Bị sỏi mật có uống cà phê được không là thắc mắc thường gặp, nhất là ở những người có thói quen dùng thức uống này mỗi ngày. Trên thực tế, người bệnh không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn cà phê nhưng cần cân nhắc lượng dùng, cách pha chế và tình trạng sức khỏe. Một số trường hợp có thể uống với lượng phù hợp nếu không xuất hiện đau bụng hay khó chịu. Tuy nhiên, cà phê không có tác dụng làm tan sỏi hoặc thay thế phương pháp điều trị. Bài viết sau sẽ giúp người bệnh hiểu rõ hơn để sử dụng cà phê phù hợp.
Người bị sỏi mật có uống được cà phê không còn phụ thuộc vào mức độ, tình trạng bệnh, sức khỏe tổng thể, bệnh lý kèm theo của người bệnh… Nếu có điều kiện sức khỏe phù hợp, người bị sỏi mật có thể uống khoảng 1-2 tách cà phê nhỏ vừa, ít hoặc không đường, sữa mỗi ngày theo hướng dẫn của bác sĩ và nên quan sát phản ứng của cơ thể sau khi uống.
Uống cà phê với lượng vừa phải có thể giúp làm giảm nguy cơ hình thành sỏi cholesterol trong túi mật. Cafein trong cà phê giúp kích thích túi mật co bóp, làm dòng chảy mật lưu thông dễ dàng và khi mật không bị ứ đọng, giảm nguy cơ kết tinh sỏi. Trong cà phê còn chứa chất chống oxy hóa axit chlorogenic giúp cải thiện quá trình chuyển hóa chất béo và giảm lượng cholesterol có trong dịch mật.
Cafein cũng kích thích ruột non tiết hoóc-môn Cholecystokinin (CCK), hỗ trợ túi mật và tuyến tụy co bóp đều đặn hơn. Uống cà phê điều độ có thể giúp hỗ trợ ngăn ngừa sự hình thành sỏi ở những người có nguy cơ như béo phì, ít vận động hoặc có chế độ ăn nhiều chất béo.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, cà phê nên được hạn chế hoặc tránh dùng. Đơn cử như khi người bệnh có sỏi lớn dễ gây tắc ống mật, viêm túi mật cấp, đau quặn mật tái phát hoặc đang điều trị bệnh gan, mật hay vừa mới phẫu thuật… Khi đó, cafein có thể làm tăng áp lực trong túi mật, gây đau và có thể dẫn đến biến chứng.
Dùng nhiều cà phê còn có thể làm tăng tiết axit dạ dày khiến những người bị viêm loét dạ dày – tá tràng dễ bị đầy hơi, ợ nóng hoặc đau bụng. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tiếp tục sử dụng cà phê trong chế độ ăn uống hàng ngày nhằm đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
Không phải loại cà phê nào cũng phù hợp với người bị sỏi mật. Mỗi loại cà phê đều có hàm lượng cafein, chất béo, chất phụ gia… khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của túi mật và quá trình chuyển hóa chất béo trong cơ thể. Tìm hiểu về từng loại cà phê giúp người bệnh có những sự lựa chọn phù hợp. Người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để được gợi ý loại cà phê tốt cho thể trạng của mình (nếu tình trạng sức khỏe phù hợp để dùng cà phê).
Người bị sỏi mật có thể uống cà phê đen nguyên chất với lượng vừa phải, chẳng hạn một tách nhỏ mỗi ngày, nếu không xuất hiện triệu chứng khó chịu và được bác sĩ tư vấn phù hợp. Caffeine trong cà phê có thể kích thích túi mật co bóp, hỗ trợ quá trình tống xuất dịch mật. Tuy nhiên, tác động này không đồng nghĩa với khả năng làm tan sỏi hoặc ngăn ngừa biến chứng. (1)
Nên ưu tiên cà phê lọc qua giấy, không thêm đường, sữa đặc hoặc kem béo. Phương pháp lọc này giúp loại bỏ phần lớn cafestol, hợp chất có thể làm tăng cholesterol máu, đồng thời vẫn giữ lại caffeine.
Riêng với cà phê decaf, đây là lựa chọn phù hợp cho người nhạy cảm, dị ứng với cafein hoặc mắc bệnh dạ dày. Tuy nhiên, loại cà phê này có hiệu quả kích thích túi mật thấp hơn so với các loại cà phê thông thường khác.
Mặt khác, người bị sỏi mật không nên dùng cà phê sữa, bạc xỉu hay cà phê hòa tan, do thường chứa nhiều đường, chất béo từ sữa và đôi khi có thêm phụ gia. Các thành phần này nếu dùng nhiều có thể làm rối loạn chuyển hóa chất béo, khiến lượng cholesterol trong dịch mật tăng cao. Người bệnh sỏi mật cũng không nên dùng cà phê không lọc (như cà phê phin không giấy lọc hoặc pha kiểu French press), những loại cà phê này chứa nhiều cafestol – hợp chất có thể làm tăng nồng độ cholesterol trong máu từ đó làm tăng nguy cơ bị sỏi mật.
Chúng ta đã biết bị sỏi mật có uống cà phê được không, vậy người bị sỏi mật nên lưu ý gì khi dùng cà phê? Nếu có thể dùng cà phê (sau khi tham vấn ý kiến bác sĩ), người bệnh sỏi mật vẫn cần lưu ý một số điều dưới đây để tránh gây ảnh hưởng đến túi mật và hệ tiêu hóa.
Bên cạnh việc điều chỉnh lượng cà phê, chế độ ăn uống khoa học cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động của túi mật. Người bị sỏi mật nên hạn chế dùng các loại thực phẩm chứa nhiều cholesterol và chất béo bão hòa. Người bệnh nên tăng cường bổ sung rau xanh, trái cây và chất xơ nhằm giúp dịch mật lưu thông tốt hơn, giảm nguy cơ tích tụ cholesterol trong túi mật.
Nếu còn băn khoăn bị sỏi mật có uống cà phê được không hoặc thường xuyên đau hạ sườn phải, đầy bụng, buồn nôn sau ăn, người bệnh có thể đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để thăm khám. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng sỏi mật, triệu chứng và các yếu tố liên quan, từ đó tư vấn chế độ ăn uống, sinh hoạt và hướng xử trí phù hợp với từng trường hợp. Người bệnh có thể chủ động đặt lịch khám để được tư vấn và theo dõi sức khỏe gan mật.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bị sỏi mật có uống cà phê được không còn tùy thuộc vào tình trạng bệnh và khả năng dung nạp của mỗi người. Người bệnh có thể dùng cà phê với lượng vừa phải nếu không xuất hiện đau bụng, buồn nôn hoặc khó chịu sau khi uống. Nên ưu tiên cà phê ít đường, hạn chế sữa đặc và kem béo, đồng thời duy trì chế độ ăn cân bằng. Cà phê không có tác dụng làm tan sỏi hay thay thế điều trị. Nếu sỏi gây đau kéo dài, sốt, vàng da hoặc nôn nhiều, người bệnh cần được thăm khám sớm.
