Vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván giúp phòng ngừa 3 bệnh lý truyền nhiễm bạch hầu, ho gà, uốn ván. Các bệnh này có thể diễn tiến nặng, gây biến chứng nguy hiểm. Vậy vắc xin này cần tiêm mấy mũi?
Vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván là gì?
Vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván là vắc xin phối hợp giúp phòng ngừa 3 bệnh truyền nhiễm bạch hầu, ho gà, uốn ván. Trong đó, DTaP giúp trẻ em dưới 7 tuổi xây dựng miễn dịch ngăn ngừa 3 bệnh lý nguy hiểm này. Trong khi đó, Tdap là vắc xin được giảm liều vắc xin bạch hầu và ho gà, giúp tăng cường miễn dịch cho thanh thiếu niên đủ 11 tuổi và người lớn từ 19 – 64 tuổi.
Khi vắc xin ngừa bạch hầu ho gà uốn ván đi vào cơ thể, hệ miễn dịch sẽ nhận diện kháng nguyên bạch hầu, ho gà, uốn ván (có trong vắc xin), từ đó sản xuất kháng thể đặc hiệu chống lại các kháng nguyên và tạo ra ‘trí nhớ’ miễn dịch. Nếu sau này cơ thể bị mầm bệnh thật sự tấn công, hệ miễn dịch đã được ‘chuẩn bị’ sẽ nhận diện và tiêu diệt mầm bệnh hiệu quả.
Các loại vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván hiện nay
Hiện nay, tại Việt Nam đang lưu hành một số loại vắc xin có thành phần kháng nguyên ho gà bạch hầu uốn ván như:
1. Vắc xin 6 trong 1 Infanrix Hexa (Bỉ)
Vắc xin 6 trong 1 Infanrix Hexa được nghiên cứu, phát triển bởi Tập đoàn Glaxosmithkline (GSK) – Bỉ, phối hợp phòng ngừa 6 bệnh lý truyền nhiễm, gồm: bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B, các bệnh viêm màng não mủ và viêm phổi do Hib. Vắc xin Infanrix Hexa được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến tròn 2 tuổi (có thể thực hiện tiêm ngừa sớm từ 6 tuần tuổi).
2. Vắc xin 6 trong 1 Hexaxim (Pháp)
Vắc xin 6 trong 1 Hexaxim được Tập đoàn Sanofi Pasteur (Pháp) nghiên cứu và phát triển, giúp phòng ngừa 6 bệnh lý truyền nhiễm, gồm: ho gà, bạch hầu, uốn ván, bại liệt, các bệnh viêm màng não mủ và viêm phổi do Hib, viêm gan B. Hiện nay, vắc xin Hexaxim được cấp phép lưu hành ở trên 120 quốc gia với hơn 50 triệu liều được dùng cho trẻ em trên toàn cầu; được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến tròn 2 tuổi (có thể tiêm phòng sớm từ 6 tuần tuổi).
3. Vắc xin 5 trong 1 Pentaxim (Pháp)
Vắc xin 5 trong 1 Pentaxim được nghiên cứu, phát triển bởi Tập đoàn Sanofi Pasteur (Pháp), giúp phòng ngừa 5 bệnh truyền nhiễm gồm: bạch hầu ho gà uốn ván, các bệnh viêm màng não mủ và viêm phổi do Hib, bại liệt. Loại vắc xin này được chỉ định tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến tròn 2 tuổi.
4. Vắc xin 4 trong 1 Tetraxim (Pháp)
Vắc xin 4 trong 1 Tetraxim được sản xuất bởi Tập đoàn Sanofi Pasteur (Pháp), giúp phòng ngừa 4 bệnh truyền nhiễm: ho gà, uốn ván, bạch hầu, bại liệt. Loại vắc xin này được chỉ định tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến 13 tuổi (tùy theo khuyến cáo ở từng quốc gia).
5. Vắc xin 3 trong 1 Adacel (Canada)
Vắc xin 3 trong 1 Adacel là vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván nằm trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Loại vaccine này được chỉ định tiêm cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn đến 64 tuổi. Vắc xin Adacel được nghiên cứu, phát triển bởi Tập đoàn Sanofi Pasteur – Pháp, sản xuất ở Canada.
6. Vắc xin 3 trong 1 Boostrix (Bỉ)
Vắc xin phòng bạch hầu ho gà uốn ván Boostrix cũng là vắc xin 3 trong 1 nằm trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Loại vắc xin 3 trong 1 này được chỉ định cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Vắc xin Boostrix được nghiên cứu, phát triển bởi Tập đoàn Glaxosmithkline (GSK) – Bỉ.
Hiện có nhiều loại vắc xin ngừa bệnh bạch hầu ho gà uốn ván khác nhau
Nên tiêm bạch hầu ho gà uốn ván loại vắc xin nào tốt?
Tùy vào độ tuổi của người được tiêm ngừa, bác sĩ sẽ chỉ định loại vắc xin và lịch tiêm phù hợp. Để nhận được lợi ích tối ưu, việc tiêm ngừa cần được thực hiện càng sớm càng tốt (khi đủ tuổi khuyến cáo).
Bạch hầu ho gà uốn ván tiêm mấy mũi và tiêm vào thời điểm nào?
Số mũi tiêm và thời điểm chủng ngừa vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván phụ thuộc vào loại vắc xin, đối tượng được tiêm (trẻ em hay người lớn). Để nhận được lợi ích tối ưu từ vacxin 3 trong 1 bạch hầu ho gà uốn ván và đảm bảo an toàn, mỗi người cần tuân thủ lịch tiêm bạch hầu ho gà uốn ván do bác sĩ chỉ định, có thể bao gồm:
Vắc xin 6 trong 1 Infanrix Hexa (Bỉ) hoặc Hexaxim (Pháp) có lịch tiêm 4 mũi khi trẻ được 2, 3, 4 và 16 – 18 tháng.
Vắc xin 5 trong 1 Pentaxim (Pháp) có lịch tiêm 4 mũi khi trẻ được 2, 3, 4 và 16 – 18 tháng.
Vắc xin 4 trong 1 Tetraxim (Pháp) có lịch tiêm 5 mũi (trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 7 tuổi) và 3 mũi (trẻ từ 7 tuổi đến 13 tuổi chưa tiêm 4 mũi cơ bản).
Vắc xin 3 trong 1 Adacel (Canada) hoặc Boostrix (Bỉ) có lịch tiêm 1 mũi (trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn đã tiêm theo lịch cơ bản), tiêm nhắc 1 mũi mỗi 10 năm; tiêm 3 mũi (trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn chưa chủng ngừa mũi cơ bản), tiêm nhắc 1 mũi mỗi 10 năm.
Nhìn chung, vắc xin ngừa 3 bệnh này cần được tiêm ở những cột mốc như sau:
Trẻ từ 2 – 3 – 4 tháng tuổi, 16 – 18 tháng tuổi
Trẻ tiền học đường từ 4 – 6 tuổi (tiêm nhắc)
Trẻ vị thành niên từ 9 – 15 tuổi (tiêm nhắc)
Thai phụ (tiêm bổ sung vào 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối thai kỳ để truyền kháng thể bảo vệ trẻ trước khi đến độ tuổi tiêm ngừa)
Người chưa từng tiêm bạch hầu ho gà uốn ván trước đây
Người trưởng thành, người cao tuổi (tiêm nhắc mỗi 10 năm).
Lưu ý, lịch tiêm vắc xin trên đây mang tính tham khảo, cần tiến hành chủng ngừa theo chỉ định của bác sĩ.
Vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván dành cho những ai?
Trẻ em và thanh thiếu niên:
Trẻ từ 2 tháng tuổi có thể được tiêm vắc xin 5 trong 1 hoặc vắc xin 6 trong 1 có chứa thành phần bạch hầu ho gà uốn ván. Lịch tiêm gồm 4 mũi ở các tháng 2, 3, 4 và 16 – 18. Thế nhưng, khả năng bảo vệ của những loại vắc xin đầu đời chứa thành phần ho gà bạch hầu uốn ván có thể giảm dần theo thời gian. Thế nên, vắc xin cần được tiêm nhắc lại sau mỗi 5 – 10 năm. Ở giai đoạn 4 – 6 tuổi, trẻ cần được tiêm nhắc 1 mũi vắc xin 4 trong 1 phòng ho gà, bạch hầu, uốn ván, bại liệt. Trẻ từ 4 – 6 tuổi cũng là trong giai đoạn đã đi học; môi trường học tập, sinh hoạt đông người làm gia tăng nguy cơ nhiễm bệnh ở trẻ, nên cần tiến hành tiêm vắc xin nhắc lại.
Thanh thiếu niên từ 9 – 15 tuổi cần tiến hành tiêm nhắc 1 mũi bạch hầu ho gà uốn ván. Đây là nhóm đối tượng thường bỏ quên việc tiêm chủng do lịch tiêm đã cách xa. Việc tiêm nhắc vắc xin đúng lịch giúp tăng cường hiệu quả bảo vệ của mũi tiêm ngừa trước đó, chuẩn bị nền tảng sức khỏe tốt cho giai đoạn dậy thì.
Phụ nữ mang thai: Thai phụ cần tiêm vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván vào 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối của thai kỳ nhằm bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi. Mẹ bầu đã tiêm vắc xin đầy đủ sẽ truyền kháng thể thụ động cho trẻ qua nhau thai và sữa mẹ, góp phần giúp trẻ phòng bệnh trong những tháng đầu đời.
Người cao tuổi, người có bệnh nền: Hệ miễn dịch của mỗi người ‘lão hóa’ dần theo thời gian hoặc suy giảm khi mắc các bệnh lý nền như suy thận, tim mạch, phổi tắc nghẽn mạn tính, tiểu đường… Người cao tuổi, người có bệnh nền nếu bị bạch hầu ho gà uốn ván sẽ làm tăng nguy cơ chuyển nặng, khiến bệnh nền diễn tiến nghiêm trọng hơn, đe dọa tính mạng nếu không chữa trị kịp thời. Nhóm đối tượng này cần thực hiện tiêm nhắc 1 mũi vắc xin ho gà uốn ván bạch hầu mỗi 10 năm hoặc tiêm nhắc theo độ tuổi khuyến cáo.
Người lớn vẫn có thể tiêm ngừa bạch hầu ho gà uốn ván
Liều tiêm vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván có phản ứng phụ nào không?
Sau khi tiêm bạch hầu ho gà uốn ván có thể gặp một số phản ứng phụ như:
Phản ứng thường gặp như sốt nhẹ, trẻ em quấy khóc và ăn uống kém hơn, vết tiêm sưng nhẹ, đỏ… Các biểu hiện này thường tự khỏi sau vài ngày.
Thông báo ngay cho bác sĩ nếu gặp tình trạng chóng mặt, khó thở, thở ngắt quãng, thở nhanh, thở khò khè, sốt cao, nôn trớ, trẻ quấy khóc kéo dài, trẻ bỏ bú… Những biểu hiện này ít gặp nhưng cần được theo dõi kỹ lưỡng để xử trí kịp thời.
Cần chuẩn bị gì trước khi tiêm vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván?
Trước khi tiêm mũi bạch hầu ho gà uốn ván, mỗi người cần được bác sĩ khám sàng lọc và lưu ý:
1. Đối với trẻ em
Phụ huynh cần cho bác sĩ biết cân nặng của trẻ, tiền sử tiêm chủng, tiền sử dị ứng (với thuốc, thức ăn, vắc xin…) nếu có.
Phụ huynh cần thông báo cho bác sĩ biết nếu trẻ đang dùng bất kỳ loại thuốc nào hoặc đang mắc bất kỳ bệnh lý nào.
Tránh tiêm ngừa khi đang mắc bệnh cấp tính, bị sốt.
Cho trẻ bú hoặc ăn nhẹ, tránh để trẻ bị đói khi tiêm.
Bố mẹ cần cho trẻ mặc trang phục thoải mái, dỗ dành trẻ để trẻ không cảm thấy lo sợ quá mức.
Người được tiêm vắc xin cần giữ tinh thần thoải mái
2. Đối với người lớn
Mỗi người cần thông báo với bác sĩ về bệnh lý đang mắc phải và loại thuốc đang dùng (nếu có), tiền sử tiêm chủng…
Thông báo cho bác sĩ biết nếu có tiền sử dị ứng với vắc xin, thuốc, thức ăn…
Tránh tiêm phòng khi đang bị bệnh cấp tính, sốt.
Với phụ nữ, cần thông báo cho bác sĩ biết nếu đang có thai, đang cho con bú, thời gian dự định có thai…
Ăn nhẹ, không để bụng đói khi tiêm.
Hạn chế dùng các chất kích thích như bia, rượu.
Giữ tâm lý thoải mái, mặc trang phục rộng rãi.
Tiêm bạch hầu ho gà uốn ván ở đâu an toàn và uy tín?
Mỗi người nên chủng ngừa bạch hầu ho gà uốn ván ở bệnh viện, cơ sở y tế uy tín có triển khai tiêm vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván, đơn cử như tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC. Các cơ sở y tế quy tụ đội ngũ bác sĩ dày dạn kinh nghiệm; có nguồn vắc xin chất lượng, được bảo quản khoa học, đúng cách; triển khai quy trình tiêm chủng khoa học, an toàn…
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
(Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
Tóm lại, tiêm vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván là việc làm quan trọng, cần thiết, giúp mỗi người dự phòng nguy cơ nhiễm bệnh bạch hầu ho gà uốn ván. Mỗi người cần tuân thủ lịch tiêm, chủng ngừa đủ số mũi bạch hầu ho gà uốn ván theo khuyến nghị của bác sĩ để nhận được lợi ích tối ưu từ vắc xin.
