Hà Nội – Bà Thoa, 77 tuổi, được mổ nội soi cấp cứu, ngăn ruột thoát vị bịt hoại tử, đe dọa tính mạng.

ThS.BS Đào Văn Minh, khoa Ngoại tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết bà Thoa tới cấp cứu lúc 1 giờ sáng vì nôn, đau bụng quặn từng cơn, đau hố chậu bên trái lan xuống bẹn và đùi. Người bệnh từng được chẩn đoán viêm ruột và điều trị kháng sinh dài ngày tại cơ sở y tế địa phương nhưng không đỡ. Bác sĩ chỉ định bà Thoa chụp cắt lớp vi tính (CT), phát hiện quai ruột non thoát vị bịt gây tắc ruột, chuyển mổ cấp cứu.

Bác sĩ Minh cho biết thoát vị bịt là tình trạng ruột chui qua ống bịt, một ống giải phẫu nằm sâu trong khung chậu. Khác với thoát vị thông thường qua ống bẹn và ống đùi, nhìn thấy khối ruột phồng khi khám lâm sàng, ruột chui xuống ống bịt nằm sâu trong cơ thể nên không thấy khối phồng, khó phát hiện, dễ chẩn đoán bỏ sót.

Bệnh thường gặp ở phụ nữ Châu Á trên 70 tuổi, thể trạng gầy nhỏ, như bà Thoa chỉ cao 1m35, nặng 30kg, chỉ số BMI 16,5 thuộc nhóm gầy độ II. Do đường kính lỗ bịt ở phụ nữ lớn hơn nam giới, khung chậu rộng hơn và nghiêng hơn, phụ nữ Châu Á lớn tuổi thường gầy nhỏ, có mô mỡ tiêu biến nên lỗ bịt càng mở rộng, tạo điều kiện cho thoát vị bịt.

Vì mức độ hiếm gặp, tỷ lệ mắc thoát vị bịt chỉ khoảng 0,073% tổng số ca thoát vị và đối tượng mắc rất đặc trưng, bệnh còn được các bác sĩ gọi là “thoát vị ở bà lão bé nhỏ” (little old lady’s hernia). Một phẫu thuật viên chỉ gặp bệnh lý này 1-2 lần trong đời, thiếu kinh nghiệm kèm theo các triệu chứng không đặc hiệu khiến 70-90% trường hợp thoát vị bịt bị bỏ sót trên lâm sàng và cận lâm sàng, chỉ được phát hiện trong khi mổ ổ bụng để giải quyết tắc ruột.

Một số trường hợp, thoát vị bịt còn bị nhầm lẫn với bệnh viêm khớp, do triệu chứng đau lan từ hố chậu xuống đùi và đầu gối khi ruột thoát vị chèn ép gây thần kinh bịt trong ống bịt chi phối vùng cẳng chân.

Bác sĩ Minh cho biết chẩn đoán muộn thoát vị bịt rất nguy hiểm, có thể gây hoại tử ruột, thủng ruột, nhiễm trùng phúc mạc đe dọa tính mạng người bệnh. Hiếm gặp nhất nhưng thoát vị bịt có tỷ lệ tử vong cao nhất trong số các bệnh lý thoát vị thành bụng, lên tới 40%.

Trường hợp bà Thoa, may mắn được cấp cứu kịp thời tới bệnh viện chuyên khoa sâu, nên phát hiện bệnh sớm. Bác sĩ Minh đánh giá quai ruột thoát vị bịt chưa hoại tử, còn ngấm thuốc trên phim chụp CT, chỉ định bệnh nhân mổ nội soi.

Thủ thuật diễn ra đơn giản trong 45 phút, bác sĩ Minh sử dụng 3 trocar thám sát ổ bụng và tiếp cận vùng chậu, nhẹ nhàng bóc tách, giải phóng quai ruột thoát vị, không cần cắt nối ruột. Bác sĩ Minh đặt lưới nhân tạo có nút che phủ đúng lỗ bịt, ngăn thoát vị tái phát và đóng các vết mổ cho bà Thoa.

Nhờ phát hiện trong thời gian vàng và mổ nội soi ít xâm lấn, bà Thoa hồi phục tốt, trung tiện được sau 4 tiếng, ngày hôm sau đã đi lại, ăn nhẹ được, khôi phục nhu động ruột. Bà Thoa được bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng hướng dẫn chế độ ăn uống cá nhân hóa, tăng cường thể trạng trước khi xuất viện vào ngày thứ năm.

Bác sĩ Minh cho biết thoát vị ruột là tình trạng nguy hiểm, đặc biệt khi đã xảy ra nghẹt, tắc ruột. Người bệnh cần tới bệnh viện chuyên khoa sâu để khám ngay khi có triệu chứng đau quặn bụng, táo bón, không trung tiện, nôn và buồn nôn. Các bệnh thoát vị bẹn và đùi dễ chẩn đoán, nhưng thoát vị bịt khó phát hiện trên lâm sàng và các phương pháp cận lâm sàng thông thường.

Khi nghi ngờ, nhất là trên phụ nữ lớn tuổi, có thể trạng gầy nhỏ, bác sĩ có thể chỉ định chụp cắt lớp vi tính CT khi đã loại trừ thoát vị bẹn và đùi. Phim chụp CT cho phép bác sĩ chẩn đoán thoát vị bịt trước mổ lên tới 90% nhờ thấy rõ quai ruột chui qua lỗ bịt, quai ruột non giãn, có hình mức dịch-khí, điểm chuyển tiếp ở lỗ bịt.

Thoát vị bịt không tự khỏi, cần phẫu thuật để điều trị. Phát hiện sớm, bác sĩ mổ nội soi, ít xâm lấn, không cần cắt, nối ruột giúp bệnh nhân ít đau, phục hồi nhanh. Phát hiện muộn, bác sĩ phải mổ mở, cắt bỏ quai ruột nếu hoại tử, rửa toàn bộ ổ bụng nếu viêm nhiễm phúc mạc, người bệnh hồi phục lâu, có tỷ lệ biến chứng và tử vong cao.