Trong khi các phương pháp như chụp CT, MRI hay sinh thiết được xem là kỹ thuật cao cấp trong chẩn đoán ung thư, thì siêu âm lại là kỹ thuật phổ biến, dễ thực hiện, ít tốn kém và không gây đau đớn. Vậy siêu âm có phát hiện ung thư không? Và những loại ung thư nào có thể được phát hiện qua siêu âm? Hãy cùng tìm hiểu rõ hơn trong bài viết dưới đây.
Siêu âm là một trong những phương pháp chẩn đoán hình ảnh phổ biến, sử dụng sóng siêu âm tần số cao để tạo ra hình ảnh bên trong cơ thể. Siêu âm có thể chẩn đoán ung thư, nhưng còn tùy thuộc vào loại ung thư và giai đoạn phát triển. Không phải loại ung thư nào cũng được phát hiện qua siêu âm.
Trên thực tế, siêu âm có thể giúp phát hiện những bất thường như khối u, mô bất thường hoặc sự thay đổi cấu trúc cơ quan. Dù vậy, để chẩn đoán chính xác ung thư, kỹ thuật này thường chỉ là bước đầu hỗ trợ – cần kết hợp thêm các phương pháp khác như chụp CT, MRI hay sinh thiết.
Siêu âm không chỉ là công cụ hỗ trợ trong việc đánh giá cấu trúc cơ quan nội tạng mà còn có thể giúp phát hiện một số loại ung thư nhất định, đặc biệt khi khối u đã đủ lớn để tạo ra hình ảnh bất thường. Dưới đây là những loại ung thư phổ biến có thể được phát hiện thông qua siêu âm: (1)
Siêu âm đầu dò âm đạo (transvaginal ultrasound) có thể cung cấp hình ảnh rõ nét của tử cung, cổ tử cung và buồng trứng. Mặc dù không phải là phương pháp chính để chẩn đoán ung thư cổ tử cung, nhưng siêu âm có thể phát hiện các dấu hiệu gián tiếp như:
Tuy nhiên, để chẩn đoán chính xác, cần kết hợp với xét nghiệm Pap smear, HPV DNA và sinh thiết mô cổ tử cung.
Ung thư đại tràng khó được phát hiện bằng siêu âm thông thường do ruột chứa nhiều khí và có cấu trúc phức tạp. Tuy nhiên, siêu âm nội soi (Endoscopic Ultrasound – EUS) có thể:
EUS thường được sử dụng trong chẩn đoán các khối u ở trực tràng, phần cuối của đại tràng.
Tương tự đại tràng, ung thư dạ dày không dễ phát hiện bằng siêu âm bụng thông thường, trừ khi khối u đã lớn. Lúc này, siêu âm nội soi sẽ có vai trò quan trọng hơn, giúp:
Siêu âm sẽ giúp xác định mức độ xâm lấn để hỗ trợ quyết định điều trị, nhất là trước phẫu thuật.
Siêu âm vú là công cụ tầm soát rất hiệu quả, đặc biệt ở phụ nữ có mô tuyến vú dày (thường gặp ở phụ nữ trẻ). Phương pháp này giúp:
Siêu âm thường được kết hợp với chụp nhũ ảnh (mammography) và sinh thiết để chẩn đoán chính xác ung thư vú.
Siêu âm gan là một trong những phương pháp phổ biến nhất để phát hiện ung thư gan nguyên phát hoặc di căn. Có thể quan sát:
Đối với người có yếu tố nguy cơ cao (như viêm gan B, C, xơ gan), siêu âm định kỳ là cách hiệu quả để phát hiện sớm ung thư gan.
Siêu âm qua ngả âm đạo là phương pháp được ưu tiên trong phát hiện các bất thường ở buồng trứng như:
Tuy nhiên, để phân biệt giữa u lành và ung thư buồng trứng, cần thêm xét nghiệm CA-125 và chẩn đoán hình ảnh khác như chụp CT, MRI.
Phương pháp siêu âm phù hợp với ung thư tuyến tiền liệt là siêu âm đầu dò trực tràng (Transrectal Ultrasound – TRUS), công cụ thường dùng để:
Mặc dù TRUS không thể xác định ung thư 100%, nhưng là bước hỗ trợ quan trọng trước sinh thiết hoặc điều trị.
Dù là phương pháp chẩn đoán hình ảnh phổ biến, nhưng siêu âm vẫn tồn tại những giới hạn nhất định khi được sử dụng trong việc phát hiện và chẩn đoán ung thư.
Không phải lúc nào cũng cần thực hiện siêu âm để kiểm tra ung thư, tuy nhiên đây là một phương pháp đơn giản, nhanh chóng và ít tốn kém, có thể giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trong cơ thể. Bạn nên thực hiện siêu âm khi: (2)
Siêu âm không thể thay thế sinh thiết trong chẩn đoán ung thư vì nó giúp phát hiện bất thường hoặc gợi ý có khối u, không xác định được bản chất tế bào của khối u. Trong khi, sinh thiết là phương pháp giúp lấy được bệnh phẩm u từ đó có thể làm giải phẫu bệnh để chẩn đoán xác định ung thư. Và nếu siêu âm phát hiện tổn thương nghi ngờ, sinh thiết là bước cần thiết tiếp theo. Tuy nhiên trong một số trường hợp sinh thiết sẽ cần hướng dẫn của siêu âm để lấy được bệnh phẩm u. Vì vậy, hai phương pháp này cần kết hợp để chẩn đoán ung thư hiệu quả.
Không hoàn toàn chính xác. Siêu âm chỉ giúp phát hiện những tổn thương có kích thước đủ lớn hoặc nằm ở vị trí dễ quan sát. Nếu khối u còn nhỏ, nằm sâu trong cơ thể hoặc ở những cơ quan không thể khảo sát hiệu quả bằng siêu âm (như phổi, não, ruột…), thì rất dễ bị bỏ sót. Ngoài ra, một số loại ung thư tiến triển âm thầm và không tạo khối rõ ràng nên khó phát hiện qua siêu âm. Do đó, ngay cả khi kết quả siêu âm bình thường, bạn vẫn nên theo dõi triệu chứng, khám định kỳ và làm thêm các xét nghiệm cần thiết nếu có yếu tố nguy cơ.
Để thực hiện siêu âm chẩn đoán ung thư, bạn nên tìm các cơ sở y tế uy tín với đội ngũ bác sĩ, chuyên gia giàu kinh nghiệm. Các bệnh viện này cần đảm bảo sử dụng thiết bị siêu âm hiện đại như máy siêu âm 3D/4D và Doppler, giúp tạo ra hình ảnh rõ nét, chính xác. Ngoài siêu âm, cần kết hợp với các phương pháp chẩn đoán tiên tiến khác như CT, MRI, PET-CT để giúp phát hiện sớm và chính xác tình trạng ung thư.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội là cơ sở y tế uy tín với sự phối hợp đa chuyên khoa, bao gồm chẩn đoán hình ảnh và điện quang can thiệp, khoa ung bướu, tim mạch, tiêu hóa… và nhiều chuyên khoa khác, giúp hỗ trợ chẩn đoán ung thư sớm và điều trị bệnh kịp thời. Bệnh viện còn sở hữu hệ thống máy móc tầm soát ung thư hiện đại, tiêu biểu là siêu máy CT Somatom Force VB30, với số lát cắt cực đại và được tích hợp AI thông minh, giúp phát hiện sớm các bệnh lý nguy hiểm như ung thư, bệnh tim mạch, đột quỵ não và đột quỵ tim… Công nghệ tiên tiến này đã hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán chính xác và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả.
Để biết thêm chi tiết về các phương pháp chẩn đoán ung thư, hoặc cần tư vấn bởi bác sĩ, chuyên gia đầu ngành tại BVĐK Tâm Anh, Quý khách hàng vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Như vậy, với thắc mắc “Siêu âm có phát hiện ung thư không?” có thể được trả lời là có thể, nhưng trong giới hạn nhất định. Đây là phương pháp hữu hiệu để phát hiện các khối u, tổn thương bất thường ở một số cơ quan như gan, vú, buồng trứng hay tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, để chẩn đoán ung thư chính xác, đặc biệt ở giai đoạn sớm hoặc với những loại ung thư khó phát hiện, siêu âm cần được kết hợp với các phương pháp chuyên sâu hơn như chụp CT, MRI hay sinh thiết.
