Ghẻ da đầu: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán, cách phòng ngừa

Ghẻ da đầu là bệnh về da, gây khó chịu, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, bệnh có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Bài viết dưới đây của bác sĩ nội trú chuyên khoa I Lý Thiên Phúc, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng, phương pháp chẩn đoán và cách phòng ngừa ghẻ da đầu để có hướng xử trí phù hợp.

Ghẻ da đầu là gì?

Ghẻ da đầu là tình trạng da đầu nhiễm phải ký sinh trùng là con cái ghẻ, gây ngứa ngáy và khó chịu. Tuy nhiên, trong dân gian, nhiều người thường từ “đầu bị ghẻ” để chỉ các tình trạng viêm nhiễm khác ở da đầu, có thể do vi khuẩn, vi nấm, hay các tác nhân vi sinh khác, dẫn đến sự nhầm lẫn.

Nguyên nhân gây ghẻ da đầu?

Bệnh ghẻ da đầu do một loại ký sinh trùng tên là cái ghẻ (Sarcoptes scabiei) xâm nhập và gây ra. Thông thường, cái ghẻ không ký sinh ở vùng da đầu, mặt và cổ vì các khu vực này có nhiều tuyến bã nhờn, lớp da dày và nhiệt độ mát hơn so với những vùng khác trên cơ thể, không phù hợp cho cái ghẻ đào hang và phát triển. (1)

Tuy nhiên, ở những nhóm người như trẻ em và người có hệ miễn dịch yếu (người già, người nhiễm HIV, hoặc người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch,…), cái ghẻ có thể tấn công vào da đầu, mặt và cổ. Điều này gây ra ngứa ngáy dữ dội, viêm nhiễm và tổn thương da.

Dấu hiệu bị nổi ghẻ trên đầu

Khi bị ghẻ trên đầu sẽ gặp phải những triệu chứng đặc trưng sau: (2)

• Ngứa dữ dội: Đây là triệu chứng điển hình nhất của bệnh ghẻ da đầu. Cơn ngứa thường trở nên nghiêm trọng hơn vào ban đêm, gây cảm giác khó chịu và thôi thúc người bệnh gãi liên tục.
• Phát ban đặc trưng: Khi cái ghẻ đào hang dưới da, chúng tạo ra những đường rãnh nhỏ hoặc đường thẳng, thường xuất hiện ở vùng sau tai hoặc gần đường chân tóc. Các nốt phát ban có thể trông giống như mề đay, vết cắn, mụn nhọt, hoặc các mảng da có vảy. Đôi khi, mụn nước nhỏ cũng có thể xuất hiện trên vùng da đầu bị ảnh hưởng.
• Vết trợt loét do cào gãi: Việc gãi liên tục để giảm ngứa có thể gây tổn thương da, dẫn đến hình thành các vết loét. Những vết loét này dễ bị nhiễm khuẩn thứ phát, đặc biệt là vi khuẩn Staphylococcus aureus- loại vi khuẩn tụ cầu gây nhiễm trùng da, khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
• Vảy da dày (ghẻ đóng vảy): Trong trường hợp nặng, bệnh ghẻ da đầu có thể tiến triển thành ghẻ đóng vảy. Lúc này, hàng trăm đến hàng nghìn con cái ghẻ và trứng của chúng tích tụ dưới lớp vảy da, khiến da đầu trở nên dày, sần sùi và gây khó chịu nghiêm trọng.

Ghẻ da đầu có nguy hiểm không?

Ghẻ da đầu có thể gây nguy hiểm, đặc biệt khi ghẻ da đầu thường xuất hiện trên những ai có hệ miễn dịch suy yếu, chẳng hạn như người mắc bệnh HIV/AIDS hoặc người già, trẻ nhỏ. Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng như bội nhiễm, nhiễm trùng da và trầm trọng hơn có thể gây sẹo vĩnh viễn vùng da đầu.

Các vết loét hình thành do gãi mạnh có thể bị sưng tấy, đau đớn và khó lành, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng thứ phát. Trong trường hợp nghiêm trọng, nhiễm trùng có thể lan vào máu, dẫn đến nhiễm trùng huyết – một tình trạng nguy hiểm đe dọa tính mạng và có thể ảnh hưởng tới các cơ quan nội tạng như tim và thận, gây ra các biến chứng như viêm cơ tim, suy tim, viêm thận và nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.

Phương pháp chẩn đoán ghẻ da đầu

Để chẩn đoán ghẻ da đầu, các bác sĩ thường dựa vào các phương pháp sau: (3)

• Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ quan sát các triệu chứng điển hình như ngứa dữ dội, đặc biệt vào ban đêm, xuất hiện các mụn nước nhỏ, vết loét hoặc vảy da trên da đầu.
• Hỏi tiền sử bệnh: Bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử tiếp xúc với người bị ghẻ hoặc môi trường có nguy cơ lây nhiễm.
• Xét nghiệm da: Bác sĩ có thể lấy mẫu da từ vùng tổn thương để soi dưới kính hiển vi, tìm kiếm sự hiện diện của ký sinh trùng ghẻ, trứng hoặc chất thải của chúng.
• Phân biệt với các bệnh khác: Ghẻ da đầu có thể bị nhầm lẫn với các bệnh như viêm da tiết bã, chàm, hoặc nấm da đầu. Do đó, bác sĩ sẽ loại trừ các bệnh khác để đưa ra chẩn đoán chính xác.

Cách điều trị ghẻ da đầu hiệu quả

Để điều trị ghẻ da đầu hiệu quả, cần kết hợp các phương pháp y tế và chăm sóc da đúng cách như sau:

• Sử dụng thuốc bôi tại chỗ: Các loại thuốc bôi chứa hoạt chất diệt ký sinh trùng như Permethrin, Benzyl benzoate, hoặc Crotamiton thường được chỉ định. Bôi thuốc lên vùng da đầu bị ảnh hưởng theo hướng dẫn của bác sĩ, đảm bảo thuốc tiếp xúc với toàn bộ khu vực tổn thương.
• Thuốc uống: Trong một số trường hợp nặng hoặc không đáp ứng với thuốc bôi, bác sĩ có thể kê đơn thuốc uống như Ivermectin để tiêu diệt ký sinh trùng từ bên trong.
• Vệ sinh da đầu sạch sẽ: Giữ vệ sinh da đầu bằng cách gội đầu thường xuyên với dầu gội dịu nhẹ, tránh gãi mạnh gây tổn thương da và nhiễm trùng.
• Điều trị cho người tiếp xúc gần: Ghẻ da đầu rất dễ lây lan, vì vậy những người sống chung hoặc tiếp xúc gần với người bệnh cũng cần được điều trị để ngăn ngừa tái nhiễm.
• Vệ sinh môi trường sống: Giặt sạch chăn, ga, gối, quần áo và các vật dụng cá nhân bằng nước nóng để tiêu diệt ký sinh trùng còn sót lại.
• Tái khám định kỳ: Sau khi điều trị, cần tái khám để đảm bảo bệnh đã được loại bỏ hoàn toàn và không có dấu hiệu tái phát.

Cách phòng ngừa ghẻ da đầu 

Để phòng ngừa ghẻ da đầu, bạn cần thực hiện một số biện pháp sau:

• Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh: Ghẻ da đầu lây lan chủ yếu qua tiếp xúc da kề da. Do đó, cần tránh tiếp xúc gần với người mắc bệnh, đặc biệt là những người có triệu chứng ngứa dữ dội, nổi mẩn đỏ hoặc mụn nước trên da đầu.
• Duy trì vệ sinh cá nhân sạch sẽ: Tắm và gội đầu thường xuyên bằng các sản phẩm dịu nhẹ để loại bỏ bụi bẩn, dầu thừa và ngăn ngừa sự xâm nhập của ký sinh trùng. Đặc biệt, sau khi tiếp xúc với môi trường có nguy cơ lây nhiễm cao, cần vệ sinh cơ thể ngay lập tức.
• Không dùng chung vật dụng cá nhân: Tránh sử dụng chung các vật dụng như khăn tắm, khăn mặt, lược, gối, chăn với người bị ghẻ da đầu, vì những đồ vật này có thể chứa trứng ghẻ, cái ghẻ hoặc ký sinh trùng khác. Nên giặt sạch các vật dụng này bằng nước nóng (trên 50°C) trong ít nhất 10 phút để tiêu diệt cái ghẻ và trứng của chúng.
• Xử lý đồ dùng không thể giặt ngay: Đối với những vật dụng không thể giặt hoặc làm sạch ngay lập tức, hãy bọc chúng trong túi nhựa kín và để yên trong khoảng 5–7 ngày. Cái ghẻ không thể tồn tại quá 2–3 ngày khi không tiếp xúc với da người.
• Sử dụng thuốc điều trị theo chỉ định: Nếu có nguy cơ hoặc đã tiếp xúc với người bệnh, cần sử dụng các sản phẩm điều trị ghẻ da đầu theo hướng dẫn của bác sĩ. Các loại thuốc bôi hoặc uống như Permethrin, Benzyl benzoate, hoặc Ivermectin có thể giúp tiêu diệt ký sinh trùng và ngăn ngừa tái phát.
• Điều trị đồng loạt cho người tiếp xúc gần: Trong trường hợp gia đình hoặc nhóm người sống chung có người mắc bệnh, cần tiến hành điều trị đồng thời cho tất cả các thành viên để ngăn chặn sự lây lan và tái nhiễm.

Một số câu hỏi liên quan

1. Ghẻ da đầu có lây không?

Ghẻ da đầu có thể lây lan nhanh chóng từ người này sang người khác, chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với da đầu của người nhiễm bệnh, như ôm, hôn hoặc chia sẻ các vật dụng cá nhân như nón, lược, gối. Vì bệnh dễ lây lan, việc điều trị sớm là rất quan trọng để ngăn chặn sự lây nhiễm cho người khác và ngăn ngừa bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.

2. Ghẻ da đầu có tự khỏi không?

Ghẻ da đầu không thể tự khỏi và cần được điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Nếu không điều trị, việc gãi nhiều có thể làm tổn thương da đầu, tạo cơ hội cho vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng. Điều trị kịp thời rất quan trọng để ngừng sự lây lan của bệnh, giảm ngứa ngáy và ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng như nhiễm trùng thứ cấp. Vì vậy, nếu có dấu hiệu mắc ghẻ da đầu, hãy đến bác sĩ ngay để được chẩn đoán và điều trị hiệu quả, tránh tình trạng bệnh trở nên nặng hơn.

3. Ghẻ da đầu có tái phát sau điều trị không?

Ghẻ da đầu có thể tái phát nếu bạn tiếp xúc lại với người bị nhiễm hoặc các vật dụng của họ sau khi điều trị. Cái ghẻ gây bệnh có thể sống trên da hoặc trên đồ dùng cá nhân như: khăn tắm, quần áo, giường… của người nhiễm ghẻ. Nếu không điều trị đúng cách, bệnh có thể kéo dài nhiều tháng, gây ngứa ngáy và tổn thương da, dễ tái nhiễm hoặc lây lan diện rộng. Vì vậy, điều trị triệt để và tránh tiếp xúc với nguồn lây là rất quan trọng để phòng bệnh và ngăn ngừa tái phát.

Hy vọng bài viết về ghẻ da đầu giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và các biện pháp phòng ngừa để giữ gìn sức khỏe và tự tin hơn trong cuộc sống. Nếu gặp phải tình trạng ngứa ngáy, bong tróc hay nổi mẩn trên da đầu, đừng ngần ngại hãy đến Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và Đơn vị Da liễu – Thẩm mỹ Da, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7 để được các bác sĩ có chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm khám, tư vấn và điều trị kịp thời.