Rút ngắn thời gian mổ, ứng dụng kỹ thuật tạo hình bàng quang trực vị, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM giúp người bệnh đi tiểu tự nhiên, không phải mang túi nước tiểu bên ngoài suốt đời.
Tổ chức ghi nhận ung thư thế giới (GLOBOCAN) thống kê, năm 2022, thế giới có 614.298 ca mắc ung thư bàng quang mới và 220.596 ca tử vong. Cùng năm, tại Việt Nam, các con số này lần lượt là 1.972 và 1.004.
Thạc sĩ bác sĩ Cao Vĩnh Duy, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết ung thư bàng quang ở giai đoạn đầu điều trị đơn giản, có thể khỏi hoàn toàn bằng phương pháp cắt đốt nội soi và hóa trị tại chỗ. Ngược lại, nếu phát hiện trễ, buộc phẫu thuật cắt toàn bộ bàng quang.
Thông thường, nước tiểu tạo ra trong thận sẽ đi qua niệu quản xuống điểm chứa tại bàng quang rồi thải ra ngoài qua niệu đạo. Do không còn bàng quang, người bệnh cần có phương pháp chuyển lưu nước tiểu khác. Bác sĩ có thể đặt ống dẫn vào 2 niệu quản rồi đưa qua 2 lỗ nhỏ ở 2 bên hông, chuyển lưu trực tiếp nước tiểu từ thận ra ngoài cơ thể. Hoặc có thể tạo một túi chứa bằng ruột là nơi chứa nước tiểu từ thận, sau đó chuyển lưu ra ngoài cơ thể thông qua ống dẫn trên bụng. Tuy nhiên, ở hai phương pháp này, người bệnh phải mang túi nước tiểu suốt đời, ảnh hưởng chất lượng sống.
Để vừa đạt hiệu quả điều trị ung thư vừa đảm bảo chất lượng sống cho người bệnh, ê kíp mổ gồm 4 chuyên gia, bác sĩ Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM: TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm; TS.BS Lê Phúc Liên, Trưởng Đơn vị Niệu nữ; ThS.BS Cao Vĩnh Duy và BS.CKI Phan Trường Nam thống nhất lựa chọn kỹ thuật tạo hình bàng quang trực vị. Cụ thể, một đoạn ruột non gần ruột già (gọi là hồi tràng) được lấy để tạo hình thành hình dạng giống bàng quang tự nhiên. Niệu đạo và hai niệu quản được khâu nối vào bàng quang mới, giúp người bệnh có thể đi tiểu tự nhiên qua niệu đạo.
Để áp dụng được kỹ thuật này, người bệnh cần đáp ứng một số điều kiện như: khối u chưa xâm lấn niệu quản, cổ bàng quang và niệu đạo, chưa xâm lấn ra mô xung quanh, chưa có bằng chứng của sự di căn, hệ thống tiêu hóa tốt,…
Cắt bàng quang ung thư kết hợp tạo hình bàng quang bằng ruột là một trong phẫu thuật tiết niệu lớn, phức tạp nhất. Một ca mổ thường kéo dài trong 6-8 tiếng. Để giúp giảm lượng máu mất, hạn chế lượng thuốc mê, đỡ tiêu hao sức lực cho người bệnh, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nỗ lực rút ngắn tổng thời gian mổ xuống 4 tiếng.
Người bệnh là ông N.Đ.Đ. (68 tuổi, TP.HCM) bị ung thư đã xâm lấn cơ bàng quang, may mắn chưa di căn sang các cơ quan khác. Có thể cắt bàng quang ung thư bằng hình thức nội soi và mổ mở. Tuy nhiên, người bệnh từng mổ phình động mạch và ung thư dạ dày với vết sẹo dài hơn 20 cm trên bụng, nên ê kíp quyết định mổ mở an toàn hơn.
Sau 70 phút phẫu thuật, lần lượt ống dẫn tinh, hai túi tinh, tuyến tiền liệt và bàng quang của người bệnh được lấy ra. “Khối u bàng quang lớn cỡ quả chanh, rất cứng”, bác sĩ Duy cho biết.
Việc tạo hình bàng quang mới bắt buộc phải thực hiện ngay sau bước cắt bàng quang ung thư. Do đó, các bác sĩ tiếp tục lấy đoạn hồi tràng chiều dài 30-40 cm để tạo hình thành hình dạng giống bàng quang tự nhiên. Cuối cùng, bác sĩ lần lượt khâu nối niệu đạo và hai niệu quản vào bàng quang mới.
Theo bác sĩ Duy, việc lấy đi một đoạn dài không ảnh hưởng đến chức năng của ruột non. Tuy nhiên, 2-3 ngày đầu sau mổ, nhu động ruột (chức năng co bóp, đẩy thức ăn của ruột) chưa phục hồi, ông Đ. cần ăn thức ăn lỏng, mềm, dễ tiêu hóa. Khi nhu động ruột phục hồi hoàn toàn, ông có thể ăn uống bình thường.
Thời gian đầu, dịch ruột tiết ra liên tục có thể làm tắc các ống chuyển lưu nước tiểu. Bàng quang mới cần được bơm rửa bằng nước muối sinh lý 2-3 lần/ngày. Sau đó, niêm mạc ruột non xảy ra hiện tượng niệu mạc hóa (cấu tạo niêm mạc ruột non chuyển sang tương đồng với cấu tạo niêm mạc bàng quang tự nhiên), tình trạng tiết dịch ruột sẽ hết. Ngoài ra, bàng quang bằng ruột non có thể từ từ dãn ra để chứa được nhiều nước tiểu hơn.
Người bệnh được tạo hình bàng quang trực vị đi tiểu bằng lực rặn từ ổ bụng thay vì lực co bóp của cơ bàng quang. Khi bàng quang bằng ruột đầy sẽ không phát ra tín hiệu buồn tiểu, người bệnh cần đi tiểu chủ động mỗi 3-4 tiếng/lần.
Ông Đ. đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám và phát hiện ung thư bàng quang do nhận thấy nước tiểu có lẫn máu khoảng một tháng nay.
Bác sĩ Duy cho biết tiểu máu là triệu chứng ung thư bàng quang thường gặp nhất. Nguyên nhân do khối u ung thư gây tổn thương niêm mạc bàng quang, dẫn đến rỉ máu vào trong nước tiểu. Tiểu máu bao gồm tiểu máu vi thể (không thể thấy bằng mắt thường) và tiểu máu đại thể (có thể thấy bằng mắt thường). Ở giai đoạn sớm, lượng máu trong nước tiểu rất ít nên người bệnh dễ bỏ qua.
Ung thư bàng quang có thể phát hiện từ sớm thông qua siêu âm, xét nghiệm nước tiểu. Do đó, bác sĩ Duy khuyên người dân cần khám sức khỏe định kỳ nhằm sớm phát hiện, điều trị nhẹ nhàng, hiệu quả cao. Ngoài ra, cần đến bệnh viện khám ngay khi nhận thấy trong nước tiểu có máu.
Để phòng ngừa ung thư bàng quang, bác sĩ Cao Vĩnh Duy khuyến cáo không hút thuốc lá (bao gồm hút chủ động và thụ động); tránh tiếp xúc hóa chất độc hại; lựa chọn thực phẩm lạnh mạnh, uống nhiều nước và đảm bảo chất lượng nguồn nước; thường xuyên tập thể thao; không tự ý sử dụng các loại thuốc khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
