Thói quen bỏ bữa sáng khiến nhiều người băn khoăn nhịn ăn sáng có bị sỏi mật không, đặc biệt khi duy trì trong thời gian dài. Việc không ăn sáng có thể kéo dài thời gian túi mật ít được kích thích co bóp, làm tăng nguy cơ ứ đọng dịch mật. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào thời gian nhịn ăn và các yếu tố nguy cơ của từng người. Vậy nhịn ăn bao lâu có thể làm tăng nguy cơ sỏi mật và những ai cần đặc biệt lưu ý?
Nhịn ăn sáng thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi mật, đặc biệt khi làm kéo dài khoảng nhịn ăn từ tối hôm trước sang ngày hôm sau. Khi không ăn trong nhiều giờ, túi mật ít được kích thích co bóp để đưa dịch mật xuống ruột, có thể dẫn đến ứ đọng mật và tạo điều kiện hình thành sỏi.
Nhịn ăn sáng thường xuyên có thể liên quan đến nguy cơ sỏi mật cao hơn. Tuy nhiên, bỏ một bữa sáng không có nghĩa chắc chắn sẽ hình thành sỏi. Các nghiên cứu quan sát ghi nhận mối liên quan giữa thời điểm ăn muộn, thời gian nhịn ăn dài và tình trạng sỏi mật, chứ chưa chứng minh nhịn ăn sáng trực tiếp gây bệnh.
Sau bữa ăn, túi mật co bóp để đưa dịch mật xuống ruột hỗ trợ tiêu hóa. Khi nhịn ăn kéo dài, túi mật ít được kích thích làm rỗng, khiến mật lưu lại lâu hơn, tạo điều kiện cho các thành phần trong mật kết tinh. Theo Viện Quốc gia về Bệnh Tiểu đường, Tiêu hóa và Thận Hoa Kỳ (NIDDK), túi mật không tống mật đầy đủ hoặc không đủ thường xuyên có thể góp phần hình thành sỏi. Bệnh viện Đại học Cambridge cũng khuyến nghị duy trì bữa ăn đều đặn và ăn sáng sau khi thức dậy.
Hiện chưa có mốc chính xác cho biết nhịn ăn sáng bao nhiêu ngày, tuần hoặc tháng sẽ phát sinh sỏi mật. Bằng chứng chủ yếu đánh giá thời gian nhịn ăn qua đêm và thời điểm dùng bữa đầu tiên trong ngày, không xác định được thời điểm sỏi bắt đầu hình thành.
Một nghiên cứu thuần tập trên 4.730 phụ nữ theo dõi trung bình 10 năm cho thấy thời gian nhịn ăn qua đêm càng dài có liên quan đến nguy cơ nhập viện vì bệnh sỏi mật càng cao. Tổng quan chuyên môn của Hiệp hội Dinh dưỡng Anh cũng dẫn nghiên cứu quan sát tại Italy ghi nhận người nhịn ăn qua đêm trên 12 giờ có tỷ lệ sỏi mật cao hơn nhóm nhịn ngắn hơn. Đây là mối liên quan dịch tễ, không phải ngưỡng mà vượt qua sẽ chắc chắn mắc bệnh.
Một nghiên cứu cắt ngang công bố năm 2024 cho thấy người dùng bữa đầu trong khoảng 9 đến 14 giờ có tỷ lệ từng được chẩn đoán sỏi mật cao hơn nhóm ăn trước 9 giờ. Tuy nhiên, nghiên cứu không chứng minh được quan hệ nhân quả. Vì vậy, thay vì cố xác định số giờ an toàn tuyệt đối, nên tránh bỏ bữa sáng thường xuyên và duy trì thời gian ăn uống tương đối ổn định.
Những người có sẵn yếu tố nguy cơ sỏi mật nên chú ý ăn uống đều đặn, tránh tự ý kéo dài thời gian nhịn ăn, đặc biệt gồm:
Để hỗ trợ phòng sỏi mật, bữa sáng nên cân đối, có thực phẩm giàu chất xơ và lượng chất béo lành mạnh phù hợp, đồng thời duy trì cân nặng khỏe mạnh và vận động thường xuyên. Đây là những biện pháp giảm nguy cơ, không bảo đảm phòng ngừa tuyệt đối.
Nếu bạn đang băn khoăn nhịn ăn sáng có bị sỏi mật không, đặc biệt khi thường xuyên đau vùng hạ sườn phải hoặc có yếu tố nguy cơ mắc bệnh, hãy đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được thăm khám. Tại đây, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng sức khỏe, chỉ định siêu âm bụng và các xét nghiệm cần thiết, từ đó tư vấn biện pháp phòng ngừa, theo dõi hoặc điều trị phù hợp. Liên hệ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được hỗ trợ đặt lịch khám.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Như vậy, với thắc mắc nhịn ăn sáng có bị sỏi mật không, các nghiên cứu cho thấy thói quen này có thể liên quan đến nguy cơ hình thành sỏi mật cao hơn, đặc biệt khi kéo dài thời gian nhịn ăn qua đêm. Tuy nhiên, bỏ bữa sáng không đồng nghĩa chắc chắn mắc bệnh và chưa có mốc thời gian nhịn ăn cụ thể được xác định là gây sỏi mật. Để hỗ trợ phòng ngừa, nên duy trì bữa ăn đều đặn, chế độ dinh dưỡng cân đối, kiểm soát cân nặng và tránh giảm cân quá nhanh.
