Dấu hiệu sốt xuất huyết giai đoạn đầu thường khó phân biệt với các bệnh sốt virus khác. Việc nhận biết sớm triệu chứng đặc trưng của bệnh giúp phát hiện và xử trí kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Bài viết dưới đây sẽ giúp phụ huynh hiểu rõ về biểu hiện sốt xuất huyết giai đoạn đầu và cách chăm sóc, điều trị theo khuyến cáo của Bộ Y tế.
Trong các giai đoạn sốt xuất huyết, người bệnh sốt xuất huyết giai đoạn đầu thường xuất hiện những dấu hiệu đặc trưng sau đây:
Trẻ thường sốt cao từ 39 – 40 độ C, sốt liên tục và khó hạ sốt dù đã uống thuốc hạ sốt đúng liều. Sốt khởi phát phát nhanh và kéo dài liên tục từ ngày thứ 1 đến ngày thứ 5. Khác với cảm cúm, trẻ bị sốt xuất huyết thường không ho hay sổ mũi.
Đau đầu là một trong những dấu hiệu sốt xuất huyết giai đoạn đầu điển hình, thường xuất hiện ở vùng trán, thái dương, kèm sốt cao liên tục, khiến trẻ mệt mỏi, quấy khóc. Nguyên nhân là do phản ứng viêm toàn thân khi virus Dengue xâm nhập vào cơ thể. Triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với đau đầu trong các bệnh sốt siêu vi khác, nên phụ huynh cần theo dõi thêm các dấu hiệu đi kèm như nôn, nổi ban, mệt lả, tiểu ít,… để nhận biết sớm.
Đau quanh hốc mắt hoặc căng tức sau nhãn cầu là triệu chứng thường gặp ở giai đoạn đầu sốt xuất huyết, thường kèm đau trán và tăng khi đảo mắt hoặc liếc nhanh. Nguyên nhân là do phản ứng viêm lan tỏa ảnh hưởng đến dây thần kinh và mô quanh hốc mắt. Vì triệu chứng này cũng có thể gặp ở một số bệnh sốt virus khác, cần theo dõi thêm các dấu hiệu như nôn, đau bụng, phát ban hoặc chấm xuất huyết dưới da để đưa trẻ đi khám sớm khi nghi ngờ sốt xuất huyết.
Dấu hiệu sốt xuất huyết giai đoạn đầu ở trẻ còn có thể bao gồm đau nhức cơ bắp, đau khớp toàn thân. Cơn đau thường lan tỏa, khiến trẻ mệt mỏi, ít vận động, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Triệu chứng xảy ra là do phản ứng viêm toàn thân khi cơ thể chống lại virus Dengue, gây ảnh hưởng đến mô cơ và khớp.
Sốt cao liên tục khiến trẻ bị mất nhiều nước và điện giải qua mồ hôi. Trẻ có thể cảm thấy uể oải, mệt mỏi, yếu ớt, giảm khả năng vận động và tập trung. Do đó, trong thời gian bị sốt, phụ huynh nên bù nước và chất điện giải cho trẻ bằng cách cho uống đủ nước, dung dịch oresol (có thể thay thế bằng nước trái cây, sinh tố, nước cháo loãng).
Virus Dengue có thể tác động đến hệ tiêu hóa, gây cảm giác buồn nôn, chán ăn, đôi khi nôn khan. Dấu hiệu này thường xuất hiện sớm trong những ngày đầu và có thể gây nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa khác. Tuy nhiên, nếu nôn ói kéo dài trên 3 lần/ngày, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Phát ban trên da thường không phải là triệu chứng sốt xuất huyết giai đoạn đầu điển hình, nhưng có thể gặp sau 2 – 4 ngày kể từ khi trẻ bắt đầu sốt. Ban có thể là các nốt đỏ nhỏ li ti hoặc mảng đỏ rải rác ở mặt, ngực, tay, chân, không mất đi khi ấn tay lên.
Để chẩn đoán giai đoạn 1 của sốt xuất huyết ở trẻ, bác sĩ có thể dựa trên những phương pháp sau:
Trong giai đoạn đầu của sốt xuất huyết, trẻ có thể được điều trị và theo dõi tại nhà nếu chưa có dấu hiệu cảnh bảo nguy hiểm:
Cho trẻ nghỉ ngơi tuyệt đối, hạn chế vận động. Dùng nhiệt kế để theo dõi nhiệt độ, theo dõi biểu hiện tỉnh táo, số lần nôn, lượng nước tiểu và tình trạng da tay chân. Bên cạnh đó, ngủ đủ giấc, giữ không gian yên tĩnh, thoáng mát có thể giúp cải thiện tình trạng mệt mỏi, đau nhức và hỗ trợ quá trình hồi phục nhanh hơn.
Sốt cao làm trẻ mất nước, do đó cần cho trẻ uống nhiều oresol hoặc nước trái cây, uống từ từ, chia nhỏ nhiều lần trong ngày. Bên cạnh đó, không nên cho trẻ uống nước màu đỏ, đen, nâu để tránh nhầm lẫn với xuất huyết tiêu hóa.
Cho trẻ ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu như cháo loãng, súp, sữa,… Đồng thời, chia bữa ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày. Nếu trẻ vẫn trong giai đoạn bú sữa mẹ, nên cho trẻ bú mẹ nhiều hơn bình thường.
Khi trẻ bị sốt xuất huyết với triệu chứng sốt ≥ 38,5 độ C, chỉ nên sử dụng Paracetamol đơn chất theo chỉ định của bác sĩ. Liều dùng an toàn là từ 10 – 15mg/kg cân nặng/lần, khoảng cách giữa các liều tối thiểu là 4 – 6 tiếng. Tổng liều không được vượt quá 60 mg/kg cân nặng/ngày. Không dùng Aspirin, Ibuprofen, Analgin vì các thuốc này có thể gây chảy máu.
Cùng với dùng thuốc, phụ huynh có thể lau mình trẻ bằng khăn ấm để hỗ trợ hạ nhiệt. Bên cạnh đó, nên cho trẻ mặc quần áo thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt để giảm sốt hiệu quả hơn.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo một số biện pháp phòng ngừa sốt xuất huyết ở trẻ em hiệu quà mà phụ huynh có thể áp dụng:
Khi trẻ có những dấu hiệu sốt xuất huyết giai đoạn đầu, phụ huynh cần theo dõi sát sao và chăm sóc trẻ sốt xuất huyết đúng cách theo hướng dẫn của bác sĩ. Cụ thể:
Về chế độ ăn, phụ huynh cần lưu ý:
Sốt xuất huyết giai đoạn đầu thường chưa nguy hiểm nếu được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách. Tuy nhiên, phụ huynh không nên chủ quan vì bệnh có thể chuyển nhanh sang giai đoạn nguy hiểm sau 3 – 5 ngày đầu, khi trẻ bắt đầu hạ sốt nhưng có dấu hiệu thoát huyết tương hoặc xuất huyết.
Trong giai đoạn đầu của sốt xuất huyết (thường từ ngày 1 đến ngày 3), đa số trẻ chưa có phát ban xuất huyết rõ ràng. Tuy nhiên, một số trẻ có thể xuất hiện da ửng đỏ, xung huyết nhẹ hoặc phát ban dạng mẩn đỏ rải rác, thường ở mặt, ngực, tay chân.
Phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu trẻ có một trong các dấu hiệu sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, một số dấu hiệu sốt xuất huyết giai đoạn đầu mà phụ huynh có thể nhận biết để có biện pháp xử trí là: Sốt cao đột ngột 39 – 40 độ C, đau đầu dữ dội, đau mắt, đau cơ, suy nhược, buồn nôn. Khi chăm sóc trẻ, phuynh nên cần cho trẻ nghỉ ngơi, hạ sốt cho trẻ đúng cách và bù đủ nước điện giải. Nếu có những dấu hiệu bất thường như da tái nhợt, không ăn uống được, sốt cao kéo dài trên 2 ngày, tiểu ít, tiêu phân đen,… cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ để được thăm khám, điều trị kịp thời.
