Không ho, không khó thở, không hút thuốc và không có yếu tố nguy cơ, chị Lợi, 55 tuổi, bất ngờ phát hiện ung thư phổi khi khám sức khỏe làm hồ sơ định cư.

Chị Lợi hoàn toàn khỏe mạnh, vẫn làm việc và sinh hoạt bình thường. Khi chị khám sức khỏe làm hồ sơ định cư nước ngoài, bác sĩ phát hiện có nốt mờ ở phổi trái, nghi ngờ tổn thương do lao nhưng kết quả CT ghi nhận bản chất u phổi là bán đặc, bờ viền không gọn gàng, đánh giá Lung Rads 4B – nguy cơ cao ác tính. Chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM điều trị.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, cho biết khối u của bệnh nhân có kích thước 24 mm, cần sinh thiết để xác định bản chất. Tuy nhiên, vị trí u nằm xa phế quản và khí quản, bị che lấp bởi xương sườn, không thuận lợi để sinh thiết theo phương pháp nội soi phế quản hay chọc kim thông thường. Do đó, thay vì mổ lấy mẫu, chờ kết quả nhiều ngày, êkíp quyết định phẫu thuật “2 trong 1” nhằm sinh thiết lạnh ngay trên bàn mổ. Nếu xác định ung thư, bác sĩ sẽ cắt triệt căn tức thì, giúp người bệnh tránh được cuộc mổ thứ hai, ổn định sớm để điều trị bổ sung sau mổ.

Bác sĩ Dũng nhận định u có cấu tạo bán đặc, bờ viền không đều, tua gai. Nếu tiến hành mổ nội soi thông thường, việc bóc tách gặp khó khăn vì dễ gây tổn thương nhiều mô phổi, thậm chí rách phổi. Quá trình nạo vét hạch cũng khiến cuộc mổ kéo dài hơn, gây hệ lụy cho hô hấp của bệnh nhân sau mổ. Do đó, êkíp chọn phương pháp phẫu thuật nội soi có sự hỗ trợ của robot.

Êkíp mở bốn lỗ kích thước 0.8-1 cm ở thành ngực, đưa các cánh tay robot vào tiếp cận khối u phổi. Nhờ gắn màn hình cảm ứng, robot Da Vinci Xi giúp bác sĩ chọn được vùng phẫu thuật cần thiết và hướng tiếp cận tối ưu, hạn chế tối đa tổn thương mô lành, tránh xâm phạm các vùng nguy hiểm khác.

Cánh tay của robot Da Vinci Xi được gắn camera, giúp bác sĩ tự do thay đổi góc nhìn trong vùng mổ. Với khả năng xoay 540 độ nhờ công nghệ mô phỏng cổ tay người, 4 cánh tay robot hỗ trợ bác sĩ thực hiện các kỹ thuật tinh vi tại khu vực hẹp và khó tiếp cận. Sau 30 phút, u phổi được bóc tách trọn vẹn mà không làm tổn thương mô xung quanh. Kết quả sinh thiết lạnh xác định ung thư phổi giai đoạn 1B, êkíp tiếp tục cắt toàn bộ thùy trên phổi trái đồng thời nạo bỏ những vùng hạch liên quan. Ca mổ hoàn tất hai giờ sau đó.

Chỉ hai giờ sau mổ, chị Lợi được rút nội khí quản, tỉnh táo và đi lại nhẹ nhàng ngay trong ngày. Chị tập hít thở theo hướng dẫn của bác sĩ, ổn định sức khỏe và xuất viện sau 4 ngày. Chị tiếp tục điều trị bổ sung sau mổ tại Trung tâm Ung bướu.

Theo GLOBOCAN 2022, ước tính thế giới có 2,5 triệu ca mắc mới và 1,8 triệu ca tử vong do ung thư phổi mỗi năm. Việt Nam ghi nhận 24.426 ca mắc mới và 22.597 ca tử vong vì căn bệnh này.

Theo bác sĩ Dũng, ung thư phổi thường tiến triển từ lúc chưa biểu hiện triệu chứng đến các giai đoạn nghiêm trọng trong khoảng tù 1-1,5 năm. Bệnh không có dấu hiệu rõ ràng ở giai đoạn sớm nên thường được chẩn đoán muộn. Khi người bệnh xuất hiện triệu chứng khó thở dai dẳng, nhiễm trùng đường hô hấp tái đi tái lại, đau ngực… thì ung thư đã ở giai đoạn muộn. Do đó, chủ động tầm soát ung thư phổi giúp phát hiện bệnh sớm và can thiệp kịp thời, nâng cao hiệu quả điều trị.

Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ và Bộ Y tế khuyến cáo tầm soát ung thư phổi hàng năm bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp (LDCT). Phương pháp này dành cho người 50-80 tuổi, có tiền sử hút thuốc nặng (tương đương 1 bao/ngày trong 20 năm) hoặc đang hút, hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 15 năm qua, người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), người có tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư phổi hoặc đã tiếp xúc với các chất độc hại trong thời gian dài như amiăng, cadimi, niken, crom, uranium, thạch tín… Trường hợp không có yếu tố nguy cơ cũng nên tầm soát mỗi 3-5 năm.