Để xác định tình trạng lupus, bác sĩ chuyên khoa sẽ dựa vào tiêu chuẩn chẩn đoán được công nhận và áp dụng rộng rãi trên thế giới năm 2019 của Hội thấp khớp học Mỹ và Liên đoàn chống thấp Châu Âu (ACR/ EULAR 2019) (1). Do đó, xét nghiệm lupus ban đỏ sẽ giúp phát hiện sớm, chính xác bệnh.
Phương pháp phổ biến thường gặp là xét nghiệm máu và nước tiểu (2). Các xét nghiệm đánh giá mức độ hoạt động bệnh để có phương án điều trị và theo dõi tiến triển của bệnh.
Xét nghiệm công thức máu toàn phần (CBC) là phương pháp phổ biến. Trong đó, CBC là xét nghiệm thường quy để đo mức độ:
Ở bệnh lupus, nồng độ chỉ số hồng cầu, tiểu cầu, bạch cầu trên có thể thấp.
Xét nghiệm máu bổ sung được thực hiện để kiểm tra tình trạng viêm bao gồm: xét nghiệm tốc độ lắng hồng cầu (ESR) hoặc xét nghiệm protein phản ứng C (CRP). Kết quả cho thấy sự gia tăng trong bất kỳ xét nghiệm nào trong số các xét nghiệm này có thể chỉ ra tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng trong cơ thể. Tuy nhiên, chưa xác định được rõ vị trí của tình trạng viêm và nhiễm trùng.
Xét nghiệm máu cũng giúp xác định tốc độ lắng hồng cầu xuống đáy ống trong một giờ. Nếu tốc độ lắng hồng cầu nhanh hơn bình thường có thể chỉ ra một bệnh toàn thân, chẳng hạn như lupus. Tuy nhiên, tốc độ lắng không đặc hiệu cho bất kỳ bệnh nào và tốc độ này có thể tăng cao nếu bạn bị lupus, nhiễm trùng, các tình trạng viêm khác hoặc ung thư.
Xét nghiệm máu cũng giúp đánh giá chức năng thận và gan. Nếu người bệnh bị lupus sẽ gây tổn thương ở thận, lúc này chức năng đào thải các chất dư thừa bị mất dần. Lượng chất thải dư thừa bị tồn đọng trong người và gây độc hại cho cơ thể, dẫn đến mất kiểm soát lượng chất lỏng trong cơ thể.
Xét nghiệm nước tiểu là một trong các xét nghiệm hỗ trợ bác sĩ đánh giá chức năng thận. Bệnh lupus có thể tổn thương thận đột ngột và xét nghiệm nước tiểu là xét nghiệm lupus ban đỏ rất quan trọng vì chúng có thể giúp tìm ra dấu hiệu của vấn đề.
Bác sĩ sử dụng xét nghiệm nước tiểu để tìm nồng độ protein hoặc hồng cầu cao trong nước tiểu, có thể chỉ ra tổn thương thận. Đồng thời, yêu cầu người bệnh thu thập nước tiểu trong 24 giờ trong các hộp đựng được cung cấp.
Thông thường, các kháng thể trong máu có nhiệm vụ đẩy lùi vi-rút và vi khuẩn xâm nhập. Nhưng nếu bị bệnh lupus, các kháng thể này lại tấn công vào các mô khỏe mạnh của một người. Do đó, bác sĩ sẽ thực hiện một loạt xét nghiệm để kiểm tra các kháng thể tự miễn trong máu (3), thường bao gồm:
Xét nghiệm máu kháng thể kháng nhân (ANA) đo sự hiện diện của kháng thể chống lại các tế bào của cơ thể. ANA có ở hầu hết những người mắc bệnh lupus.
Tuy nhiên, trên thực tế một số người khỏe mạnh cũng có ANA dương tính, nên kết quả dương tính đôi khi không có nghĩa là bạn bị lupus ban đỏ. Trong một số trường hợp kết quả dương tính trên xét nghiệm ANA có thể chỉ ra các rối loạn tự miễn khác như: bệnh tuyến giáp và viêm khớp dạng thấp. Lúc này, bác sĩ sẽ xem xét các tiêu chí khác để giúp chẩn đoán hoặc loại trừ bệnh lupus.
Nếu bạn có kết quả xét nghiệm dương tính với ANA, bác sĩ có thể yêu cầu làm thêm các xét nghiệm kháng thể kháng DNA chuỗi kép ( Anti-dsDNA) , kháng thể kháng SSA/RO và kháng thể kháng Smith ( anti- Sm) để biết thông tin chi tiết hơn.
Những người mắc bệnh lupus thường có một kháng thể trong máu gọi là anti-double-stranded DNA, còn được gọi là anti-dsDNA. Kháng thể này nhắm vào DNA sợi đôi, vật liệu tạo nên mã di truyền của cơ thể. Khi bệnh lupus hoạt động mạnh hơn, mức độ tự kháng thể anti-dsDNA có thể tăng lên, cho thấy nguy cơ mắc bệnh viêm thận lupus cao hơn, có thể dẫn đến suy thận.
Xét nghiệm kháng thể anti-SSA/Ro giúp tìm hội chứng Sjogren: một bệnh tự miễn gây khô mắt và miệng nghiêm trọng. Trong đó, một số triệu chứng của bệnh như đau khớp và phát ban trên da, giống với triệu chứng của bệnh lupus, và những người bị lupus có thể mắc hội chứng Sjogren cùng lúc.
Kháng thể anti-SSA/Ro cũng có thể liên quan đến phát ban do tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, do đó những người có kết quả xét nghiệm dương tính nên hết sức thận trọng. Khi ra ngoài trời, bạn nên đội mũ và thoa kem chống nắng để tránh cho các nốt phát ban do lupus trở nên trầm trọng hơn.
Trong một số trường hợp hiếm gặp, các kháng thể này có thể dẫn đến biến chứng trong thai kỳ, do đó, phụ nữ mang thai có kết quả xét nghiệm dương tính với kháng thể anti-SSA/Ro cần được theo dõi thêm.
Kháng thể anti-Smith (còn được gọi là kháng thể anti-Sm), nhắm vào các protein của cơ thể và hầu như chỉ được tìm thấy ở những người bị lupus. Tuy nhiên, không phải ai bị lupus đều có kháng thể này, nhưng ở những người có kháng thể này thường được chẩn đoán mắc bệnh lupus.
Các kháng thể liên quan đến nguy cơ hình thành cục máu đông tăng cao thường được tìm thấy ở những người bị lupus ban đỏ. Các kháng thể này cũng được tìm thấy ở những người mắc hội chứng kháng phospholipid, một bệnh tự miễn liên quan đến tình trạng đông máu quá mức. Và đây là lý do bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh thực hiện thêm xét nghiệm kháng thể kháng phospholipid.
Trong bệnh Lupus, bổ thể C3-C4 thường thấp, đây cũng là một trong những tiêu chuẩn chẩn đoán Lupus theo ACR- EULAR 2019.
Chi phí xét nghiệm phát hiện lupus ban đỏ trên thị trường hiện có giá dao động trong khoảng từ 200 nghìn đồng – 1 triệu đồng, mức giá có thể thay đổi tùy vào phương pháp xét nghiệm, chính sách giá ở mỗi cơ sở y tế và thời điểm xét nghiệm.
Để có kết quả xét nghiệm chính xác, người bệnh nên đến những cơ sở y tế uy tín đã được Bộ y tế cấp phép hoạt động (bệnh viện, phòng khám, trung tâm y tế…) để kiểm tra. Tránh nững điểm y tế cá nhân chưa được cấp phép hoạt động để tránh rủi ro và đáng tiếc sau này.
Khoa Cơ xương khớp tại BVĐK Tâm Anh quy tụ đội ngũ bác sĩ giỏi, nhiều năm kinh nghiệm trong điều trị các bệnh lý cơ xương khớp phức tạp. Với sự đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại hỗ trợ bác sĩ phát hiện bệnh nhanh chóng và chính xác ngay từ giai đoạn sớm cho người bệnh. Đặc biệt, quy trình điều trị được phối hợp chặt chẽ với các chuyên khoa khác nhằm đưa ra phác đồ tối ưu, cá thể hóa theo từng trường hợp.
Để đặt lịch với các chuyên gia đầu ngành tại BVĐK Tâm Anh hoặc tư vấn các vấn đề liên quan, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Như vậy, xét nghiệm lupus ban đỏ là một trong những phương án cần thiết và quan trọng giúp bác sĩ có thêm căn cứ để tìm ra bệnh. Do đó, nếu được bác sĩ yêu cầu làm thêm các xét nghiệm về máu, nước tiểu… ngoài chẩn đoán hình ảnh, sinh thiết, người bệnh nên hợp tác và tuân thủ theo các chỉ định này để nhận về kết quả chính xác.
