Đồng hồ bắt đầu đếm ngược khi động mạch thận được kẹp, êkíp chỉ có 25 phút để cắt khối u và khâu phục hồi bảo tồn thận cho bà Hồng, 67 tuổi, trước nguy cơ mất chức năng vĩnh viễn.

Dưới màn hình 3D phóng đại 10-15 lần, cánh tay robot linh hoạt đưa từng mũi kim qua lớp đài bể thận, nhu mô rồi đến vỏ thận. Chỉ cần mũi khâu đi lệch vài milimet, bệnh nhân có thể chảy máu hoặc rò nước tiểu, buộc phải cắt bỏ toàn bộ quả thận.

Trước đó, bà Hồng khám sức khỏe định kỳ phát hiện khối u thận phải khoảng 4 cm. Nhiều nơi tư vấn bà cắt toàn bộ quả thận để điều trị ung thư, nhưng bà tìm đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM với hy vọng được điều trị bảo tồn.

TS.BS Lê Phúc Liên, Trưởng đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa cho biết, khối u của người bệnh nằm sâu sát đài bể thận – nơi tập trung các mạch máu lớn và hệ thống thu nhận nước tiểu của quả thận.

“Việc bóc tách khối u giống như gỡ một quả bom nằm giữa một mạng lưới dây điện chằng chịt”, bác sĩ Liên ý giải, thêm rằng trong quá trình can thiệp, chỉ cần lệch một milimet, có thể làm rách mạch máu lớn dẫn đến mất máu ồ ạt hoặc làm hỏng toàn bộ hệ thống bể thận, khiến việc giữ lại thận trở nên vô nghĩa.

Khó khăn hơn, để cắt u thận, bác sĩ buộc phải kẹp động mạch thận. Từ thời điểm này, quả thận chỉ chịu tối đa 20-25 phút thiếu máu. Nếu kéo dài hơn, các tế bào thận sẽ chết và thận mất chức năng không hồi phục. Trong khoảng thời gian rất ngắn ấy, bác sĩ phải vừa cắt một khối u nằm sâu trong đài bể thận không để sót tế bào ung thư vừa khâu 3 lớp, phức tạp gấp đôi hoặc gấp 3 lần các ca thông thường.

Trong đó, lớp trong cùng khâu kín đài bể thận để ngăn rò nước tiểu, lớp giữa cầm máu nhu mô, lớp ngoài tái tạo vỏ thận. Nếu không khâu kín, nước tiểu sẽ rò rỉ ra ngoài khoang bụng, người bệnh có thể phải mổ lại để cắt bỏ toàn bộ quả thận.

Tuy nhiên, bà Hồng đã lớn tuổi, nếu cắt một quả thận sẽ làm tăng nguy cơ suy thận mãn tính và các bệnh lý tim mạch trong tương lai. Sau khi hội chẩn, bác sĩ Liên quyết định “đánh cược”, chọn phương án khó hơn là phẫu thuật bảo tồn thận bằng robot thay vì hướng đi đơn giản hơn là cắt bỏ toàn bộ thận.

Sau khi gây mê và đưa các cánh tay robot vào khoang bụng bệnh nhân, bác sĩ Liên kẹp động mạch thận lại để máu ngừng chảy, giúp thận khô ráo và quan sát rõ khối u mà không bị che khuất tầm nhìn.

Robot Da Vinci Xi với hình ảnh 3D phóng đại và cánh tay linh hoạt giúp bác sĩ bóc tách chính xác khối u nằm sâu, hạn chế tối đa tổn thương nhu mô lành.

Sau khi lấy khối u, quả thận xuất hiện một hốc sâu thông vào hệ thống chứa nước tiểu. Êkíp lần lượt khâu kín đài bể thận, cầm máu nhu mô rồi tái tạo lớp vỏ ngoài để phục hồi gần như nguyên vẹn cấu trúc của quả thận.

Phút thứ 23, những đường khâu cuối cùng hoàn tất, bác sĩ Liên tháo kẹp động mạch giúp máu lập tức ùa vào quả thận. Trong giây lát, quả thận từ màu trắng nhạt chuyển sang hồng hào trở lại mà không có máu rỉ ra từ các vết khâu, không có dấu hiệu rò nước tiểu. Cả êkíp thở phào nhẹ nhõm. Khối u được cho vào một chiếc túi chuyên dụng và rút ra ngoài qua một lỗ trocar.

Tổng thời gian ca mổ, bao gồm gây mê và đưa cánh tay robot vào khoang bụng khoảng hai tiếng, trong khi các ca mổ phức tạp tương đương thời gian thường trên 3 tiếng. Sau 24 giờ bà Hồng có thể ngồi dậy, uống nước và vận động nhẹ do vết mổ rất nhỏ, ít đau cơ. Sau 3 ngày, chức năng thận ổn định, vết mổ khô, bà được xuất viện.

“Tôi đã chuẩn bị tinh thần chỉ còn một quả thận. Không ngờ bác sĩ vẫn giữ được gần như nguyên vẹn”, bà Hồng nói.

Ung thư thận giai đoạn sớm thường tiến triển âm thầm, ít gây triệu chứng nên nhiều trường hợp được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe. Với các khối u còn khu trú, xu hướng hiện nay là ưu tiên bảo tồn tối đa nhu mô thận thay vì cắt bỏ nhằm duy trì chức năng thận lâu dài, giảm nguy cơ suy thận mạn và các biến chứng tim mạch. Trong khi đó, những khối u lớn, xâm lấn hoặc không còn khả năng bảo tồn sẽ được cân nhắc cắt toàn bộ thận kết hợp các phương pháp điều trị toàn thân khi cần thiết.

Bác sĩ Liên khuyến cáo, người trên 40 tuổi, có yếu tố nguy cơ hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư thận nên khám sức khỏe định kỳ để phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm, tăng cơ hội điều trị bảo tồn thận.

*Tên nhân vật trong bài đã được thay đổi