển hình. Xét nghiệm Rotavirus, Norovirus và Adenovirus đều âm tính. Bác sĩ chẩn đoán bệnh nhi co giật sau mắc viêm dạ dày – ruột cấp do virus chưa xác định, kèm viêm mũi họng cấp.
Theo ThS.BS Thân Thị Thùy Linh, co giật không phải biểu hiện thường gặp của viêm dạ dày – ruột. Trường hợp của bé Phong được giải thích virus gây bệnh có thể tác động đến hệ thần kinh thông qua cơ chế trực tiếp hoặc gián tiếp. Sốt, mất nước, hạ đường huyết hoặc rối loạn điện giải cũng có thể gây co giật ở trẻ bị viêm dạ dày – ruột. Một số trường hợp co giật liên quan đến viêm dạ dày – ruột cấp điển hình vẫn có thể xảy ra khi các chỉ số đường huyết và điện giải bình thường.
Tình trạng co giật là lành tính, có thể xuất hiện trong giai đoạn trẻ nôn hoặc tiêu chảy, hoặc thậm chí sau giai đoạn nôn, tiêu chảy, có thể tái diễn thành chùm 4-6 cơn trong thời gian ngắn. Cơn thường là co giật toàn thể, kéo dài vài phút hoặc ngắn hơn, trẻ tỉnh lại nhanh sau cơn và đa số có tiên lượng tốt.
Bé Phong được điều trị nội khoa gồm kiểm soát cơn co giật, bù nước và điện giải, đồng thời xử trí các triệu chứng tiêu hóa và hô hấp. Bệnh nhi được sử dụng thuốc chống co giật tác dụng nhanh đường tĩnh mạch để cắt cơn, thở oxy khi cơn co giật xảy ra và thuốc chống động kinh đường uống ngắn ngày theo đúng phác đồ. Trẻ được truyền dịch bù nước, điện giải có bổ sung đường kết hợp uống Oresol nhằm bù lượng nước và điện giải mất qua nôn, tiêu chảy.
Các triệu chứng tiêu hóa được điều trị hỗ trợ bằng men vi sinh, thuốc giảm tiết dịch ruột và thuốc chống đầy hơi. Trẻ đồng thời được điều trị triệu chứng hô hấp bằng thuốc giảm ho, long đờm, kháng histamin và rửa mũi bằng Natri Clorid 0,9%.
Sau 3 ngày điều trị, bé Phong không còn nôn, không tái diễn co giật, ăn uống khá hơn và không sốt. Tình trạng tiêu hóa ổn định dần, số lần đi ngoài giảm, phổi thông khí tốt, không ghi nhận bất thường về thần kinh, được xuất viện.

Bác sĩ Linh cho biết, viêm dạ dày – ruột cấp là bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, chủ yếu do virus, với các biểu hiện như nôn, tiêu chảy, đau hoặc chướng bụng, có thể kèm sốt, mệt mỏi và ăn uống kém. Bệnh thường khởi phát đột ngột, nôn có thể xuất hiện trước rồi đến tiêu chảy. Một số trẻ chỉ nôn hoặc tiêu chảy mà không sốt.
Viêm dạ dày – ruột do virus có khả năng lây lan cao khi trẻ tiếp xúc với phân, chất nôn của người bệnh hoặc thức ăn, nước uống, đồ vật, bề mặt nhiễm virus. Trẻ nhỏ thường đưa tay và đồ vật vào miệng nên dễ mắc bệnh, nhất là trong gia đình, nhà trẻ, trường học. Phần lớn trẻ hồi phục sau vài ngày, nhưng nôn và tiêu chảy nhiều có thể gây mất nước, rối loạn điện giải, hạ đường huyết; trường hợp nặng có thể dẫn đến sốc.
Để phòng viêm dạ dày – ruột, cha mẹ cần rửa tay bằng xà phòng trước khi chuẩn bị thức ăn, trước khi cho trẻ ăn và sau khi đi vệ sinh, thay tã. Cho trẻ ăn chín, uống nước sạch và bảo quản thực phẩm đúng cách. Dụng cụ ăn uống, bình sữa, đồ chơi và các bề mặt trẻ thường tiếp xúc cần được vệ sinh thường xuyên. Chủng ngừa vaccine phòng Rotavirus theo lịch khuyến cáo cũng giúp trẻ giảm nguy cơ mắc bệnh.
Khi trẻ mắc bệnh tiêu hóa, nên hạn chế đến nhà trẻ, trường học và tiếp xúc gần với trẻ khác trong thời gian còn triệu chứng. Cha mẹ cần theo dõi các dấu hiệu mất nước như khát nhiều, môi và lưỡi khô, mắt trũng, khóc ít nước mắt, tiểu ít, mệt lả, li bì hoặc kích thích bất thường. Oresol giúp bù nước và điện giải, cần pha đúng lượng nước theo hướng dẫn trên gói. Nếu trẻ buồn nôn, nên cho uống từng thìa nhỏ, chia nhiều lần; tiếp tục cho trẻ bú mẹ và ăn uống phù hợp khả năng dung nạp.
Nếu trẻ nôn nhiều, tiêu chảy, có bất thường về ý thức – vận động hoặc xuất hiện co giật, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám. Đặt trẻ nằm nghiêng trái ở nơi an toàn, loại bỏ vật có thể gây chấn thương, không cố giữ tay chân, không đưa bất cứ vật gì vào miệng và không cho trẻ uống nước để tránh sặc.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH