Bầu ăn sơ ri được không là thắc mắc của nhiều thai phụ khi muốn bổ sung loại trái cây có vị chua ngọt này vào thực đơn. Sơ ri nổi bật với hàm lượng vitamin C cao cùng nhiều dưỡng chất cần thiết cho cơ thể. Tuy nhiên, thai kỳ là giai đoạn cần chú ý đến loại thực phẩm, khẩu phần và cách sử dụng để đảm bảo an toàn. Vậy mẹ bầu có thể ăn sơ ri như thế nào, loại quả này mang lại lợi ích gì và cần lưu ý những vấn đề nào?
Phụ nữ mang thai có thể ăn sơ ri tươi với lượng vừa phải nếu cơ thể dung nạp tốt. Sơ ri không thuộc nhóm thực phẩm thường được khuyến cáo phải tránh trong thai kỳ. Thay vì dựa vào nhận định rằng loại quả này “không gây co bóp tử cung”, cách tiếp cận phù hợp hơn là xem sơ ri như một loại trái cây giàu vitamin C và chú ý đến khẩu phần, vệ sinh thực phẩm cũng như tổng lượng vitamin C từ chế độ ăn và sản phẩm bổ sung.
Sơ ri đặc biệt giàu vitamin C. Theo dữ liệu dinh dưỡng dựa trên USDA, 100 g sơ ri tươi có thể cung cấp khoảng 1.678 mg vitamin C, nhưng hàm lượng thực tế thay đổi theo giống và độ chín. Trong khi đó, NIH khuyến nghị phụ nữ mang thai từ 19 tuổi trở lên cần khoảng 85 mg vitamin C/ngày và mức dung nạp tối đa là 2.000 mg/ngày. Vì vậy, không cần ăn nhiều sơ ri chỉ để tăng vitamin C.
Giá trị nổi bật của sơ ri trong thai kỳ chủ yếu đến từ hàm lượng vitamin C cao. Loại quả này có thể góp phần bổ sung vitamin C và một lượng nhỏ chất xơ, nhưng không nên xem sơ ri như thực phẩm có khả năng phòng bệnh hoặc thay thế chế độ ăn đa dạng.
Vitamin C tham gia vào hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. Tài liệu của NIH ghi nhận vitamin C có vai trò trong chức năng miễn dịch và hoạt động chống oxy hóa. Vì vậy, ăn sơ ri có thể góp phần đáp ứng nhu cầu vitamin C của mẹ bầu khi được kết hợp với các thực phẩm khác.
Tuy nhiên, không nên diễn giải lợi ích này thành khả năng giúp thai phụ “ít bị cảm cúm” hoặc phòng viêm họng. Sơ ri là thực phẩm bổ sung dưỡng chất, không phải biện pháp phòng ngừa hay điều trị các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
Vitamin C có thể làm tăng khả năng hấp thu sắt không heme, dạng sắt có nhiều trong đậu, rau và ngũ cốc tăng cường sắt. NIH cho biết acid ascorbic là một yếu tố giúp tăng sinh khả dụng của sắt không heme. Điều này có ý nghĩa trong thai kỳ vì nhu cầu sắt của phụ nữ mang thai từ 19 đến 50 tuổi là 27 mg/ngày.
Mẹ bầu có thể dùng một lượng nhỏ sơ ri hoặc thực phẩm giàu vitamin C cùng bữa ăn chứa nguồn sắt thực vật. Sơ ri không thay thế viên sắt được bác sĩ chỉ định và cũng không có cơ sở để yêu cầu phải tránh ăn sơ ri cùng thời điểm dùng sắt chỉ vì lo giảm hấp thu.
Sơ ri có chứa chất xơ, nhưng hàm lượng không cao. Dữ liệu dinh dưỡng cho thấy khoảng 98 g sơ ri tươi cung cấp xấp xỉ 1,1 g chất xơ. Vì vậy, sơ ri có thể đóng góp một phần vào lượng chất xơ hằng ngày, nhưng không nên xem đây là thực phẩm chính để phòng hoặc cải thiện táo bón thai kỳ.
Để hỗ trợ nhu động ruột, mẹ bầu nên kết hợp nhiều nguồn chất xơ như rau, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu, đồng thời uống đủ nước và vận động phù hợp theo hướng dẫn chăm sóc thai kỳ.
Vitamin C hoạt động như một chất chống oxy hóa và là đồng yếu tố cần thiết trong quá trình tổng hợp collagen. NIH ghi nhận đây là những chức năng sinh lý đã được xác lập của vitamin C. Do đó, sơ ri có thể góp phần cung cấp dưỡng chất cần thiết cho mô liên kết, da và nhiều cấu trúc của cơ thể.
Dù vậy, chưa nên khẳng định ăn sơ ri sẽ làm giảm sạm da hoặc ngăn lão hóa ở phụ nữ mang thai. Những thay đổi sắc tố trong thai kỳ chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, đặc biệt là nội tiết và ánh nắng.
Mẹ bầu có thể ăn sơ ri theo nhiều cách, nhưng nên ưu tiên quả tươi, khẩu phần nhỏ và cách chế biến ít đường. Vệ sinh thực phẩm cần được chú ý vì thai phụ thuộc nhóm có nguy cơ cao hơn đối với một số bệnh do thực phẩm.
Chọn quả còn tươi, không mốc, thối hoặc dập nát. Theo FDA, rau quả tươi nên được rửa kỹ dưới vòi nước chảy trước khi ăn hoặc chế biến; không cần dùng xà phòng, chất tẩy rửa hay dung dịch tẩy để rửa thực phẩm.
Sơ ri chín thường dễ ăn hơn do vị bớt chua. Nếu sơ ri xanh hoặc quá chua khiến mẹ bầu buồn nôn, cồn cào hay ợ nóng, có thể giảm lượng hoặc chọn loại trái cây khác dễ dung nạp hơn.
Nếu muốn uống nước ép, mẹ bầu có thể tự chế biến từ sơ ri đã rửa kỹ, dụng cụ sạch và uống ngay sau khi làm. Có thể pha loãng với nước nếu vị quá chua, không cần thêm mật ong hoặc đường nếu khẩu vị cho phép, nhằm tránh làm tăng lượng đường tự do không cần thiết.
Không phải mọi nước ép đóng chai đều cần tránh. Điều quan trọng là chọn sản phẩm đã được thanh trùng hoặc xử lý an toàn. FDA khuyến cáo phụ nữ mang thai tránh nước ép chưa thanh trùng hoặc chưa được xử lý để tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh.
Để thay đổi khẩu vị, sơ ri có thể dùng cùng sữa chua đã tiệt trùng, kết hợp trong sinh tố hoặc salad trái cây. Nên ưu tiên các cách chế biến giữ nguyên quả hoặc ít thêm đường thay vì mứt, siro hay sơ ri ngâm nhiều đường.
Hiện không có khuyến nghị y khoa quy định một số quả sơ ri cụ thể mỗi ngày dành riêng cho thai phụ. Do hàm lượng vitamin C của sơ ri rất cao và có thể biến động đáng kể, mẹ bầu nên dùng khẩu phần nhỏ, luân phiên với các loại trái cây khác và không cố ăn nhiều để đạt một “liều” vitamin C nhất định.
Phụ nữ mang thai từ 19 tuổi trở lên cần khoảng 85 mg vitamin C/ngày, ngưỡng tối đa 2.000 mg/ngày tính từ tổng nguồn thực phẩm, đồ uống và chất bổ sung. Dùng vitamin C liều cao có thể gây tiêu chảy, buồn nôn và đau quặn bụng. Nếu đang dùng vitamin tổng hợp cho thai kỳ hoặc vitamin C riêng, nên tính cả các nguồn này khi trao đổi với bác sĩ.
Sơ ri có thể được đưa vào khẩu phần thai kỳ, nhưng cách ăn và khả năng dung nạp của từng người khác nhau. Một số điểm mẹ bầu nên lưu ý gồm:
Trong thai kỳ, chế độ dinh dưỡng cần được điều chỉnh phù hợp với thể trạng, tuổi thai và các vấn đề sức khỏe của từng mẹ bầu. Nếu còn băn khoăn bầu ăn sơ ri được không hoặc cần xây dựng khẩu phần khoa học, thai phụ có thể đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được bác sĩ thăm khám, đánh giá tình trạng sức khỏe và tư vấn dinh dưỡng phù hợp. Việc theo dõi thai kỳ kết hợp chế độ ăn hợp lý góp phần hỗ trợ sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Như vậy, với thắc mắc bầu ăn sơ ri được không, mẹ bầu có thể bổ sung loại quả này vào chế độ ăn với lượng vừa phải nếu cơ thể dung nạp tốt. Sơ ri cung cấp vitamin C và một số dưỡng chất có lợi, nhưng không nên ăn quá nhiều hoặc lạm dụng nước ép, sản phẩm cô đặc. Thai phụ nên ưu tiên quả tươi, rửa sạch trước khi ăn và duy trì thực đơn đa dạng, cân đối. Trường hợp có bệnh lý nền hoặc đang dùng thực phẩm bổ sung, khẩu phần cần được điều chỉnh phù hợp.
