Cận thị là tật khúc xạ phổ biến và có xu hướng gia tăng nhanh, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên. Nhiều yếu tố nguy cơ liên quan đến cận thị xuất phát từ thói quen sinh hoạt và môi trường sống nên có thể điều chỉnh được. Hiểu và thực hiện các biện pháp phòng tránh cận thị ngay từ sớm không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn góp phần hạn chế cận thị tiến triển nhanh và góp phần bảo vệ thị lực lâu dài.
Cận thị xảy ra khi hình ảnh đi vào mắt hội tụ trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc, khiến người bệnh nhìn xa bị mờ. Không chỉ gây bất tiện trong học tập, làm việc và sinh hoạt, cận thị còn có thể tiến triển theo thời gian, đặc biệt ở trẻ em đang trong giai đoạn phát triển.
Đặc biệt, cận thị nặng còn làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý mắt nghiêm trọng như:
Thoái hóa, bong rách võng mạc.
Thoái hóa điểm vàng do cận thị.
Glôcôm.
Đục thủy tinh thể sớm.
Vì vậy, phòng ngừa cận thị từ sớm là biện pháp giúp làm giảm nguy cơ khởi phát cận thị, làm chậm quá trình tăng độ cận, giảm nguy cơ cận thị nặng, đồng thời bảo vệ sức khỏe mắt lâu dài. [1]
Để giảm nguy cơ mắc cận thị và bảo vệ thị lực lâu dài, mỗi người nên chủ động xây dựng những thói quen chăm sóc mắt khoa học ngay từ sớm. Dưới đây là các biện pháp phòng tránh cận thị được nhiều chuyên gia khuyến nghị. [2]
Môi trường học tập và làm việc thiếu ánh sáng khiến mắt phải điều tiết nhiều hơn để nhìn rõ, từ đó dễ gây mỏi mắt và làm tăng nguy cơ hình thành các thói quen nhìn không đúng. Để bảo vệ mắt, bạn nên:
Học tập trong phòng đủ ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng nhân tạo đạt tiêu chuẩn.
Ánh sáng nên chiếu từ phía trước hoặc bên trái (đối với người thuận tay phải).
Không đọc sách khi trời quá tối.
Tránh để màn hình điện thoại, máy tính quá sáng hoặc quá tối so với môi trường xung quanh.
Ngoài ra, ánh sáng cần phân bố đều, tránh hiện tượng chói hoặc phản quang trên mặt bàn học.
Tư thế học tập đúng giúp mắt không phải điều tiết quá mức trong thời gian dài. Các chuyên gia khuyến cáo, khi ngồi học tập, làm việc bạn nên:
Giữ khoảng cách từ mắt đến sách khoảng 30 – 40 cm.
Khoảng cách đến màn hình máy tính khoảng 50 – 70 cm.
Màn hình thấp hơn tầm mắt khoảng 10 – 20 độ.
Ngồi thẳng lưng, hai chân đặt thoải mái trên sàn.
Không nằm đọc sách hoặc vừa đi vừa đọc sách.
Một số biện pháp giúp hạn chế tác động của màn hình máy tính, tivi, điện thoại:
Nghỉ giải lao sau mỗi 45 – 60 phút học tập, làm việc.
Hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ.
Không cho trẻ nhỏ sử dụng thiết bị điện tử (ipad, tivi, máy tính, điện thoại) quá mức theo khuyến nghị. Theo WHO, trẻ dưới 2 tuổi không nên sử dụng màn hình; trẻ 2 tuổi và 3 – 4 tuổi nên giới hạn thời gian sử dụng màn hình không quá 1 giờ/ngày, càng ít càng tốt.
Chế độ ăn không thể giúp ngăn ngừa hoàn toàn cận thị, nhưng cung cấp đầy đủ dưỡng chất giúp duy trì cấu trúc và chức năng của mắt. Do đó, bạn nên bổ sung thực phẩm chứa: Vitamin A, vitamin C, vitamin E, kẽm, lutein, zeaxanthin, axit béo Omega-3.
Nguồn thực phẩm tốt cho mắt gồm: Rau lá xanh, cà rốt, bí đỏ, cá hồi, trứng, sữa, cam, quýt, các loại hạt… Đồng thời, nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt nhiều đường và duy trì cân nặng hợp lý để bảo vệ sức khỏe toàn thân.
Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ dành nhiều thời gian ngoài trời có nguy cơ mắc cận thị thấp hơn so với trẻ ít tiếp xúc ánh sáng tự nhiên. Các giả thuyết được đưa ra gồm:
Ánh sáng ngoài trời kích thích võng mạc giải phóng dopamine, giúp điều hòa sự phát triển chiều dài trục nhãn cầu.
Mắt nhìn xa nhiều hơn thay vì chỉ nhìn gần.
Giảm thời gian sử dụng màn hình.
Lưu ý cần đội mũ rộng vành, che ô hoặc đeo kính râm đạt chuẩn chống tia UV khi hoạt động dưới ánh nắng mạnh.
Ngay cả khi chưa có triệu chứng bất thường, khám mắt định kỳ vẫn rất cần thiết nhằm phát hiện sớm các tật khúc xạ hoặc dấu hiệu bệnh lý mắt. Theo đó, các đối tượng nên khám mắt thường xuyên gồm:
Trẻ chuẩn bị đi học.
Học sinh, sinh viên.
Người làm việc nhiều với máy tính.
Người có cha mẹ bị cận thị.
Người có dấu hiệu nhìn mờ, nheo mắt hoặc đau đầu khi nhìn xa.
Một số thói quen và quan niệm sai lầm trong chăm sóc mắt có thể làm tăng nguy cơ cận thị hoặc khiến tình trạng cận thị tiến triển nhanh hơn. Dưới đây là những sai lầm phổ biến cần tránh.
Đeo kính sai độ hoặc không đeo kính: Nhiều người lo ngại đeo kính sẽ làm mắt tăng độ nên cố tình không đeo hoặc sử dụng kính không đúng số. Thực tế, kính sai độ không phải là nguyên nhân trực tiếp gây tăng độ cận, nhưng có thể khiến mắt phải điều tiết nhiều hơn, gây mỏi mắt, nhìn mờ và ảnh hưởng chất lượng thị giác.
Tin vào phương pháp dân gian không có bằng chứng: Các phương pháp như: Massage mắt chữa khỏi cận, đắp lá cây lên mắt, uống thuốc gia truyền, tập nhìn xa… đều chưa có bằng chứng khoa học chứng minh có thể điều trị hoặc phòng ngừa cận thị.
Lạm dụng thuốc nhỏ mắt không tuân theo chỉ định: Việc tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc thuốc co mạch kéo dài có thể gây nhiều tác dụng phụ như: tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể, khô mắt, kích ứng mắt.
Nghĩ rằng chỉ trẻ em mới bị cận: Mặc dù cận thị thường khởi phát ở trẻ nhỏ, người trưởng thành vẫn có thể mắc cận hoặc tăng độ do: Làm việc nhìn gần kéo dài, sử dụng thiết bị điện tử nhiều, một số bệnh lý toàn thân hoặc thay đổi khúc xạ theo tuổi.
Nếu xuất hiện các dấu hiệu như nhìn xa mờ, nheo mắt thường xuyên, đau đầu hoặc nghi ngờ mắc tật khúc xạ, người bệnh nên đến chuyên khoa mắt thuộc Bệnh viện đa khoa Tâm Anh để được kiểm tra, đo khúc xạ và tư vấn phương pháp chăm sóc, kiểm soát cận thị phù hợp, góp phần bảo vệ thị lực và chất lượng cuộc sống.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Thực hiện các biện pháp phòng tránh cận thị từ sớm là cách hiệu quả để giảm nguy cơ mắc cận thị và hạn chế tình trạng tăng độ theo thời gian. Những thói quen đơn giản như học tập trong điều kiện đủ ánh sáng, giữ khoảng cách nhìn phù hợp, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử liên tục, tăng cường hoạt động ngoài trời, xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối và khám mắt định kỳ đều góp phần bảo vệ thị lực lâu dài.
