Sang 7 tuổi (TP.HCM) thường đọc nhầm chữ trước khi vào lớp 1, đi khám phát hiện viễn thị nặng khiến mắt phải chỉ còn thị lực 1/10.

Bé trước đó chưa từng được phát hiện mắc tật khúc xạ. Gần đến thời điểm nhập học, khi luyện đọc và làm quen mặt chữ, bé liên tục than khó nhìn, đọc sai chữ dù đã được hướng dẫn nhiều lần. Lo con gặp khó khăn trong học tập, gia đình đưa bé đến kiểm tra tại Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Hưng – quận 7 cũ).

Bác sĩ nội trú CKI Đoàn Thị Phương Nhi cho biết kết quả đo khúc xạ ghi nhận mắt trái của bé viễn 0,75 độ, trong khi mắt phải viễn tới 5 độ. Đây là mức viễn thị nặng ở trẻ em. Sau khi nhỏ thuốc liệt điều tiết và thử kính đúng độ, thị lực chỉnh kính tối đa của mắt phải chỉ đạt 1/10, mắt trái đạt 10/10. Bé được chẩn đoán viễn thị, biến chứng nhược thị.

Bác sĩ Nhi cho biết nhiều phụ huynh thường chú ý đến cận, loạn thị khi trẻ bắt đầu đi học nhưng ít nghĩ đến viễn thị. Do viễn thị có biểu hiện nhìn mờ gần, mỏi mắt trong khi vẫn nhìn rõ các vật ở xa – tương tự lão thị ở người trên 40 tuổi, nên bệnh dễ bị bỏ sót ở trẻ.

Viễn thị khá phổ biến ở trẻ nhỏ, thường là viễn thị sinh lý do mắt chưa phát triển hoàn thiện, độ viễn thường dưới 2 độ và có thể giảm dần theo tuổi. Nếu độ viễn cao hơn mức bình thường theo tuổi, chênh lệch giữa hai mắt hoặc kèm lác trong, đây là viễn thị bệnh lý cần điều trị để giảm nguy cơ nhược thị. Nhiều người chỉ phát hiện viễn thị sau tuổi 40 khi khả năng điều tiết suy giảm, trong khi trẻ em và người trẻ thường khó phát hiện do mắt còn điều tiết tốt.

Với bé Sang, viễn thị xảy ra ở cả hai mắt, nhưng mắt trái nhẹ, mắt phải có độ viễn thị cao và chênh lệch lớn so với mắt trái. Do đó, mắt tự điều tiết để trẻ vẫn có khả năng nhìn rõ và não sẽ ưu tiên sử dụng hình ảnh từ mắt khỏe hơn, lâu dần bỏ qua tín hiệu từ mắt yếu, dẫn đến nhược thị.

Nhược thị là tình trạng giảm thị lực do não không sử dụng hình ảnh từ một mắt trong giai đoạn phát triển thị giác. Nếu không được điều trị kịp thời, thị lực có thể suy giảm vĩnh viễn.

Sang được chỉ định đeo kính đúng độ, che mắt trái 3-4 giờ mỗi ngày kết hợp các bài tập phục hồi chức năng thị giác tại nhà. Sau một tháng điều trị, thị lực mắt phải cải thiện từ 1/10 lên 3/10 khi đeo kính.

Theo bác sĩ Nhi, nhược thị có khả năng hồi phục tốt nhất nếu được phát hiện và điều trị trước 6 tuổi, khi hệ thống thị giác vẫn đang hoàn thiện. Với trẻ lớn hơn, hiệu quả điều trị vẫn có nhưng thường chậm hơn và cần kiên trì theo dõi.

Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc tật khúc xạ trong môi trường học đường gia tăng. Theo báo cáo dữ liệu do Sở Y tế TP HCM thực hiện vào đầu năm 2025 trên khoảng 495.000 học sinh tại các trường trên địa bàn, ghi nhận hơn 58% mắc tật khúc xạ, trong đó gần 25% được phát hiện lần đầu khi khám sức khỏe.

Bác sĩ Nhi tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khuyến cáo phụ huynh nên đưa trẻ khám mắt trước khi vào mẫu giáo hoặc lớp 1, ngay cả khi trẻ chưa than nhìn mờ. Nếu trẻ thường xuyên nheo mắt, đọc sát sách, đọc nhầm chữ, cúi sát khi viết, dụi mắt hoặc than mỏi mắt, cần đưa đến cơ sở chuyên khoa để kiểm tra. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp điều trị hiệu quả các tật khúc xạ mà còn hạn chế nguy cơ nhược thị ảnh hưởng lâu dài đến khả năng học tập và phát triển thị giác.

*Tên người bệnh đã được thay đổi