Bà Thu, 64 tuổi, bí tiểu kéo dài do bàng quang co bóp kém, kèm túi ngách bàng quang dung tích hơn 200 ml chứa sỏi, được phẫu thuật điều trị rong cùng một cuộc mổ.
Bà Thu cho biết, hai năm trước bà được phát hiện đồng thời có túi ngách bàng quang và u buồng trứng khi khám tại một bệnh viện. Bà được phẫu thuật nội soi lấy u buồng trứng, còn túi ngách bàng quang được theo dõi. Gần đây, bà thường xuyên bí tiểu, tiểu khó, tiểu không hết nên đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.
ThS.BS.CKI Nguyễn Tân Cương, Trưởng khoa Tiết niệu, Trưởng Đơn vị Ung thư Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, cho biết, kết quả chụp CT phát hiện người bệnh có một túi ngách bàng quang dung tích hơn 200 ml, gần bằng một nửa thể tích bàng quang chính. Bên trong túi có sỏi và nước tiểu ứ đọng, kèm tình trạng nhiễm khuẩn.
Người bệnh đồng thời bị bàng quang thần kinh mất trương lực, tức cơ bàng quang co bóp yếu hoặc gần như không co bóp do rối loạn thần kinh chi phối, nên không tống xuất được hết nước tiểu. Hai tình trạng cùng lúc khiến khả năng làm rỗng bàng quang suy giảm nghiêm trọng. Nước tiểu ứ đọng kéo dài làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tiết niệu tái phát, hình thành thêm sỏi, nhiễm khuẩn có thể lan lên thận và lâu dài có thể ảnh hưởng đến chức năng thận.
Với bà Thu, phẫu thuật không chỉ nhằm cắt bỏ túi ngách mà còn phải giải quyết tình trạng bàng quang mất khả năng co bóp, tống xuất nước tiểu. Bác sĩ Cương đánh giá ca mổ phức tạp do túi ngách lớn, bên trong chứa nước tiểu ứ đọng, sỏi và nhiễm khuẩn. Nếu chỉ cắt túi ngách mà không có cách làm rỗng bàng quang phù hợp, nước tiểu vẫn tồn đọng trong bàng quang và nguy cơ nhiễm khuẩn tái phát vẫn còn.
Bác sĩ Cương quyết định mổ mở, thực hiện hai kỹ thuật trong cùng một cuộc mổ, gồm cắt bỏ túi ngách và tạo đường thông bàng quang ra da để người bệnh tự thông tiểu.
“Phương pháp này giúp giải quyết đồng thời bất thường cấu trúc và rối loạn chức năng bàng quang, hạn chế ứ đọng nước tiểu kéo dài, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn và góp phần bảo vệ thận về lâu dài”, bác sĩ Cương lý giải.
Đầu tiên, êkíp phẫu thuật bộc lộ túi ngách, xác định vị trí cổ túi nối với bàng quang và các cấu trúc lân cận, đặc biệt là hai lỗ niệu quản – nơi nước tiểu từ thận đổ xuống bàng quang. Việc bóc tách đòi hỏi kiểm soát các cấu trúc này nhằm hạn chế nguy cơ tổn thương niệu quản. Túi ngách được cắt bỏ, thành bàng quang sau đó được khâu phục hồi.
Tiếp theo, bác sĩ tạo một đường thông từ bàng quang ra da thành bụng. Qua đường này, người bệnh tự đưa ống thông vào bàng quang để làm rỗng nước tiểu nhiều lần trong ngày, gọi là thông tiểu sạch cách quãng. Nhờ đó, bà Thu có thể chủ động làm rỗng bàng quang theo hướng dẫn của bác sĩ, thay vì phụ thuộc vào khả năng co bóp đã suy giảm. Theo hướng dẫn của Hội Tiết niệu châu Âu (EAU), thông tiểu cách quãng là phương pháp được ưu tiên ở người bệnh bàng quang thần kinh không tự làm rỗng được bàng quang.
Ca phẫu thuật kéo dài khoảng 3 giờ. Sau mổ, bà Thu được theo dõi tình trạng hồi phục, lượng nước tiểu và các dấu hiệu nhiễm khuẩn, đồng thời được hướng dẫn tự thông tiểu qua đường thông mới. Sau 7 ngày hậu phẫu, bà được xuất viện.

Túi ngách bàng quang là tình trạng niêm mạc bàng quang thoát qua lớp cơ, phình ra ngoài tạo thành khoang phụ thông với lòng bàng quang. Bệnh có thể bẩm sinh hoặc mắc phải, thường liên quan đến áp lực trong bàng quang tăng kéo dài do tắc nghẽn đường ra hoặc rối loạn thần kinh. Nước tiểu có thể đọng lại trong túi ngách do khó thoát hết ra ngoài, lâu ngày làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn đường tiết niệu và hình thành sỏi. Trong khi đó, bàng quang thần kinh mất trương lực có thể gặp ở người đái tháo đường lâu năm, tổn thương tủy sống hoặc mắc bệnh lý thần kinh. Người bệnh có thể gặp tình trạng tiểu khó, bí tiểu, tiểu không hết hoặc phải dùng biện pháp hỗ trợ để làm rỗng bàng quang.
Bác sĩ Cương khuyến cáo khi có dấu hiệu tiểu khó, dòng tiểu yếu, tiểu không hết, bí tiểu hoặc nhiễm khuẩn tiết niệu tái phát, người bệnh nên đi khám sớm để tìm nguyên nhân. Những người mắc đái tháo đường, bệnh lý thần kinh hoặc rối loạn tiểu tiện kéo dài cần được đánh giá chức năng bàng quang và theo dõi định kỳ. Người đã phát hiện túi ngách bàng quang nên tái khám đúng hẹn, nhất là khi xuất hiện triệu chứng mới.
Khi được chỉ định thông tiểu sạch cách quãng, người bệnh cần thực hiện đúng kỹ thuật, vệ sinh tay và dụng cụ, tuân thủ lịch thông tiểu và lịch tái khám. Không nên nhịn tiểu, trì hoãn điều trị hoặc tự ý dùng thuốc mỗi khi triệu chứng tái phát, bởi ứ đọng nước tiểu kéo dài có thể dẫn đến sỏi, nhiễm khuẩn và ảnh hưởng đến chức năng thận.
*Tên người bệnh đã được thay đổi
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH