Siêu âm khớp cổ tay là phương pháp phổ biến giúp đánh giá nhanh các tổn thương gân, dây chằng, thần kinh và phần mềm khớp cổ tay. Đặc biệt, phương pháp này cho phép kết hợp các nghiệm pháp động và tương tác trực tiếp với người bệnh trong quá trình thăm khám, giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác vùng tổn thương. Khi kết hợp siêu âm với chụp X-quang, các bác sĩ có thể chẩn đoán phần lớn các bệnh lý tại khớp cổ tay. Đồng thời, can thiệp dưới hướng dẫn siêu âm cũng là một thủ thuật điều trị trực tiếp, an toàn và hỗ trợ đắc lực trong việc xử lý các bệnh lý phổ biến vùng cổ tay. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu hơn về quy trình siêu âm cổ tay, khi nào cần thực hiện và ưu nhược điểm của phương pháp này.
Bài viết được tham vấn chuyên môn bởi: ThS.BSNT Nguyễn Ngọc Anh – Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội.
Siêu âm khớp cổ tay là gì?
Siêu âm khớp cổ tay là kỹ thuật chẩn đoán không xâm lấn, sử dụng sóng âm để tạo hình ảnh thời gian thực về gân, dây chằng, dây thần kinh, màng hoạt dịch và ổ khớp. Trong khi X-quang là tiêu chuẩn để tập trung đánh giá cấu trúc xương (phát hiện gãy xương, trật khớp, thoái hóa), thì siêu âm lại lấp đầy khoảng trống trong việc đánh giá mô mềm và phát hiện dịch viêm hoặc các khối u, nang bất thường.
Trong thăm khám siêu âm khớp cổ tay, các bác sĩ thường sử dụng đầu dò phẳng (linear) với tần số cao (từ 12 đến 17 MHz) để mang lại độ phân giải tối ưu nhất cho các cấu trúc nông. Đây là phương pháp an toàn vì không sử dụng bức xạ ion hóa, cho phép thực hiện nhiều lần để theo dõi tiến triển bệnh lý mà không gây hại cho sức khỏe.
Khi nào cần siêu âm khớp cổ tay?
Việc chỉ định siêu âm khớp cổ tay thường được đưa ra khi bệnh nhân có các biểu hiện sau:
1. Đau hoặc tê cổ tay kéo dài hoặc tái phát
Các cơn đau nhức hoặc cảm giác tê vùng cổ tay dai dẳng, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày (cầm nắm, lái xe, đánh máy) cần được kiểm tra. Nguyên nhân có thể do quá tải công việc lặp đi lặp lại dẫn đến viêm bao gân, kích ứng gân cơ hoặc chèn ép thần kinh.
2. Nghi ngờ bệnh lý viêm
Khi có dấu hiệu sưng, nóng, đỏ, đau, siêu âm giúp phát hiện sớm tình trạng viêm màng hoạt dịch, tràn dịch và lắng đọng tinh thể quanh khớp. Đặc biệt, siêu âm hỗ trợ chẩn đoán rất sớm viêm bao gân và bao gân dạng dài và duỗi ngắn ngón cái ở vùng cổ tay (Hội chứng De Quervain) – một tình trạng bệnh lý phổ biến ở phụ nữ.
Bệnh nhân nữ 56 tuổi, tới khám tại bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội với triệu chứng đau mặt ngoài cổ tay trái. Siêu âm thấy gân dạng dài và duỗi ngắn ngón cái đoạn ngang mức mỏm trâm quay tăng kích thước và giảm âm, bao gân dày lan tỏa và tăng tưới máu trên siêu âm Doppler màu, tụ dịch quanh gân, gợi ý tình trạng viêm cấp tính của gân và bao gân. Triệu chứng và hình ảnh phù hợp với chẩn đoán hội chứng De Quervain.
3. Chấn thương
Các chấn thương do tai nạn, thể thao hoặc tính chất nghề nghiệp cần siêu âm để đánh giá tổn thương gân cơ, đứt rách dây chằng, hoặc phát hiện dị vật nhỏ găm vào mô mềm.
Siêu âm khớp cổ tay khảo sát những cấu trúc nào?
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ khảo sát toàn diện các cấu trúc ở cả hai mặt của cổ tay.
1. Khảo sát mặt trước (mặt gan tay)
Ống cổ tay và Thần kinh giữa: Siêu âm giúp đánh giá tình trạng chèn ép dây thần kinh giữa gây ra Hội chứng ống cổ tay. Bác sĩ sẽ quan sát thấy sự thay đổi hình thái như dây chằng ngang cổ tay cong lên, dây thần kinh bị dẹt lại hoặc tăng kích thước (phù nề), tăng sinh mạch máu.
Ống Guyon và Thần kinh trụ: Ống Guyon chứa dây thần kinh trụ cùng động – tĩnh mạch trụ. Siêu âm giúp phát hiện Hội chứng ống Guyon (chèn ép thần kinh trụ) thường do các nguyên nhân như nang hạch, u mỡ, chấn thương hoặc gãy xương móc.
2. Khảo sát mặt sau (mặt mu tay)
Hội chứng De Quervain: Là tình trạng viêm gân và bao gân phổ biến ở khoang duỗi thứ nhất (gồm gân dạng ngón cái dài và duỗi ngón cái ngắn), gây đau chói vùng mỏm trâm quay. Siêu âm sẽ thấy hình ảnh gân phù nề, dày bao hoạt dịch và tụ dịch quanh bao gân.
Hội chứng giao thoa (Intersection syndrome): Tổn thương do ma sát lặp đi lặp lại tại vị trí giao nhau giữa các khoang gân duỗi (khoang 1 giao khoang 2, hoặc khoang 2 giao khoang 3), gây sưng đau dọc cẳng tay và cổ tay.
Nang hạch (Ganglion cyst): Là bệnh lý dạng khối lành tính phổ biến nhất vùng cổ bàn tay, thường xuất hiện ở mặt mu tay, ngay phía trên dây chằng thuyền – nguyệt.
3. Khảo sát Xương, Khớp và Dây chằng
Xương, khớp: Mặc dù hạn chế trong đánh giá các tổn thương sâu liên quan đến xương nhưng siêu âm vẫn cho phép quan sát bề mặt của các xương vùng cổ tay và các khe khớp như khớp quay – trụ dưới, khớp thuyền – nguyệt. Từ đó bác sĩ có thể phát hình tình trạng xói mòn xương trong viêm khớp, tụ dịch khe khớp hoặc các bong gãy xương nhỏ sau chấn thương.
Phức hợp sụn sợi tam giác (TFCC): Tổn thương TFCC gây đau bờ trụ cổ tay. Siêu âm đặc biệt hiệu quả trong việc phát hiện các vết rách ở vùng ngoại vi của sụn sợi tam giác và các dây chằng liên quan.
Quy trình siêu âm khớp cổ tay diễn ra như thế nào?
Quy trình thực hiện rất đơn giản, nhanh chóng, không gây đau đớn cho người bệnh và không yêu cầu nhịn ăn trước khi khám. (1)
1. Chuẩn bị trước khi siêu âm
Bệnh nhân tháo bỏ đồng hồ, trang sức, sau đó ngồi đối diện với bác sĩ, khuỷu tay và cổ tay đặt thoải mái trên bàn khám.
2. Các bước thực hiện
Bác sĩ sẽ sử dụng gel siêu âm để tạo bề mặt tiếp xúc tốt nhất giữa đầu dò và da giúp sóng âm truyền qua da tốt hơn và thu được hình ảnh siêu âm khớp cổ tay sắc nét.
Bác sĩ di chuyển đầu dò quét mặt phẳng ngang hoặc dọc để có được hình ảnh siêu âm khớp cổ tay dưới nhiều góc độ, thường bắt đầu từ nếp gấp cổ tay và từ gần đến xa.
Trường hợp thăm dò động bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân gấp, duỗi, xoay cổ tay hoặc cử động ngón tay để đánh giá khả năng trượt của gân và sự ổn định của dây chằng ngay trong thời gian thực.
Phương pháp siêu âm Doppler cũng được ứng dụng để đánh giá mạch máu hoặc tình trạng viêm.
3. Sau khi siêu âm
Sau khi hoàn tất, bệnh nhân lau sạch gel và có thể trở lại sinh hoạt bình thường. Bác sĩ sẽ phân tích các hình ảnh thu được để đưa ra kết quả. Trong một số trường hợp, dựa trên kết quả siêu âm bác sĩ có thể chỉ định các thủ thuật can thiệp như tiêm thuốc kháng viêm, giảm đau hoặc hút dịch u nang, hỗ trợ điều trị và giảm triệu chứng cho người bệnh.
Siêu âm cổ tay hỗ trợ chẩn đoán nhanh với hình ảnh động
Ưu điểm và hạn chế của siêu âm khớp cổ tay
Siêu âm là phương pháp được ứng dụng rộng rãi ở tất cả các cơ sở y tể trong chẩn đoán và hỗ trợ điều trị bệnh lý khớp cổ tay, với ưu điểm và hạn chế như sau:
Ưu điểm:
Dễ tiếp cận, thời gian thực hiện nhanh chóng, chỉ mất 15-20 phút phù hợp để tầm soát ban đầu.
Chi phí siêu âm thấp hơn nhiều so với phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác như MRI hay CT.
Khảo sát rất tốt các tổn thương ở vùng ngoại vi và đối chiếu dễ dàng với bên tay lành.
Mang lại hình ảnh động, giúp quan sát cấu trúc khi đang chuyển động – điều mà MRI hay X-quang khó thực hiện được.
Hỗ trợ dẫn đường cho các thủ thuật can thiệp tối thiểu như chọc hút dịch nang hoặc tiêm thuốc điều trị viêm gân với độ chính xác cao.
Hạn chế:
Chất lượng hình ảnh và kết quả phụ thuộc rất nhiều vào kỹ năng, kinh nghiệm của bác sĩ chẩn đoán hình ảnh.
Khó quan sát được các cấu trúc nằm sâu bên trong xương, hoặc bệnh lý phức tạp của sụn khớp và dây chằng do trường nhìn bị che
khuất. Trong những trường hợp này, siêu âm có thể âm tính giả và bệnh nhân cần được chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) bổ sung.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
(Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
Siêu âm khớp cổ tay là phương pháp chẩn đoán và hướng dẫn can thiệp điều trị nhiều bệnh lý phổ biến. Với ưu điểm an toàn, nhanh chóng và khả năng đánh giá động giúp tìm được nguyên nhân chính xác và tối ưu hiệu quả điều trị cho người bệnh.
Cập nhật lần cuối: 14:55 20/11/2026
Chia sẻ:
Nguồn tham khảo
Wrist normal – ULTRASOUNDPAEDIA. (n.d.). https://ultrasoundpaedia.com/wrist-normal/