Ung thư có đau không? Giải mã cơ chế gây đau

Ung thư có đau không, cơ chế gây đau trong bệnh ung thư như thế nào là thắc mắc của nhiều người. Cơn đau do bệnh ung thư có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Tìm hiểu nguyên nhân và cách kiểm soát triệu chứng đau góp phần giúp người bệnh tăng chất lượng sống và hiệu quả điều trị.

Ung thư có đau không?

Ung thư là bệnh lý ác tính có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thể chất, tinh thần của người bệnh. Quá trình hình thành, tiến triển của bệnh ung thư và phác đồ điều trị chuyên sâu có thể khiến người bệnh phải đối mặt với tình trạng đau tại một số vùng cơ thể bị tổn thương hoặc đau khắp cơ thể. (1)

Cơn đau có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào của bệnh ung thư với mức độ từ nhẹ đến nặng, tùy thuộc vào loại ung thư, vị trí khối u và tình trạng sức khỏe tổng thể. Hiểu rõ nguyên nhân gây đau, cách phân loại cũng như các phương pháp kiểm soát cơn đau có thể giúp hỗ trợ cải thiện triệu chứng, nâng cao hiệu quả điều trị cho người bệnh.

1. Đau do bệnh ung thư gây ra

Nhìn chung, cảm giác đau đớn do bệnh ung thư chủ yếu xuất phát từ sự phát triển và xâm lấn của khối u ác tính vào các mô, dây thần kinh hoặc cơ quan xung quanh. Khối u ác tính phát triển kích thước có thể chèn ép mô mềm, mạch máu hoặc dây thần kinh, dẫn đến khởi phát cơn đau âm ỉ hoặc dữ dội trong cơ thể.

Ví dụ, người bệnh ung thư xương có xu hướng đau nhức sâu trong xương; người bệnh ung thư gan hoặc tụy có thể cảm thấy đau nhói vùng bụng – cơn đau có thể lan ra sau lưng do khối u chèn ép dây thần kinh; người bệnh ung thư phổi có thể bị đau ngực, khó thở hoặc đau lan đau lên vai, cổ.

Khi bệnh ung thư tiến triển, các tế bào ác tính có thể di căn đến nhiều cơ quan quan trọng trong cơ thể khiến cảm giác đau càng trầm trọng hơn. Đây là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng đau đớn ở người bệnh ung thư.

2. Đau do điều trị ung thư

Một số phương pháp điều trị ung thư chuyên sâu như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc điều trị nhắm trúng đích có thể gây ra cơn đau nghiêm trọng hoặc cảm giác khó chịu tạm thời.

• Sau khi trải qua quá trình phẫu thuật, người bệnh thường cảm thấy đau ở vị trí vết mổ hoặc vùng mô bị can thiệp. Đau có thể kéo dài vài ngày đến vài tuần tùy vào quy mô phẫu thuật và khả năng hồi phục của mỗi cá nhân.
• Liệu trình hóa trị ung thư đôi khi gây cảm giác bỏng rát, tê hoặc đau râm ran ở tay, chân do tác dụng phụ của thuốc hóa chất lên dây thần kinh ngoại biên.
• Xạ trị có thể gây kích ứng da, loét niêm mạc, viêm mô hoặc đau sâu ở vùng được chiếu tia bức xạ năng lượng cao.
• Các phương pháp điều trị ung thư mới như điều trị miễn dịch hoặc nhắm trúng đích cũng có thể tiềm ẩn một số rủi ro như dẫn đến viêm cơ (gây đau cơ), đau khớp hoặc đau đầu do phản ứng miễn dịch của cơ thể…

Cơn đau do ảnh hưởng của phác đồ điều trị ung thư thường mang tính tạm thời và có thể kiểm soát tốt bằng thuốc giảm đau hoặc các biện pháp hỗ trợ khác theo chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ.

3. Đau do bệnh lý, vấn đề sức khỏe đi kèm

Không ít trường hợp người bệnh ung thư phải đối mặt với những cơn đau do ảnh hưởng của các bệnh lý đi kèm hoặc rủi ro sức khỏe diễn ra trong quá trình điều trị, bao gồm:

• Viêm loét dạ dày do tác dụng phụ của thuốc hoặc do stress kéo dài.
• Đau cơ – xương – khớp do nằm lâu, giảm vận động hoặc thiếu hụt dinh dưỡng.
• Nhiễm trùng, viêm da, hoặc tổn thương mô mềm do hệ miễn dịch suy yếu.
• Tác dụng phụ của một số loại thuốc giảm đau mạnh có thể gây táo bón, đau bụng hoặc co thắt ruột.

Xác định rõ nguyên nhân gây đau giúp bác sĩ chỉ định áp dụng các phương pháp giảm đau hiệu quả, phù hợp, qua đó hỗ trợ cải thiện triệu chứng cho người bệnh ung thư.

Phân loại cảm giác đau nhức do ung thư gây ra

Phân loại cơn đau góp phần giúp bác sĩ tối ưu phác đồ điều trị sao cho phù hợp với thể trạng của người bệnh ung thư. Sau khi làm rõ thắc mắc ung thư có đau không, người bệnh cần tìm hiểu về phân loại cảm giác đau đớn do ảnh hưởng của bệnh ung thư, có thể bao gồm:

• Đau do tổn thương mô (đau thân thể): Đây là tình trạng đau phổ biến khi mắc bệnh ung thư, xuất hiện khi khối u xâm lấn mô mềm, xương, hoặc da. Người bệnh ung thư thường cảm nhận rõ vị trí đau, cảm giác đau sâu, âm ỉ hoặc như dao cắt.
• Đau do tổn thương thần kinh (đau thần kinh): Xảy ra khi khối u ác tính hoặc quá trình điều trị ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Đặc điểm là cảm giác đau bỏng rát, tê buốt, như kim châm hoặc điện giật.
• Cơn đau hỗn hợp: Cơn đau hỗn hợp là sự kết hợp của tình trạng đau thân thể và đau thần kinh, thường gặp ở người bệnh ung thư giai đoạn muộn, khi khối u vừa xâm lấn mô vừa chèn ép thần kinh.

Cơn đau do ung thư có cảm giác như thế nào?

Tình trạng đau do ung thư thường có biểu hiện đa dạng, khác nhau giữa các loại ung thư, biến đổi theo từng giai đoạn bệnh… Người bệnh có thể gặp phải cơn đau âm ỉ kéo dài, cảm giác đau nhói dữ dội hoặc đau buốt…

Trong giai đoạn đầu của bệnh ung thư, cơn đau thường khởi phát gián đoạn ở mức độ nhẹ và dễ bị nhầm với đau cơ hoặc mỏi thông thường. Khi bệnh ung thư tiến triển giai đoạn, cơn đau có xu hướng gia tăng cường độ, kéo dài liên tục, gây mệt mỏi, mất ngủ, chán ăn, ảnh hưởng đến tâm lý và sinh hoạt của người bệnh. Trong trường hợp tế bào ác tính di căn đến xương, mỗi chuyển động nhỏ cũng có thể làm cơn đau tăng đột ngột.

Xem thêm: Cách giảm đau cho bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối hiệu quả

Một số cách giúp giảm triệu chứng đau do ung thư

Bên cạnh việc tìm hiểu ung thư có đau không, người bệnh cần tham vấn và tuân thủ chỉ định của bác sĩ về điều trị và chăm sóc giảm đau, giảm các tác dụng phụ nói chung.

Kiểm soát cơn đau là một phần quan trọng trong điều trị ung thư, giúp người bệnh cải thiện triệu chứng, nâng cao chất lượng giấc ngủ, hỗ trợ phục hồi thể lực, duy trì chất lượng sống. Để kiểm soát cơn đau do ung thư, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh áp dụng các biện pháp hỗ trợ như (thông tin mang tính tham khảo):

1. Dùng thuốc làm giảm hoặc ngăn chặn cơn đau do ung thư

Bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định cho người bệnh sử dụng một số loại thuốc có tác dụng kiểm soát và hỗ trợ giảm đau:

• Đối với cơn đau chưa nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc giảm đau không kê đơn như paracetamol hoặc NSAIDs…
• Đối với tình trạng đau mức độ vừa đến nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định dùng một số loại thuốc giảm đau có tác dụng mạnh hơn với liều lượng được kiểm soát nghiêm ngặt.
• Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc giảm đau dạng dán hoặc tiêm tĩnh mạch để hỗ trợ kiểm soát cơn đau do bệnh ung thư hiệu quả. (2)

Điều quan trọng là người bệnh cần tuân thủ dùng thuốc đúng liều và đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý ngưng thuốc hay thay đổi liều, để tránh gặp tác dụng phụ hoặc làm giảm hiệu quả của thuốc.

2. Các loại thuốc khác

Trong một số trường hợp, bên cạnh thuốc giảm đau, bác sĩ có thể chỉ định cho người bệnh ung thư sử dụng một số thuốc hỗ trợ như:

• Thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chống động kinh giúp giảm đau thần kinh mạn tính.
• Thuốc hỗ trợ an thần nhẹ giúp cải thiện giấc ngủ, giảm căng thẳng.
• Thuốc chống viêm corticosteroid có thể làm giảm sưng quanh khối u.
• Thuốc chống nôn, thuốc nhuận tràng giúp hạn chế tác dụng phụ của thuốc giảm đau.

Việc sử dụng phối hợp các nhóm thuốc này có thể giúp cơn đau được kiểm soát toàn diện hơn, cải thiện tâm trạng và sức khỏe tổng thể cho người bệnh ung thư trong một số trường hợp.

3. Các thủ thuật y tế ngăn chặn tín hiệu đau

Đối với những trường hợp đau dữ dội và người bệnh ung thư không đáp ứng với thuốc, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định thực hiện các thủ thuật y khoa chuyên sâu để can thiệp vào đường dẫn truyền tín hiệu đau:

• Phong bế thần kinh: Tiêm thuốc gây tê vào vùng quanh dây thần kinh để tạm thời ngắt đường truyền cảm giác đau.
• Phẫu thuật giảm đau: Loại bỏ hoặc phá hủy một phần dây thần kinh cảm giác trong trường hợp đau khu trú.
• Xạ trị giảm đau: Dùng tia xạ liều thấp để thu nhỏ khối u, giảm chèn ép và giảm đau tại chỗ.
• Kích thích tủy sống (spinal cord stimulation): Dùng thiết bị cấy ghép tạo xung điện giúp ngăn chặn tín hiệu đau, thường áp dụng trong đau mạn tính khó kiểm soát.

Xem thêm: Chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân ung thư: Mục tiêu và phương pháp

Thắc mắc ung thư có đau không hay ung thư có đau đớn không đã được giải đáp. Mỗi người bệnh ung thư trải qua mức độ và biểu hiện đau khác nhau. Nhờ tiến bộ của y học hiện đại, các phương pháp giảm đau ngày nay đã có thể giúp người bệnh ung thư kiểm soát triệu chứng tốt hơn, góp phần duy trì chất lượng cuộc sống. Người bệnh cần chủ động thông báo cho bác sĩ khi có dấu hiệu đau bất thường, tái khám đúng hẹn và giữ tinh thần tích cực trong suốt quá trình điều trị, bởi lẽ kiểm soát đau là một phần quan trọng của quá trình kiểm soát bệnh ung thư.