Viêm tiểu phế quản ở trẻ em là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra với các biểu hiện đặc trưng gồm thở khò khè, khó thở, suy hô hấp. Bệnh cần được phát hiện sớm và điều trị đúng cách để ngăn ngừa bệnh chuyển biến thành các biến chứng nguy hiểm.
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS.BS Nguyễn Anh Duy Tùng – Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
Viêm tiểu phế quản là tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp do virus gây ra. Sau khi virus xâm nhập vào cơ thể, chúng sẽ gây viêm tiểu phế quản, khiến các ống thở nhỏ của phổi (tiểu phế quản) sưng lên, gây cản trở quá trình lưu thông không khí qua phổi, khiến trẻ khó thở. (1)
Virus gây bệnh viêm tiểu phế quản ở trẻ sinh sôi và phát triển mạnh mẽ trong điều kiện môi trường mát mẻ, thường là vào khoảng mùa đông và đầu xuân (khoảng từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, cao điểm nhất là khoảng tháng 1 và tháng 2). Hơn nữa, trẻ nhỏ trong độ tuổi này có hệ miễn dịch còn non yếu, đường thở nhỏ và dễ bị tắc nghẽn hơn những đứa trẻ lớn hơn. Do đó, trẻ trong độ tuổi này dễ mắc bệnh viêm tiểu phế quản hơn.
Trẻ mắc bệnh viêm tiểu phế quản thường dưới 24 tháng tuổi, trong đó, trẻ từ 2 tháng tuổi đến 6 tháng tuổi hoặc có tiền sử mắc các bệnh về đường hô hấp sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Tỷ lệ trẻ mắc bệnh này trong 12 tháng đầu tiên lên đến 11%.
Viêm tiểu phế quản có thể hình thành do nhiều nguyên nhân, điển hình như:
Virus hợp bào hô hấp (respiratory syncytial virus) là nguyên nhân chủ yếu gây viêm tiểu phế quản. Virus này thường lây nhiễm khi một người tiếp xúc gần với người bệnh, hít phải giọt bắn khi người bệnh ho hoặc hắt hơi, tiếp xúc với các vật thể hoặc bề mặt nhiễm virus. Khi bị nhiễm RSV, người bệnh thường gặp các triệu chứng phổ biến của bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên như ho, sốt, chảy nước mũi.
Trong khoảng 48 – 72 giờ, trẻ bắt đầu gặp các triệu chứng nhiễm trùng cấp tính, tắc nghẽn đường thở nhỏ, dẫn đến suy hô hấp. Tùy vào từng trường hợp, mức độ nghiêm trọng của suy hô hấp có thể diễn tiến từ nhẹ như tim đập nhanh đến nặng như co thắt, tím tái…
Xem thêm: Tìm hiểu về viêm tiểu phế quản do RSV ở trẻ
Adeno là nhóm virus gây nên một số bệnh nhiễm trùng như cảm cúm, cảm lạnh, viêm tiểu phế quản. Virus adeno có thể ảnh hưởng đến mọi đối tượng, đặc biệt là trẻ em dưới 5 tuổi.
Mặc dù không phổ biến như virus hợp bào hô hấp RSV nhưng virus cúm vẫn là nguyên nhân không thể bỏ qua trong chẩn đoán viêm tiểu phế quản, đặc biệt là virus cúm A. Virus này có thể lây nhiễm từ người sang người khi tiếp xúc gần với người bệnh hoặc tiếp xúc với bề mặt bị nhiễm bệnh.
Viêm tiểu phế quản có thể đến từ các tác nhân khác như bệnh cúm gia cầm, virus gây viêm phổi, virus rhino… (2)
>>Có thể bạn quan tâm: Viêm tiểu phế quản ở trẻ có lây không?
Bệnh viêm tiểu phế quản có thể xảy bất kỳ đứa trẻ nào. Tuy nhiên, một số trẻ có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn như:
Các triệu chứng ban đầu của bệnh viêm tiểu phế quản ở trẻ dễ bị nhầm lẫn với bệnh cảm lạnh, bao gồm: nghẹt mũi, sổ mũi, ho nhẹ và sốt. Các triệu chứng này thường sẽ kéo dài trong khoảng 1-2 ngày. Sau đó, trẻ sẽ xuất hiện các triệu chứng sau:
>>Xem thêm: Trẻ bị viêm tiểu phế quản ho nhiều về đêm có nguy hiểm không?
Viêm tiểu phế quản ở trẻ em là một bệnh về đường hô hấp, do đó, khi trẻ xuất hiện bất kỳ dấu hiệu suy hô hấp nào, mẹ nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ để được kiểm tra và hỗ trợ điều trị ngay lập tức. (3)
Đặt biệt, bố mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện để được điều trị khẩn cấp ngay khi trẻ có các biểu hiện sau:
Đối với các trẻ sinh non, nhẹ cân, mắc các bệnh về tim, phổi bẩm sinh hoặc có hệ thống miễn dịch bị suy giảm, khi trẻ có biểu hiện viêm tiểu phế quản, bố mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện để được hỗ trợ y tế.
>>>Có thể bạn chưa biết: Viêm tiểu phế quản cấp ở trẻ em: Chẩn đoán và phác đồ điều trị
Để chẩn đoán bệnh viêm tiểu phế quản, đầu tiên, bác sĩ sẽ yêu cầu mẹ cung cấp thông tin về tiền sử bệnh và khám sức khỏe của con. Sau đó, bác sĩ sẽ khám cho trẻ, đặc biệt là khám phổi. Bác sĩ cũng có thể yêu cầu trẻ thực hiện thêm một số xét nghiệm khác để chẩn đoán bệnh chính xác hơn, loại trừ các bệnh khác như viêm phổi và hen suyễn.
Xem thêm:
Bệnh viêm tiểu phế quản ở trẻ em hiện vẫn chưa có thuốc đặc trị. Do đó, việc điều trị bệnh viêm tiểu phế quản sẽ hướng tới làm giảm nhẹ và điều trị các triệu chứng. Các biện pháp điều trị này dựa vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe chung, các triệu chứng trẻ đã xuất hiện và mức độ nghiêm trọng của chúng.
Viêm tiểu phế quản ở trẻ em là bệnh do virus gây ra do đó, thuốc kháng sinh sẽ không được sử dụng không điều trị bệnh này, trừ các trường hợp trẻ bị viêm tiểu phế quản bội nhiễm do vi khuẩn gây ra. Khi trẻ mắc bệnh có các triệu chứng ở mức độ nhẹ mẹ có thể chăm sóc trẻ tại nhà bằng cách:
Xem thêm: Viêm tiểu phế quản có cần uống kháng sinh không?
Đa số trẻ mắc bệnh viêm tiểu phế quản đều nhẹ và có thể được điều trị tại nhà. Tuy nhiên, một số trẻ có thể gặp các vấn đề nghiêm trọng về đường hô hấp hay có biểu hiện mất nước, trẻ cần được đưa đến bệnh viện khẩn cấp. Các biện pháp y tế thường được sử dụng để hỗ trợ điều trị bệnh cho trẻ gồm:
Thông thường, các triệu chứng của bệnh viêm tiểu phế quản ở trẻ em sẽ thuyên giảm và dần biến mất, bệnh được chữa khỏi hoàn toàn sau 1-2 tuần. Tuy nhiên, bệnh có thể kéo dài hơn, chiếm tỷ lệ 20% tổng số trẻ mắc bệnh.
Lưu ý: Khi chăm sóc trẻ bị viêm tiểu phế quản, mẹ tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng thuốc khi không có chỉ định của bác sĩ.
>>>Tham khảo thêm về: Viêm tiểu phế quản ở trẻ sơ sinh là gì? Nguyên nhân và cách phòng tránh
Trẻ bị viêm tiểu phế quản nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, bệnh có thể gây nên nhiều biến chứng nguy hiểm, nhất là đối với trẻ sinh non hoặc đang gặp phải các vấn đề sức khỏe khác, mắc các bệnh mãn tính. Các biến chứng này bao gồm:
Ngoài ra, bệnh còn có nguy cơ gây tử vong cho trẻ dưới 0,1 % số trẻ mắc bệnh viêm tiểu phế quản khi trẻ được chăm sóc y tế đầy đủ.
Một nghiên cứu cho thấy, trong vòng 1 năm sau khi bệnh đã được điều trị hoàn toàn, viêm tiểu phế quản có khả năng tái phát đến 75%. Do đó, việc chủ động phòng ngừa bệnh viêm tiểu phế quản có ý nghĩa vô cùng quan trọng, không chỉ đối với trẻ chưa từng mắc bệnh mà còn đối với các trẻ đã từng mắc bệnh này.
Xem thêm: Bé bị viêm tiểu phế quản tái đi tái lại do đâu? Phòng ngừa tái phát
Bệnh viêm tiểu phế quản ở trẻ em là bệnh lây truyền qua đường hô hấp do đó cách hiệu quả nhất để ngăn ngừa sự lây lan của bệnh là thường xuyên rửa tay, khử khuẩn và đeo khẩu trang khi chăm sóc trẻ bị bệnh. Một số biện pháp phòng bệnh viêm tiểu phế quản hiệu quả như:
>>Xem thêm: Cách phòng tránh viêm tiểu phế quản ở trẻ hiệu quả.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Viêm tiểu phế quản ở trẻ em là một trong những bệnh lý thường gặp, có thể gây nguy hiểm cho trẻ nếu không được điều trị đúng cách và kịp thời. Do đó, bố mẹ cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh cho trẻ, nhất là khi thời tiết bắt đầu chuyển lạnh.
