Sau 12 năm chạy thận, ông Minh (80 tuổi) phát hiện ung thư thận, bác sĩ buộc phải cắt bỏ thận trái, ngăn ung thư tiến triển với sự hỗ trợ của robot Da Vinci Xi.

Ông Minh là trường hợp đặc biệt được điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM do vừa bị ung thư, vừa bị suy thận giai đoạn cuối phải chạy thận, theo PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết.

Ông Minh phát hiện ung thư từ năm ngoái, khối u thận trái kích thước khoảng 4 cm. Tuổi cao, mắc nhiều bệnh nền như phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hẹp mạch vành đã đặt stent, đái tháo đường, tăng huyết áp… đặc biệt còn chiến đấu với căn bệnh suy thận giai đoạn cuối, chạy thận định kỳ 3 lần mỗi tuần… Ông Minh không đáp ứng được với cuộc phẫu thuật mổ mở hoặc nội soi do thể trạng yếu, dễ gặp nhiều biến chứng sau mổ, như mất máu, tiểu máu ồ ạt, nguy cơ tử vong quá cao.

Theo PGS Chuyên, ông Minh chạy thận suốt 12 năm nay, hai thận bị teo nhưng tế bào ung thư vẫn phát triển, cần được điều trị ngăn tế bào ung thư xâm lấn ra các cơ quan lân cận. Trước nguyện vọng của người bệnh và gia đình được phẫu thuật triệt căn ung thư, PGS Chuyên quyết định phẫu thuật với sự hỗ trợ của robot Da Vinci Xi.

Người bệnh có bệnh lý nội khoa rất nặng, đặc biệt là bệnh COPD khiến phổi tổn thương, khả năng trao đổi khí suy giảm. Khi gây mê, thông khí nhân tạo hoặc đau sau mổ, phổi vốn đã kém lại càng khó nở, dễ thiếu oxy, ứ CO₂, gây suy hô hấp. Dự trữ hô hấp thấp khiến người bệnh khó chịu đựng những biến động của phẫu thuật, nguy cơ biến chứng như viêm phổi, đợt cấp COPD, thậm chí suy hô hấp sau mổ tăng cao.

Các bác sĩ khoa Tiết niệu đã hội chẩn nhiều chuyên khoa từ Nội thận – Lọc máu, Hồi sức tích cực và Chống độc (ICU), Tim mạch, Hô hấp… để lên phương án điều trị tốt nhất, chuẩn bị hô hấp kỹ lưỡng, tránh các biến chứng như suy hô hấp sau mổ hoặc nhiễm trùng phổi, xẹp phổi, khó cai máy thở, thậm chí tử vong do biến chứng hô hấp. Người bệnh cũng được dự trù truyền máu trước mổ do có bệnh lý tim mạch, cần truyền máu sớm để đảm bảo an toàn tuần hoàn.

Ông Minh được chuyển tới ICU theo dõi trước ca phẫu thuật. BS.CKI K’Bus cho biết người bệnh được hồi sức nội khoa tích cực, điều trị tình trạng viêm phổi đã có, chạy thận hỗ trợ, điều chỉnh các bất thường cận lâm sàng, bổ sung dinh dưỡng trước khi bước vào cuộc đại phẫu

Kích thước khối u chỉ khoảng 4 cm, nhưng vị trí “độc” nằm ở giữa thận, sát các mạch máu lớn, do đó bác sĩ không thể cắt u giữ lại thận vì sẽ gây chảy máu rất nguy hiểm, làm giảm tiểu cầu, rối loạn trong lúc chạy thận. PGS Chuyên đã điều khiển robot Da Vinci Xi tiếp cận và cắt bỏ thận trái tận gốc nhằm triệt căn ung thư và loại bỏ các mô mỡ xung quanh thận.

“Điều quan trọng nhất là phải chạy đua với thời gian để cuộc mổ diễn ra nhanh, ít ảnh hưởng đến người bệnh nhất”, theo PGS Chuyên, thêm rằng Robot Da Vinci Xi giúp cải thiện thời gian mổ, khắc phục được tình trạng chảy máu. Với những người bệnh nặng, đặc biệt bị COPD nếu trải qua một cuộc mổ lớn sẽ ảnh hưởng đến việc hô hấp, nhưng nhờ robot đã giúp giảm biến chứng, mang lại hiệu quả tốt nhất, giúp người bệnh hồi phục tốt hơn.

Sau phẫu thuật, ông Minh được chuyển về ICU tiếp tục theo dõi. Bác sĩ K’Bus cho biết trong những ngày đầu hậu phẫu, người bệnh được thở máy qua nội khí quản kết hợp chạy thận định kỳ 3 lần/tuần. Ngoài ra, bác sĩ còn thực hiện các xét nghiệm cần thiết như kiểm tra điện giải, công thức máu… để đánh giá toàn diện tình trạng sau mổ. Sau quá trình hồi sức nội khoa tích cực, tình trạng người bệnh cải thiện và được rút nội khí quản trước khi xuất viện.

Theo PGS Chuyên, hiện chưa biết chính xác nguyên nhân gây ung thư thận, nhưng các nghiên cứu đã chỉ ra yếu tố gây ung thư thận ở bệnh thận giai đoạn cuối có lọc máu, bên cạnh các yếu tố nguy cơ khác như hút thuốc lá, tiếp xúc với hóa chất độc hại, béo phì, sử dụng thuốc giảm đau kéo dài, yếu tố di truyền.

TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận – Lọc máu, cho biết với người bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối, nguy cơ mắc ung thư thận tăng cao gấp 2-4 lần so với thông thường. Suy thận làm tăng nguy cơ ung thư do tích tụ các độc chất trong máu, gây stress oxy hóa và viêm mạn tính, đồng thời suy giảm miễn dịch khiến tế bào ung thư dễ phát triển. Một số thuốc dùng lâu dài cho bệnh thận (như thuốc ức chế miễn dịch sau ghép thận) cũng làm tăng nguy cơ ung thư… Hiện nay, phẫu thuật là phương pháp điều trị tốt nhất giúp triệt căn ung thư thận nếu khối u còn ở giai đoạn sớm, gồm cắt thận triệt để, cắt thận bán phần có thể thực hiện bằng mổ mở, nội soi hoặc nội soi bằng robot. Với các trường hợp quá chỉ định phẫu thuật, ung thư tiến triển cần điều trị bằng liệu pháp miễn dịch, nhắm trúng đích, xạ trị hoặc hóa trị.

Bác sĩ Dung lưu ý ở người bệnh suy thận giai đoạn cuối, sau phẫu thuật ung thư thận cần phải theo dõi sức khỏe định kỳ để tránh ung thư tái phát ở thận còn lại. Ngoài ra, người bệnh đang phải chạy thận nên cần duy trì chế độ ăn theo chỉ định của bác sĩ, hạn chế muối, đồ ngọt, tránh dùng các loại thuốc không kê đơn, thuốc không rõ nguồn gốc, các loại thuốc nam rao bán trên mạng.

* Tên nhân vật đã được thay đổi