Bệnh “sốt đất” (Melioidosis) thường được biết đến nhiều hơn với cái tên Whitmore. Đây không phải là bệnh mới, nhưng vẫn còn bị xem nhẹ do biểu hiện không điển hình và dễ nhầm lẫn.

Theo BS.CKI Nguyễn Hoàng Anh, đơn vị Bệnh nhiễm, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hoà – Q.Tân Bình cũ), bệnh “sốt đất” không phải là bệnh mới, tên khoa học là Melioidosis, hay Whitmore. Đây là bệnh nhiễm trùng nguy hiểm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra, tồn tại phổ biến trong đất ẩm và nguồn nước bị ô nhiễm. Theo các báo cáo dịch tễ gần đây từ Thái Lan, hàng trăm ca mắc đã được ghi nhận chỉ trong vài tháng đầu năm, với tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt ở những trường hợp phát hiện muộn hoặc có bệnh nền đi kèm.

Bác sĩ Hoàng Anh giải thích căn bệnh này không giống nhiều bệnh truyền nhiễm lây từ người sang người, “sốt đất” chủ yếu xâm nhập vào cơ thể qua tiếp xúc trực tiếp với môi trường. Vi khuẩn có thể đi qua các vết trầy xước nhỏ trên da khi người dân làm ruộng, tiếp xúc bùn đất, hoặc qua đường hô hấp khi hít phải bụi đất chứa mầm bệnh.

Trong một số trường hợp, việc sử dụng nguồn nước chưa được xử lý cũng có thể là đường lây. Chính vì vậy, bệnh thường gặp ở người lao động nông nghiệp, công nhân môi trường, hoặc những người thường xuyên tiếp xúc với đất và nước tự nhiên.

Biểu hiện lâm sàng của bệnh rất đa dạng, khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, mệt mỏi, đau cơ hoặc đau đầu – những triệu chứng dễ nhầm với cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, bệnh có thể tiến triển nhanh sang các thể nặng như viêm phổi với ho, khó thở, đau ngực; hoặc nhiễm trùng huyết với biểu hiện sốc, tụt huyết áp, rối loạn tri giác. Một đặc điểm đáng chú ý là vi khuẩn có khả năng tạo ổ áp xe ở nhiều cơ quan như gan, lách, phổi, thậm chí lan rộng toàn thân nếu không được kiểm soát kịp thời.

Bác sĩ lưu ý nhóm nguy cơ cao mắc bệnh bao gồm người mắc đái tháo đường, bệnh thận mạn, bệnh gan, nghiện rượu hoặc suy giảm miễn dịch. Ở những người này, khả năng đề kháng kém khiến vi khuẩn dễ dàng phát triển và gây tổn thương nghiêm trọng.

Điều trị bệnh Whitmore không đơn giản và đòi hỏi phác đồ kháng sinh kéo dài. Giai đoạn đầu thường sử dụng  nhóm kháng sinh mạnh, truyền tĩnh mạch để kiểm soát nhiễm trùng cấp tính, sau đó chuyển sang giai đoạn duy trì bằng thuốc uống trong nhiều tuần đến vài tháng nhằm tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn và ngăn tái phát. Việc bỏ dở điều trị hoặc dùng thuốc không đủ liều là nguyên nhân phổ biến khiến bệnh tái phát hoặc trở nặng.

Trong bối cảnh bệnh có diễn biến phức tạp ở khu vực, bác sĩ Hoàng Anh nhấn mạnh việc phòng ngừa được xem như một biện pháp quan trọng. Người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn hoặc làm việc trong môi trường đất ẩm, cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với bùn đất khi có vết thương hở, sử dụng đồ bảo hộ như ủng và găng tay khi lao động. Việc rửa tay, tắm rửa sạch sẽ sau khi tiếp xúc với môi trường nguy cơ và sử dụng nguồn nước an toàn là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả.

Đối với những người có bệnh nền, việc kiểm soát tốt tình trạng sức khỏe như đường huyết ở người bệnh đái tháo đường hay chức năng thận là yếu tố then chốt giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng. Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt kéo dài, ho, khó thở hoặc các dấu hiệu nhiễm trùng không rõ nguyên nhân, người bệnh cần đến bệnh viện để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.