Tiêu chảy là một dạng rối loạn tiêu hóa, biểu hiện bởi hiện tượng đi ngoài phân lỏng nhiều lần, phổ biến ở cả người lớn và trẻ nhỏ. Vậy tiêu chảy ở người lớn có đáng lo ngại không và điều trị như thế nào?
Tiêu chảy ở người lớn có thể liên quan đến nhiều yếu tố như:
Nhiễm trùng đường ruột là nguyên nhân phổ biến gây tiêu chảy. Nhiễm trùng gây tiêu chảy có thể liên quan đến virus, vi khuẩn và ký sinh trùng, đặc biệt norovirus là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy ở người lớn.
Người bệnh có thể nhiễm chất độc, mầm bệnh khi tiêu thụ các loại thực phẩm hoặc đồ uống bị nhiễm bệnh. Khi đi vào ruột, các chất/vi trùng này có thể gây tiêu chảy. Tình trạng này thường gặp ở người ăn chế biến thức ăn không kỹ, thường xuyên ăn đồ tái hoặc sống, tiêu thụ nước không đảm bảo chất lượng.
Một số người có thể bất dung nạp với lactose, glucose, fructose, gluten… trong thực phẩm, đây là một trong những nguyên nhân gây tiêu chảy ở người lớn.
Bệnh lý này liên quan đến tình trạng viêm nhiễm đại tràng, có thể gây ra tình trạng tiêu chảy thường xuyên hoặc kéo dài. Viêm đại tràng thường liên quan đến các vi khuẩn như Shigella, Salmonella… Bên cạnh đó cũng cần lưu ý các yếu tố nguy cơ như ngộ độc hóa chất, nhiễm nấm, căng thẳng stress kéo dài…
Ngoài ra, người lớn bị tiêu chảy có thể liên quan đến một số bệnh lý tiêu hóa khác như bệnh viêm ruột, bệnh crohn, hội chứng ruột kích thích…
Phản ứng sau các thủ thuật/phẫu thuật liên quan đến hệ tiêu hóa (cắt một phần ruột, cắt túi mật…) có thể là nguyên nhân bị tiêu chảy ở người lớn. Thông thường, tình trạng này chỉ diễn ra trong thời gian đầu, sau đó cải thiện dần và khỏi hẳn khi cơ thể đã thích nghi với sự thay đổi này. [1]
Dấu hiệu tiêu chảy ở người lớn thường là đau bụng, đi ngoài liên tục, phân lỏng… Tuy nhiên, tùy theo phân loại tiêu chảy mà các dấu hiệu có thể có sự khác biệt nhất định, cụ thể:
Đây là phân loại phổ biến, có thể xuất hiện ở trẻ em và người lớn, triệu chứng điển hình là đi ngoài nhiều hơn 3 lần/ngày, phân lỏng, nhiều nước kèm đau bụng. Trong một vài trường hợp, bệnh có thể tiến triển nhanh chóng, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.
Tiêu chảy mạn thường diễn ra trong khoảng 2 – 4 tuần, đây có thể là dấu hiệu của một bệnh lý nghiêm trọng khác và cần được can thiệp điều trị, xử lý kịp thời.
Tiêu chảy thẩm thấu thường xảy ra khi một người khó hoặc không thể hấp thụ một số chất chẳng hạn như lactose, khiến khả năng hấp thụ nước và các chất điện giải của ruột giảm đáng kể, dẫn đến tiêu chảy. Triệu chứng điển hình của tiêu chảy thẩm thấu là đi ngoài phân lỏng, tần suất đi ngoài nhiều, phân đổi màu…
Đây là một dạng rối loạn chuyển tải ion ở tế bào ruột, dẫn đến tình trạng tăng bài tiết, giảm hấp thu, gây tiêu chảy ở người lớn. [2]
Tiêu chảy ở người lớn thường không đáng lo ngại, hầu hết sẽ khỏi trong vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu tiêu chảy diễn ra trong thời gian dài hoặc đi kèm các triệu chứng nghiêm trọng khác thì có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng nếu không được kiểm soát kịp thời.
Dưới đây là một số lưu ý khi bị tiêu chảy nhằm hỗ trợ kiểm soát triệu chứng hiệu quả:
Mất nước là một trong những vấn đề cần quan tâm khi tiêu chảy, bởi tình trạng mất nước kéo dài có thể gây nguy hiểm cho người bệnh. Để ngăn ngừa mất nước, người bệnh cần bổ sung đủ nước cho cơ thể, đồng thời có thể uống thêm nước trái cây, súp, nước điện giải…
Quan trọng, khi bị tiêu chảy, cơ thể cần được nghỉ ngơi, điều này tạo cảm giác thoải mái, dễ chịu khi cơ thể đối mặt với các triệu chứng tiêu chảy. Trong lúc nghỉ ngơi, người bệnh có thể đặt túi chườm ấm lên bụng để hỗ trợ giảm sự co thắt ruột và giúp thoải mái hơn.
Để bổ sung dinh dưỡng, giúp cơ thể phục hồi sau tiêu chảy, ngay khi khỏe lại, hãy tích cực ăn uống với chế độ dinh dưỡng phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ. Người bị tiêu chảy nên ưu tiên các loại thực phẩm dễ tiêu hóa nhưng vẫn đảm bảo dinh dưỡng như cháo, súp…
Trường hợp tiêu chảy kéo dài hơn 2 ngày hoặc đi kèm các triệu chứng nghiêm trọng như mất nước, nóng sốt và tiêu chảy ở người lớn, đau bụng hoặc đau trực tràng dữ dội, đi ngoài ra máu hoặc dịch nhầy… người bệnh cần đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
Các loại thực phẩm cay nóng, nhiều dầu có thể khiến triệu chứng bệnh trầm trọng hơn, ảnh hưởng đến tốc độ phục hồi sức khỏe. Vì thế, người lớn bị tiêu chảy cần tránh các loại thực phẩm như lẩu, … Đồng thời, hãy tránh các loại thực phẩm gây đầy hơi (đậu, bắp cải, bia…), sữa và các sản phẩm từ sữa.
Trường hợp tiêu chảy nặng, sau khi thăm khám, tùy vào tình trạng cụ thể mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp, có thể bao gồm:
Trường hợp người bệnh bị mất nước do tiêu chảy, bác sĩ có thể chỉ định truyền dịch để bổ sung nước và điện giải cho cơ thể, tránh nguy cơ xuất hiện rủi ro do mất nước. [3]
Tiêu chảy là tình trạng phổ biến, để hỗ trợ phòng ngừa tình trạng này, mỗi người cần lưu ý:
Mỗi người nên hình thành thói quen rửa tay trước khi ăn bằng xà phòng và nước sạch, trường hợp không có sẵn xà phòng, có thể vệ sinh bằng dung dịch chuyên dụng. Ngoài ra, cũng cần lưu ý rửa tay trước khi chế biến thức ăn, sau khi đi vệ sinh hoặc có tiếp xúc với các bề mặt nhiễm khuẩn, nghi ngờ nhiễm khuẩn.
Để tránh tiêu chảy ở người lớn do nhiễm khuẩn, khi vô tình bị dính phân hoặc sau khi tiếp xúc với các bề mặt ô nhiễm, nghi ngờ chứa vi khuẩn, mỗi người cần thay trang phục và vệ sinh sạch sẽ quần áo, đồ lót, nên giặt riêng các trang phục này bằng xà bông, nước sạch.
Nhà vệ sinh là khu vực chứa nhiều vi khuẩn, vì thế hãy hình thành thói quen cọ rửa nhà vệ sinh sạch sẽ, khử khuẩn định kỳ. Nếu có thể, hãy vệ sinh bồn cầu, bề mặt nhà tắm sau mỗi lần đi đại tiện.
Mỗi người cần chú ý chế độ ăn uống, hãy xây dựng dinh dưỡng khoa học, cân bằng đầy đủ các dưỡng chất thiết yếu như protein… để tăng cường sức khỏe miễn dịch nhằm chống lại các tác nhân gây bệnh bao gồm virus gây tiêu chảy.
Bên cạnh đó cũng cần chú ý đồ ăn, thức uống tiêu thụ hằng ngày, chọn thực phẩm sạch, ưu tiên ăn chín uống sôi, sử dụng đồ có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, thường xuyên kiểm tra hạn sử dụng, tình trạng thực phẩm trước khi ăn, uống.
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Như vậy, tiêu chảy ở người lớn thường có thể đến từ nhiều nguyên nhân, tùy vào nguyên nhân mà cách chăm sóc, điều trị có sự khác biệt nhất định. Trường hợp tiêu chảy trên hai ngày hoặc sốt cao, nôn ói, đau bụng dữ dội… hãy chủ động thăm khám sớm để được xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
