Xét nghiệm tuyến giáp khi mang thai cần lưu ý gì?

Rối loạn chức năng tuyến giáp là rối loạn nội tiết phổ biến thứ hai trong thai kỳ, xếp sau bệnh tiểu đường. Trong đó, suy giáp thai kỳ có thể dẫn đến khiếm khuyết liên quan đến thần kinh ở trẻ cũng như các biến chứng sản khoa ở mẹ. Vậy xét nghiệm tuyến giáp khi mang thai cần lưu ý gì? Khi nào cần thực hiện? Bài viết sau sẽ giải đáp chi tiết.

Lý do cần xét nghiệm tuyến giáp khi mang thai?

Cần xét nghiệm tuyến giáp khi mang thai vì tuyến giáp có thể bị kích thích quá mức, dẫn đến thay đổi nồng độ hormone trong giai đoạn này. Việc đánh giá chính xác chức năng tuyến giáp có vai trò rất quan trọng, giúp bắt đầu điều trị và điều chỉnh liều thuốc hormone phù hợp.

Ai cần được xét nghiệm tuyến giáp khi mang thai?

Xét nghiệm chức năng tuyến giáp được khuyến cáo thực hiện trong 3 tháng đầu thai kỳ, đặc biệt ở những thai phụ có nguy cơ cao, cụ thể:

• Phụ nữ có bệnh tuyến giáp tự miễn nhưng đang euthyroid (trạng thái tuyến giáp bình thường): Có nguy cơ cao tiến triển thành suy giáp trong thai kỳ và viêm tuyến giáp sau sinh.
• Phụ nữ có nồng độ TSH (hormone kích thích tuyến giáp) cao hoặc dương tính với kháng thể tuyến giáp (TgAb, TPOAb): Làm tăng đáng kể nguy cơ sinh non, đặc biệt khi TSH cao (>3 lần nguy cơ) hoặc TgAb dương tính (>2 lần nguy cơ).
• Phụ nữ mang thai có tiền sử sản khoa bất lợi: Sảy thai tự nhiên nhiều lần, tiền sản giật, tăng huyết áp thai kỳ, sinh non hoặc thai chậm phát triển trong tử cung.
• Phụ nữ có triệu chứng nghi ngờ rối loạn tuyến giáp trong thai kỳ: Mệt mỏi, táo bón, tăng cân nhanh bất thường (gợi ý suy giáp) hoặc sụt cân, hồi hộp, nhịp tim nhanh, run tay (gợi ý cường giáp).
• Phụ nữ được chẩn đoán hoặc nghi ngờ mắc cường giáp trong thai kỳ: Đặc biệt là bệnh Graves, vì nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến cả mẹ và thai nhi (thai nhẹ cân, sinh non, nhiễm độc giáp bào thai hoặc sơ sinh).

Các xét nghiệm chức năng tuyến giáp khi mang thai

Các xét nghiệm tuyến giáp khi mang thai được thực hiện trong thai kỳ tương tự như ở phụ nữ không mang thai, bao gồm:

1. TSH (Thyroid Stimulating Hormone)

Hormone kích thích tuyến giáp (Thyroid Stimulating Hormone – TSH) còn được gọi là thyrotropin. Xác định TSH bằng cách xét nghiệm máu. Nồng độ TSH quá cao hoặc quá thấp có thể là dấu hiệu của bệnh tuyến giáp. TSH là hormone được tiết ra bởi tuyến yên để kích thích tuyến giáp sản xuất các hormone T4 và T3. Mức TSH trong máu giúp đánh giá tình trạng hoạt động của tuyến giáp, ở người bình thường từ 0,4 – 5 mIU/L.

2. FT4 và FT3

FT4 và FT3 là các hormone tuyến giáp tự do trong máu, giúp kiểm soát tốc độ chuyển hóa và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Chỉ số FT4 ở người bình thường là 12 – 22 pmol/l (0.93-1.7 ng/dL), trong khi chỉ số FT3 bình thường là 1.3 – 3.1 nmol/l hoặc 0.8-2.0 ng/ml.

3. Kháng thể anti-TPO

Anti-TPO là kháng thể xuất hiện khi hệ miễn dịch tấn công nhầm tuyến giáp, thường gặp ở người mắc Hashimoto (một dạng suy giáp) hoặc Graves (một dạng cường giáp). Đây là xét nghiệm máu kiểm tra sự hiện diện của kháng thể trong cơ thể. Bác sĩ thường chỉ định khi mẹ bầu có dấu hiệu rối loạn tuyến giáp, chỉ số TSH bất thường, hoặc có tiền sử sảy thai, sinh non và bệnh tuyến giáp.

Các chỉ số trên chỉ mang tính tham khảo, phụ nữ mang thai thường có nồng độ hormone tuyến giáp không ổn định và các chuyên gia khuyến cáo nên sử dụng các phạm vi tham chiếu cụ thể theo từng tam cá nguyệt (một tam cá nguyệt tương đương với 13 tuần hoặc ba tháng) trong thai kỳ. Do đó, để an toàn, phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi xét nghiệm tuyến giáp cũng như được bác sĩ giải thích về các chỉ số liên quan. Từ đó có hướng điều trị phù hợp, tránh những tác động bất lợi trong thai kỳ ở cả mẹ và bé.

Quy trình xét nghiệm tuyến giáp khi mang thai

Trước khi xét nghiệm, bạn có thể cần ngừng dùng một số loại thuốc nhất định, vì vậy hãy nói với bác sĩ về tất cả các loại thuốc bạn đang dùng. Tuy nhiên, đừng ngừng dùng bất kỳ loại thuốc nào trừ khi bác sĩ yêu cầu. Nếu bác sĩ chỉ định thêm các xét nghiệm khác, bạn có thể cần nhịn ăn trong vài giờ trước khi xét nghiệm.

Các xét nghiệm TSH, FT4, FT3 và anti-TPO hoàn toàn có thể được chỉ định cùng lúc trong một lần lấy máu. Thông thường, bác sĩ sẽ ưu tiên làm TSH trước để tầm soát rối loạn tuyến giáp; nếu kết quả bất thường thì kết hợp thêm FT4, T3 nhằm đánh giá mức độ suy giáp hoặc cường giáp.

Trong trường hợp nghi ngờ nguyên nhân tự miễn, bác sĩ sẽ chỉ định thêm anti-TPO, đôi khi kèm theo anti-Tg hoặc TRAb để xác định chính xác căn nguyên bệnh. Nhờ đó đánh giá toàn diện chức năng tuyến giáp, phát hiện và phân loại các rối loạn tuyến giáp (suy giáp, cường giáp và các rối loạn khác.

Điều dưỡng sẽ lấy mẫu máu từ tĩnh mạch ở cánh tay bằng một cây kim nhỏ. Sau khi kim được đưa vào, một lượng máu nhỏ sẽ được thu thập vào ống nghiệm hoặc lọ đựng. Bạn có thể cảm thấy hơi nhói khi kim đâm vào hoặc rút ra. Quá trình này thường mất chưa đầy năm phút. Mẫu máu sau đó được gửi đến phòng xét nghiệm. Khi có kết quả, máy sẽ in phiếu xét nghiệm để trả cho người bệnh.

Ý nghĩa chỉ số xét nghiệm tuyến giáp cho bà bầu

Rối loạn tuyến giáp có thể liên quan đến biến chứng thai kỳ và có thể gây hậu quả ngắn hạn lẫn dài hạn cho cả mẹ và bé. Việc hiểu được các chỉ số khi xét nghiệm tuyến giáp khi mang thai sẽ giúp bạn hiểu thêm về tình trạng của bản thân, cụ thể:

1. TSH

Trong thai kỳ, mức TSH có thể thay đổi so với bình thường. Trong ba tháng đầu, mức TSH có thể giảm nhẹ, nhưng nếu quá thấp, cần kiểm tra và điều trị.

• TSH cao: Thường gặp trong trường hợp suy giáp, khi tuyến giáp không sản xuất đủ hormone.
• TSH thấp: Thường là dấu hiệu của cường giáp, khi tuyến giáp hoạt động quá mức.

2. FT4 và T3

• FT4 và T3 thấp: Thường gặp trong trường hợp suy giáp, làm chậm quá trình trao đổi chất của cơ thể. Từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và sự phát triển của thai nhi.
• FT4 và T3 cao: Có thể là dấu hiệu của cường giáp, làm tăng tốc độ trao đổi chất, gây căng thẳng cho cơ thể mẹ và làm tăng nguy cơ sinh non, sẩy thai.

3. Kháng thể anti-TPO

• Bình thường (âm tính): Không có kháng thể, ít nguy cơ bị rối loạn tuyến giáp.
• Bất thường (dương tính): Có kháng thể, nguy cơ cao bị suy giáp trong hoặc sau thai kỳ.

Xét nghiệm tuyến giáp thai kỳ cần lưu ý gì?

Nhìn chung, bạn không cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm tuyến giáp khi mang thai. Bạn có thể ăn uống bình thường, trừ khi bác sĩ có chỉ định khác. Có một số yếu tố có thể làm sai lệch kết quả xét nghiệm tuyến giáp, bao gồm:

• Một số loại thuốc và thực phẩm bổ sung.
• Khoảng thời gian giữa lần cuối bạn dùng thuốc tuyến giáp và thời điểm bác sĩ lấy máu.

Do đó, bạn nên liên hệ với bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể các lưu ý khi xét nghiệm tuyến giáp thai kỳ. Từ đó có cách chuẩn bị phù hợp, tối ưu độ chính xác và không phải xét nghiệm nhiều lần.

Để đặt lịch tư vấn, xét nghiệm tuyến giáp tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Xét nghiệm tuyến giáp khi mang thai là bước quan trọng để kịp thời phát hiện và xử lý rối loạn nội tiết, từ đó bảo vệ sức khỏe của mẹ và sự phát triển toàn diện của thai nhi. Mẹ bầu nên thực hiện xét nghiệm tại các cơ sở y tế uy tín, dưới sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn, điều chỉnh phù hợp và an toàn trong suốt thai kỳ.