Khiếm thính là gì? Nguyên nhân, cách phát hiện và cách cải thiện

Khiếm thính là tình trạng khuyết tật, khi đó, người nghe không thể nghe được những âm thanh bình thường. Bệnh ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống và công việc. Thạc sĩ bác sĩ chuyên khoa I Trương Minh Thịnh, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ về nguyên nhân, cách phát hiện và cách cải thiện bệnh khiếm thính.

Khiếm thính là gì?

Khiếm thính hay còn gọi là điếc tai, là tình trạng mất khả năng nghe hoặc suy giảm thính lực. Khi đó, người mắc khiếm thính không thể nghe được âm thanh một cách bình thường hoặc nghe thấy rất nhỏ trong khi người bình thường hoàn toàn có thể nghe được.

Khiếm thính là bệnh xảy ra tạm thời hoặc vĩnh viễn, chúng gây cản trở, khó khăn trong quá trình giao tiếp và các mối quan hệ xã hội của người bệnh.

Các dạng khiếm thính thường gặp

Khiếm thính được chia thành 4 cấp độ sau:

• Khiếm thính mức độ nhẹ: Những người khiếm thính nhẹ sẽ nghe thấy âm thanh dao động từ 25-69 dB. Khiếm thính mức độ nhẹ khó nghe những lời nói xung quanh, đặc biệt là khi có quá nhiều tạp âm và tiếng ồn.
• Khiếm thính mức độ vừa: Những người khiếm thính mức độ vừa thường nghe thấy âm thanh trong ngưỡng 40-69 dB. Nếu không có sự hỗ trợ của máy trợ thính, những cuộc trò chuyện bình thường vẫn rất khó khăn với họ.
• Khiếm thính nặng: Ngưỡng âm thanh từ 70-89 dB là ngưỡng mà người điếc nặng nghe được. Những trường hợp này máy trợ thính không có tác dụng, họ cần phải học giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu.
• Khiếm thính sâu: Những ngưỡng không thể nghe thấy âm thanh ở ngưỡng 90 dB hoặc không thể nghe được bất kỳ âm thanh nào. Để giao tiếp, những trường hợp này phải giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu, viết,…

Bên cạnh đó, về mặt cấu tạo giải phẫu và chức năng tai, khiếm thính được phân thành ba loại chính, bao gồm: khiếm thính dẫn truyền, khiếm thính thần kinh giác quan và khiếm thính hỗn hợp.

• Khiếm thính dẫn truyền là dạng bình thường, liên quan đến cấu trúc tai giữa hoặc tai trong. Khiếm thính dẫn truyền khiến người mắc phải gặp khó khăn với âm thanh có tần số cao và trung bình. Tuy nhiên, họ vẫn nghe được âm thanh có tần số thấp.
• Khiếm thính thần kinh giác quan xuất phát từ việc suy giảm hoặc mất khả năng nghe của tế bào thần kinh trong tai cùng hệ thần kinh liên quan. Người mắc phải sẽ gặp khó khăn với tần số cao, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hiểu rõ ngôn ngữ và vấn đề giao tiếp.
• Khiếm thính dạng hỗn hợp bao gồm cả hai dạng khiếm thính trên. Người mắc tình trạng khiếm thính hỗn hợp bị ảnh hưởng cấu trúc tai và cả chức năng của tế bào thần kinh. Việc giao tiếp và tiếp nhận thông tin sẽ rất khó khăn, ảnh hưởng nhiều đến công việc và cuộc sống.

Những người mắc khiếm thính trong cả ba loại đều gặp khó khăn khi giao tiếp, phải dùng ngôn ngữ ký hiệu, hệ thống viết hỗ trợ hoặc thiết bị trợ thính.

Trường hợp dễ mắc bệnh khiếm thính

Một số trường hợp có nguy cơ mắc khiếm thính cao mà bạn cần lưu ý:

• Người lớn tuổi với quá trình lão hóa làm các tế bào thần kinh trong tai bị ảnh hưởng.
• Thai phụ gặp vấn đề sức khỏe, phải dùng thuốc trong thai kỳ dẫn đến trẻ sinh ra không khỏe mạnh hoặc có nguy cơ khiếm thính cao hơn các trẻ khác.
• Trường hợp phải làm việc trong môi trường ồn ào trong thời gian dài, có nguy cơ mắc khiếm thính vĩnh viễn.
• Người mắc các bệnh nặng phải dùng thuốc điều trị như ung thư, thuốc kháng độc, thuốc kháng sinh,….
• Người gặp tai nạn, bị chấn thương vùng đầu, tai.
• Người có tiền sử từng mắc các bệnh về tai dẫn đến nguy cơ khiếm thính cao hơn người bình thường.

Khi người thân hoặc bản thân thuộc nhóm trên, cần kiểm tra thính lực sớm để được điều trị kịp thời, tránh mất thính lực vĩnh viễn.

Các yếu tố nguy cơ và nguyên nhân gây khiếm thính là gì?

Nguyên nhân khiếm thính có thể do bẩm sinh hoặc các yếu tố tác động từ bên ngoài làm mắc phải:

1. Nguyên nhân gây khiếm thính bẩm sinh

Nhiều người mắc khiếm thính bẩm sinh từ trong bụng mẹ hoặc trong giai đoạn sơ sinh. Nguyên nhân do yếu tố di truyền hoặc dị tật bẩm sinh trong quá trình mang thai. Một số nguyên nhân có thể kể đến như:

• Thai phụ mắc giang mai, nhiễm vi khuẩn Rubella hoặc các bệnh nhiễm trùng khác.
• Trẻ sơ sinh chào đời nhưng cân nặng quá thấp.
• Trẻ sơ sinh khi chào đời thiếu oxy.
• Trẻ vàng da nặng trong giai đoạn sơ sinh, nguy cơ hỏng dây thần kinh thính giác.
• Thai phụ gặp phải tác dụng phụ của các loại thuốc lợi tiểu, sốt rét, aminoglycoside,… trong thời gian mang thai. (1)

2. Nguyên nhân gây khiếm thính mắc phải

Ngoài những nguyên nhân không phải do bẩm sinh còn có một số yếu tố gây khiếm thính, bao gồm:

• Bệnh nhiễm trùng tai mạn tính.
• Bệnh truyền nhiễm như quai bị, sởi,…
• Bệnh viêm tai giữa.
• Quá trình lão hóa của các tế bào thính giác.
• Dị vật chặn ống tai trong thời gian dài.
• Thủng màng nhĩ do nhiều nguyên nhân.
• Tiếng ồn của các vụ nổ.
• Do tiếp xúc với tiếng ồn quá lớn như máy móc trong thời gian dài.

Dấu hiệu bị khiếm thính

Dưới đây là một số dấu hiệu phát hiện trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh mắc khiếm thính mà cha mẹ cần lưu tâm để phát hiện và có phương pháp can thiệp, điều trị kịp thời:

• Không quay đầu, hướng mắt về phía có tiếng động.
• Không có những phản ứng giật mình khi có tiếng động như cử động toàn thân, chớp mắt,…
• Không có hành động phân biệt được tiếng nói của những người thân.
• Thường xuyên gặp tình trạng viêm tai.
• Trẻ chậm phát triển ngôn ngữ, không thể nói.
• Không bắt chước được lời nói hay tiếng động.

Cụ thể, cha mẹ cần quan tâm đến các giai đoạn phát triển của trẻ:

• Trẻ sơ sinh: Nếu phát triển bình thường sẽ có các phản xạ giật mình, khóc, cử động tay chân, chớp mắt khi có tiếng động. Tuy nhiên, trẻ mắc khiếm thính sẽ không có những đáp ứng như vậy.
• Trẻ vài tháng đến 24 tháng tuổi: Trẻ không biết chú ý, nhìn, quay đầu sang hướng phát ra âm thanh. Trẻ không biết giật mình, khóc hoặc thức giấc khi nghe các âm thanh quá to như còi ô tô, tiếng sấm,…
• Trẻ 1-3 tuổi: Trẻ không nghe, phản xạ khi người lớn gọi. Trẻ không thể nói các từ thông thường hoặc có biểu hiện chậm nói, nói ngọng hoặc không nói được.
• Trẻ 3 tuổi trở lên: Khi ấy, các dấu hiệu ngày càng rõ rệt, chỉ nói được một số phụ âm hay nguyên âm hoặc nói ngọng.
• Trẻ đi học: Trẻ tiếp thu bài chậm, dễ nổi cáu, không thể tập trung,… Nhiều trẻ không muốn trò chuyện, tiếp xúc hay tham gia các hoạt động trong lớp.

Ảnh hưởng khi bị khiếm thính

Khi mắc khiếm thính, cuộc sống của người bệnh bị ảnh hưởng không nhỏ, một số hậu quả có thể kể đến như:

• Ảnh hưởng khả năng giao tiếp, mối tương quan giữa người với người.
• Trẻ mắc khiếm thính bẩm sinh gặp khó khăn trong việc giao tiếp, học ngôn ngữ và tương tác với môi trường xung quanh.
• Ảnh hưởng hiệu suất học tập và làm việc.
• Nhiều người khiếm thính mang tâm lý mặc cảm, cảm giác bị cô lập, chất lượng cuộc sống suy giảm.
• Tăng nguy cơ bị tai nạn khi khó nhận biết các tín hiệu nguy hiểm trong lúc tham gia giao thông.

Chẩn đoán bệnh khiếm thính

Trước khi tiến hành chẩn đoán bệnh khiếm thính, bác sĩ tiến hành thu thập tiền sử bệnh, tình trạng, dấu hiệu mà bạn đang mắc phải. Dựa vào thông tin đó, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ có những phán đoán ban đầu về tình trạng bệnh mà bạn mắc phải.

Sau đó, bác sĩ chỉ định nội soi tai để kiểm tra xem có những dấu hiệu bất thường trong tai hay không. Những triệu chứng rõ rệt khi người bệnh bị khiếm thính bao gồm:

• Nhiễm trùng ống tai.
• Dịch trong ống tai.
• Thủng màng nhĩ.
• Tắc nghẽn ráy tai.
• Ứ đọng dịch sau màng nhĩ.

Ngoài ra, bác sĩ chỉ định một vài xét nghiệm và các bài kiểm tra thính lực chuyên biệt cùng các phương pháp như đo thính lực, đo nhĩ lượng,… để kiểm tra mức độ nhạy của thính giác với các âm thanh phát ra từ bên ngoài.

Khiếm thính có chữa được không?

Khiếm thính không thể chữa được vì các tế bào lông trong ốc tai hỏng, không thể chữa lành hay phục hồi. Nhưng bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp giúp người bệnh có thể hoạt động, sinh hoạt một cách dễ dàng hơn.

Phương pháp điều trị khiếm thính

• Máy trợ thính: Dùng để hỗ trợ thính giác nhưng chỉ phù hợp với người khiếm thính nhẹ và vừa, không phù hợp với người điếc sâu. Bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng thiết bị trợ thính phù hợp tùy vào tình trạng cụ thể của người bệnh.
• Cấy ghép ốc tai điện tử: Dùng trong trường hợp khiếm thính do tổn thương các tế bào lông trong ốc tai. Phương pháp này sẽ đặt một điện cực mỏng trong ống tai, người nghe sẽ cải thiện được khả năng nghe, lời nói của người khác.
• Học ngôn ngữ ký hiệu, đọc, nói: Ở người bị điếc nặng, sâu, cần phải học ngôn ngữ ký hiệu để giao tiếp với những người xung quanh.

Phòng ngừa và cải thiện thính lực cho người khiếm thính tại nhà

Khiếm thính do bẩm sinh thì không có cách để phòng ngừa. Nhưng bạn hoàn toàn có thể phòng ngừa khiếm thính bằng các phương pháp sau nếu nguyên nhân mắc bệnh do các yếu tố khác:

• Không nghe nhạc, dùng các thiết bị điện tử như tivi, ipad, máy tính, điện thoại,… với âm lượng quá lớn.
• Dùng nút bịt tai nếu phải làm việc trong môi trường có nhiều tiếng ồn như công xưởng sản xuất máy móc,…
• Không dùng vật dụng thiếu an toàn nhét vào tai vì có thể thủng màng nhĩ, gây điếc.
• Điều trị triệt để nếu mắc các bệnh tai mũi họng như viêm tai, viêm xoang,…
• Có biện pháp bảo vệ đầu và tai, hạn chế nguy cơ bị va đập.

Khám và điều trị tai khiếm thính BVĐK Tâm Anh TP.HCM

Trung tâm Tai Mũi Họng, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, Đơn vị Tai Mũi Họng, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7 chẩn đoán, điều trị toàn diện các bệnh lý tai; thực hiện kỹ thuật cao như đặt ống thông khí, vá màng nhĩ nội soi, phẫu thuật tai giữa, phục hồi thính lực. Trung tâm còn tư vấn cấy ốc tai điện tử, máy trợ thính cho người mất thính lực nặng. Trang bị máy đo thính lực, nhĩ lượng, điện thính giác hiện đại cùng đội ngũ chuyên gia giỏi, giúp tối ưu điều trị và nâng cao chất lượng sống.

Khiếm thính là tình trạng cần được can thiệp y tế kịp thời để ngăn ngừa suy giảm thính lực vĩnh viễn. Việc xác định nguyên nhân và mức độ mất thính lực cần thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Khoa Tai Mũi Họng quy tụ đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm cùng trang thiết bị hiện đại, giúp chẩn đoán và điều trị khiếm thính hiệu quả. Đặt lịch khám sớm để bảo vệ sức khỏe thính giác!