Trong thai kỳ, việc lựa chọn thực phẩm an toàn luôn cần được cân nhắc kỹ, nhất là với những nguyên liệu vừa dùng làm món ăn vừa được sử dụng như thảo dược. Bầu ăn nha đam được không vì thế là thắc mắc của nhiều thai phụ khi muốn thưởng thức chè, sữa chua hoặc nước nha đam. Mặc dù phần thịt trong suốt có thể được chế biến thành nhiều món, một số thành phần ở lớp nhựa sát vỏ lại tiềm ẩn tác dụng không mong muốn. Vì vậy, mẹ bầu cần hiểu rõ mức độ an toàn và cách sử dụng phù hợp trước khi bổ sung thực phẩm này.
Phụ nữ mang thai có thể ăn phần thịt trong suốt của nha đam đã được loại bỏ vỏ, làm sạch nhựa vàng và sơ chế kỹ với lượng vừa phải. Tuy nhiên, mẹ bầu không nên sử dụng nhựa nha đam (aloe latex) hoặc các chế phẩm nha đam có tác dụng nhuận tràng, vì những sản phẩm này có thể chứa các hợp chất anthraquinone như aloin.
Phần thịt nha đam (hay còn gọi là lô hội) mà người Việt thường dùng để nấu chè, làm nước uống hoặc kết hợp với sữa chua nằm bên trong lớp vỏ xanh. Khi chế biến, phần thịt thường được cắt nhỏ và rửa kỹ nhiều lần để giảm nhớt, đồng thời loại bỏ phần nhựa vàng còn sót lại. Đây là bước quan trọng vì nhựa nha đam khác với phần thịt và có thể gây đau quặn bụng, tiêu chảy khi dùng đường uống với lượng đáng kể.
Mặc dù nha đam có nhiều lợi ích cho sức khỏe như thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa và làm đẹp da, nhưng với phụ nữ mang thai, loại thực phẩm này tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng. Thành phần anthraquinon (aloin) trong nha đam có tác dụng nhuận tràng mạnh, dễ gây co bóp tử cung, dẫn đến nguy cơ sảy thai hoặc sinh non, đặc biệt trong tam cá nguyệt thứ hai.
Do dữ liệu về độ an toàn của các chế phẩm nha đam đường uống trong thai kỳ còn hạn chế, mẹ bầu không nên dùng nha đam với mục đích trị táo bón, “thải độc” hoặc sử dụng các sản phẩm cô đặc thường xuyên khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
Nhìn chung, phụ nữ mang thai nên thận trọng và nhìn chung không nên tự ý ăn hoặc uống nha đam trong thai kỳ, đặc biệt là nha đam tươi chưa được sơ chế kỹ, nước ép nha đam, cao chiết xuất từ toàn lá hoặc các sản phẩm còn chứa nhựa nha đam (aloe latex). Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH) cho biết nha đam dùng đường uống dưới dạng gel, latex hoặc chiết xuất toàn lá có thể không an toàn trong thai kỳ. Memorial Sloan Kettering cũng khuyến cáo phụ nữ mang thai tránh tiêu thụ nha đam do dữ liệu an toàn còn hạn chế.
Bà bầu sử dụng nha đam có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe thai kỳ như:
Chất anthraquinon trong nha đam có thể gây kích thích nhu động ruột và làm tăng nguy cơ co bóp tử cung. Điều này đặc biệt nguy hiểm trong tam cá nguyệt đầu tiên, khi thai nhi còn chưa ổn định. Nhiều trường hợp sảy thai liên quan đến việc dùng nha đam như thuốc nhuận tràng. Do đó, phụ nữ có tiền sử thai lưu hoặc dọa sảy thai cần tuyệt đối tránh sử dụng nha đam.
Do có tác dụng nhuận tràng, dễ gây tiêu chảy, dẫn đến mất nước và rối loạn điện giải nên bà bầu không nên dùng nha đam. Đáng chú ý, khi dùng với liều lượng cao, nha đam có thể làm giảm kali trong máu, gây tụt huyết áp, mệt mỏi và chuột rút. Những triệu chứng này không chỉ ảnh hưởng đến mẹ mà còn gián tiếp gây thiếu hụt dinh dưỡng cho thai nhi.
Một số nghiên cứu đã ghi nhận tổn thương gan liên quan đến việc lạm dụng nha đam đường uống trong thời gian dài. Các chất trong nha đam nếu không được xử lý đúng cách, có thể tích tụ và gây độc cho gan. Mẹ bầu nếu dùng nha đam thường xuyên có thể gặp các triệu chứng như vàng da, mệt mỏi, đau bụng hoặc rối loạn chức năng gan.
Các chuyên gia không khuyến khích sử dụng nha đam qua đường uống trong giai đoạn thai kỳ, vì nước ép hoặc mủ có trong nha đam có tác dụng nhuận tràng, nếu dùng nhiều có thể gây co bóp tử cung. Tuy nhiên, sử dụng để bôi ngoài da theo hướng dẫn của bác sĩ sẽ đem lại lợi ích cho mẹ bầu.
Nha đam dùng ngoài da như gel dưỡng, mặt nạ hoặc sản phẩm chăm sóc da thường được xem là an toàn đối với phụ nữ mang thai, miễn là không có dấu hiệu dị ứng. Trước khi sử dụng, mẹ bầu nên thử một lượng nhỏ trên vùng da cổ tay để kiểm tra mức độ phản ứng.Tuyệt đối không thoa nha đam lên vùng da nhạy cảm, vết thương hở hoặc vùng bụng nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Nếu xuất hiện các triệu chứng như ngứa, đỏ, nóng rát… cần ngưng sử dụng ngay và đến cơ sở y tế để kiểm tra.
Một số sản phẩm nha đam chế biến công nghiệp như sữa chua nha đam, thạch nha đam hoặc nước ép nha đam đóng chai đã được xử lý, được loại bỏ chất aloin. Tuy nhiên, mẹ bầu cần lưu ý đến các chất phụ gia như đường hóa học, chất bảo quản có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thai kỳ. Nước ép nha đam tươi cũng có thể làm giảm nồng độ đường huyết, ảnh hưởng đến lượng đường trong máu.
Nếu muốn sử dụng nha đam dưới dạng thực phẩm, mẹ bầu chỉ nên dùng với liều lượng nhỏ, dùng trong thời gian ngắn và có sự hướng dẫn từ bác sĩ. Tuyệt đối không dùng nha đam tươi tự chế biến, vì nguy cơ còn dư tồn các chất dễ gây kích ứng và ảnh hưởng đến thai nhi.
Nếu cần xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp trong thai kỳ, mẹ bầu có thể đến Bệnh viện Tâm Anh để được bác sĩ thăm khám và tư vấn dựa trên tình trạng sức khỏe thực tế. Bệnh viện có đội ngũ bác sĩ Sản Phụ khoa phối hợp cùng các chuyên khoa liên quan, hỗ trợ theo dõi thai kỳ, đánh giá sức khỏe mẹ và thai nhi, đồng thời hướng dẫn lựa chọn thực phẩm phù hợp theo từng giai đoạn. Thai phụ nên chủ động trao đổi với bác sĩ trước khi thường xuyên sử dụng thực phẩm hoặc thảo dược còn hạn chế dữ liệu an toàn.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Như vậy, với thắc mắc bầu ăn nha đam được không, thai phụ nên thận trọng và hạn chế sử dụng, đặc biệt tránh phần nhựa vàng sát vỏ, chiết xuất toàn lá hoặc sản phẩm có tác dụng nhuận tràng. Việc ăn phải các thành phần này có thể gây đau bụng, tiêu chảy, mất nước và rối loạn điện giải. Nếu đã ăn một lượng nhỏ nha đam được sơ chế kỹ và không xuất hiện bất thường, mẹ bầu không nên quá lo lắng nhưng cần tiếp tục theo dõi cơ thể. Khi có triệu chứng bất thường, cần được kiểm tra y tế kịp thời.
