Bàn tay son có phải dấu hiệu bệnh gan?

Bàn tay son dấu hiệu bệnh gan chỉ tình trạng lòng bàn tay có màu đỏ bất thường. Vậy, bàn tay son dấu hiệu bệnh gan là gì, có phải là bệnh lý nguy hiểm?

Bàn tay son là gì?

Bàn tay son (tiếng Anh: Palmar Erythema) là tình trạng lòng bàn tay có màu đỏ ở cả hai bàn tay, thường xuất hiện ở phần gốc lòng bàn tay (gần cổ tay) ở cả hai bàn tay, đôi khi lan đến ngón tay.

Nguyên nhân là do sự giãn nở của những mạch máu nhỏ nhất trong cơ thể, được gọi là mao mạch. Màu sắc tăng hoặc giảm tùy theo mức độ nghiêm trọng của bệnh tiềm ẩn.

Hiện tượng đỏ lòng bàn tay được cho là dấu hiệu của tình trạng suy gan, xơ gan hay ung thư gan. Sắc đỏ có thể thay đổi tùy theo nhiều yếu tố như nhiệt độ cơ thể, hoạt động thể chất hay trạng thái cảm xúc. Tình trạng này không gây đau, ngứa, cảm giác ấm nhẹ khi sờ vào.

Phụ nữ mang thai hoặc người đang sử dụng một số loại thuốc kê đơn cũng có thể xuất hiện tình trạng lòng bàn tay đỏ. Bàn tay son cũng có thể xuất hiện ở người bệnh viêm khớp dạng thấp, tiểu đường, cường giáp, u não…

Cơ chế hình thành bàn tay son ở bệnh gan

Một trong số các nhiệm vụ chính của gan là loại bỏ hormone dư thừa và độc tố ra khỏi cơ thể. Khi gan suy yếu, khả năng chuyển hóa estrogen suy giảm, khiến lượng estrogen trong máu tăng lên. Nồng độ estrogen cao trong máu kích thích cơ thể sản xuất nitric oxide thông qua enzyme nitric oxide synthase. Khi estrogen và nitric oxide cùng tăng cao, các tiểu động mạch và mao mạch dưới da sẽ giãn nở mạnh, làm tăng lưu lượng máu đến vùng mô cái và mô út ở lòng bàn tay, khiến khu vực này đỏ và thường có cảm giác ấm khi chạm vào, hay còn gọi là hiện tượng lòng bàn tay son xơ gan.

Bàn tay son cảnh báo bệnh gan gì?

Bàn tay son thường là dấu hiệu liên quan đến các bệnh lý về gan. Một số bệnh có tính chất di truyền, các bệnh còn lại đa phần liên quan đến các yếu tố lối sống như uống rượu, hút thuốc, chế độ ăn uống thiếu khoa học.

• Xơ gan do rượu, viêm gan virus B/C, gan nhiễm mỡ mạn tính. Theo nghiên cứu, khoảng 23% người bị xơ gan có tình trạng ban đỏ lòng bàn tay. (1)
• Bệnh thừa sắt (hemochromatosis): Đây là bệnh huyết sắc tố có thể gây tổn thương gan nặng.
• Bệnh Wilson: Đây là bệnh gan hiếm gặp, xảy ra do rối loạn chuyển hóa đồng trong cơ thể.

Triệu chứng đi kèm bàn tay son

Bàn tay son nếu đi kèm một hoặc nhiều triệu chứng khác có thể xem là dấu hiệu bệnh lý, cần thăm khám bác sĩ, chẳng hạn như:

• Vàng da, vàng mắt: Nguyên nhân do gan không thể chuyển hóa được bilirubin.
• Dấu sao mạch: Các đốm đỏ nhỏ có tia máu tỏa ra như mạng nhện, xuất hiện ở mặt, cổ, ngực.
• Ngứa da mạn tính: Khi hệ thống gan mật bị rối loạn, mật ứ đọng trong máu có thể gây ngứa dai dẳng toàn thân.
• Móng tay trắng: Móng chuyển màu trắng sữa, có vệt màu hồng ở đầu móng.
• Xuất huyết và dễ bầm tím: Gan giảm sản xuất yếu tố đông máu, khiến người bệnh dễ bầm tím, chảy máu cam, xuất huyết tiêu hóa.
• Phù nề, cổ trướng: Ở giai đoạn muộn của bệnh xơ gan, người bệnh có thể bị phù hai chân hoặc cổ trướng (tràn dịch ổ bụng).
• Các triệu chứng toàn thân: Mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn, sụt cân. Ở giai đoạn cuối có thể mắc hôn mê gan hoặc rối loạn ý thức.

Một nghiên cứu cho thấy, sự kết hợp giữa bàn tay son và các yếu tố như sao mạch, vàng da và ngứa da là triệu chứng của bệnh xơ gan. (2)

Cách chẩn đoán bàn tay son liên quan đến bệnh gan

Bàn tay son dấu hiệu bệnh gan có thể được nhận thấy bằng mắt khi thăm khám lâm sàng. Nếu có các dấu hiệu nghi ngờ đi kèm hoặc các yếu tố bệnh sử, di truyền, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện một số xét nghiệm để xác định nguyên nhân. Một số xét nghiệm có thể được chỉ định như:

• Chụp CT/ MRI
• Xét nghiệm chức năng gan
• Xét nghiệm đường huyết lúc đói
• Xét nghiệm công thức máu toàn phần (CBC)
• Xét nghiệm virus viêm gan B và C
• Xét nghiệm chức năng tuyến giáp
• Định lượng nồng độ sắt hoặc đồng trong máu
• Xét nghiệm urea (BUN) và creatinin
• Xét nghiệm kháng thể đặc hiệu

Cách xử trí bàn tay son do bệnh gan

Việc điều trị chủ yếu tập trung vào giải quyết nguyên nhân gây ra bệnh lý có biểu hiện bàn tay son. Tùy từng bệnh lý về gan cụ thể mà cách điều trị sẽ khác nhau, cụ thể:

• Xơ gan (Cirrhosis): Hiện tại, chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn bệnh xơ gan. Mục tiêu điều trị là làm chậm quá trình tổn thương gan thông qua chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý. Bác sĩ cũng có thể kê đơn thuốc điều trị viêm gan B/C, người bệnh cũng có thể được khuyên ngưng dùng một số loại thuốc gây tác dụng phụ cho gan. Đối với bệnh nhân xơ gan giai đoạn cuối, ghép gan có thể được xem xét.
• Bệnh thừa sắt: Là tình trạng tích tụ quá nhiều sắt trong máu, gây tổn thương các cơ quan. Phương pháp điều trị là lấy máu định kỳ để loại bỏ lượng sắt dư thừa trong cơ thể. Số khác có thể được bác sĩ chỉ định điều trị nội khoa bằng thuốc, giúp thải sắt qua đường nước tiểu.
• Bệnh Wilson: Đây là một bệnh hiếm gặp, xảy ra do tích tụ đồng (copper) trong cơ thể. Điều trị thường bao gồm thuốc giúp loại bỏ đồng. Ngoài ra, bác sĩ có thể kê bổ sung kẽm (zinc), giúp ngăn ruột hấp thụ thêm đồng.

Phòng ngừa

Để phòng ngừa các bệnh lý về gan gây ra biểu hiện bàn tay son, mỗi người nên thực hiện các cách sau:

• Duy trì lối sống lành mạnh: Duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống cân bằng và tiêu thụ nhiều rau lá xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt. Hạn chế lượng chất béo bão hòa và đường tinh luyện.
• Tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần để ngăn ngừa gan nhiễm mỡ và cải thiện chức năng gan.
• Hạn chế rượu bia và chất độc cho gan: Bia rượu là nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan. Vì vậy, người bệnh nên tránh hoặc hạn chế tối đa rượu, bia, thuốc lá. Không tự ý dùng một số loại thuốc có khả năng gây hại cho gan.
• Tiêm phòng viêm gan virus: Hiện viêm gan A và B đều có vaccine phòng ngừa. Người dân nên tiêm đầy đủ vaccine theo chỉ định của bác sĩ để phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh gan mạn tính.
• Kiểm soát các bệnh lý liên quan: Người bệnh tiểu đường, mỡ máu cao, béo phì cần kiểm soát tốt bệnh nền vì các bệnh này dễ gây tình trạng gan nhiễm mỡ, suy gan mạn tính.
• Giữ thói quen sinh hoạt an toàn: Không dùng chung kim tiêm với người khác. Quan hệ tình dục an toàn để ngăn ngừa lây nhiễm virus viêm gan.
• Khám sức khỏe định kỳ: Các nhóm có nguy cơ cao, chẳng hạn như người thường xuyên uống rượu, người có tiền sử gia đình mắc bệnh gan hoặc người béo phì, nên kiểm tra chức năng gan và siêu âm gan định kỳ. Phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả hơn và giảm nguy cơ biến chứng.

Tóm lại, bàn tay son dấu hiệu bệnh gan hay không cần được xem xét, chẩn đoán bởi bác sĩ chuyên khoa Gan, Mật, Tụy. Mỗi người cần theo dõi tình trạng sức khỏe, nếu xuất hiện thêm các triệu chứng bất thường, người bệnh cần sớm thăm khám để có hướng điều trị phù hợp.