Ông Sơn, 68 tuổi, đau bụng âm ỉ kéo dài, tưởng viêm dạ dày thông thường; vừa phát hiện xương cá gần 4 cm đâm xuyên thành dạ dày, cắm sâu vào nhu mô gan.

ThS.BS Nguyễn Thanh Biên, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết đây là tình trạng ít gặp, tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm. Dị vật xuyên vào gan gây viêm nhiễm dễ hình thành áp xe ở gan, dẫn đến nhiễm trùng huyết hoặc tổn thương các mạch máu lớn, nguy cơ chảy máu nội tạng nếu không xử trí kịp thời.

Ông Sơn có biểu hiện đau bụng âm ỉ, đầy hơi, chướng bụng và mệt mỏi suốt gần hai năm. Trước đó, ông từng đi khám nhiều nơi và được chẩn đoán viêm dạ dày qua nội soi, điều trị bằng thuốc nhưng triệu chứng không cải thiện. Khoảng 5 tháng gần đây, tình trạng đau tăng dần ở vùng thượng vị, kèm khó tiêu, táo bón, nên quyết định đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh kiểm tra lại.

Kết quả siêu âm bụng ghi nhận thành dạ dày vùng hang môn vị dày bất thường khoảng 8 mm, kèm theo hình ảnh khối viêm thâm nhiễm mỡ xung quanh. Đáng chú ý, bác sĩ phát hiện một cấu trúc dạng đường (cấu trúc mảnh, kéo dài), nghi là dị vật, có liên quan đến nhu mô gan hạ phân thùy III và sát đầu tụy. Để xác định rõ hơn, bác sĩ chỉ định chụp CT bụng.

Hình ảnh CT cho thấy, tổn thương nhu mô gan phân thùy III kích thước khoảng 4,5 x 3,8 cm. Bên trong khối tổn thương có một dị vật dài gần 4 cm, đậm độ cao, xuyên từ thành dạ dày vùng hang môn vị vào nhu mô gan. Thành dạ dày tại vị trí này dày lên đến 2 cm, kèm tụ dịch viêm và thâm nhiễm mỡ xung quanh. Ngoài ra, phim chụp còn ghi nhận một dị vật nhỏ khác trong lòng đại tràng sigma, kích thước khoảng 0,2 cm nhưng chưa có dấu hiệu xuyên thành.

Theo bác sĩ Biên, nguyên tắc điều trị là phải lấy dị vật ra càng sớm càng tốt đồng thời hạn chế tổn thương tạng ở mức tối thiểu trong quá trình lấy dị vật, đảm bảo an toàn cho người bệnh. Dị vật nằm lâu trong cơ thể có thể di chuyển sâu vào các tạng ở vị trí can thiệp rất khó khăn, rủi ro cao. Dị vật xương cá đôi khi rất nhỏ và lẫn vào tổ chức mô viêm hoại tử, việc phát hiện và lấy dị vật đôi khi là thách thức lớn.

Trường hợp của ông Sơn gặp khó khăn do có nhiều bệnh nền như tăng huyết áp, bệnh mạch vành và đang sử dụng thuốc chống đông, làm tăng nguy cơ chảy máu khi phẫu thuật. Do đó, sau khi ngưng thuốc chống đông 5 ngày và được đánh giá lại thể trạng, bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật nội soi ổ bụng để lấy dị vật.

Trong mổ, ê-kíp ghi nhận vùng bờ cong nhỏ dạ dày phù nề, dính chặt vào gan trái. Các bác sĩ phát hiện một khối viêm xơ cứng, bên trong có dị vật nghi là xương cá dài gần 4 cm, hai đầu nhọn, xuyên từ dạ dày vào nhu mô gan, phần lớn dị vật nằm trong gan. Ê-kíp đã cẩn trọng lấy dị vật ra ngoài, kiểm tra lại dạ dày.

 

Diễn tiến hậu phẫu thuận lợi, người bệnh giảm đau rõ rệt, có thể ăn lỏng từ ngày thứ hai và xuất viện sau 5 ngày.

Theo bác sĩ Biên, nuốt dị vật là tình huống khá phổ biến trong sinh hoạt hàng ngày, thường gặp ở trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, dị vật rất đa dạng như tăm tre, đồ chơi, bao bì viên thuốc… thường gặp là xương cá, gà, vịt. Tuy phần lớn dị vật khi vào đường tiêu hóa sẽ được đào thải tự nhiên qua phân trong vài ngày mà không gây biến chứng, nhưng đối với các dị vật sắc nhọn, có cấu trúc phức tạp, kích thước lớn sẽ có nguy cơ cao xuyên thủng đường tiêu hóa hoặc tắc ruột, và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

Điều nguy hiểm là nhiều người không biết mình nuốt phải dị vật. Các triệu chứng ban đầu thường mơ hồ như đau âm ỉ vùng thượng vị, đầy bụng, sốt nhẹ, mệt mỏi… dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa hoặc gan mật thông thường.

Khi dị vật đã xuyên ra khỏi ống tiêu hóa, nội soi dạ dày – thực quản không phát hiện được. Dị vật nằm lâu trong ổ bụng có thể gây viêm, hình thành ổ áp xe trong gan hoặc các cơ quan lân cận. “Việc chẩn đoán trong những trường hợp này phụ thuộc nhiều vào các phương tiện hình ảnh như siêu âm, đặc biệt là CT”, bác sĩ Biên nhấn mạnh.

Bác sĩ Biên khuyến cáo người dân cần thận trọng khi ăn uống, đặc biệt với những người lớn tuổi, khi ăn các thức ăn có nhiều xương nhỏ. Nên ăn chậm, nhai kỹ, tránh vừa ăn vừa nói chuyện, cười đùa hoặc sử dụng điện thoại, tránh ngậm tăm sau khi ăn. Khi nghi ngờ nuốt phải xương cá, người dân không nên áp dụng các mẹo dân gian như nuốt cơm hay uống nước để “đẩy” xương xuống, vì có thể làm tăng nguy cơ dị vật đâm xuyên.

Nếu có cảm giác đau nhói, vướng nghẹn hoặc khó chịu ở vùng cổ, ngực hoặc thượng vị, cần đến cơ sở y tế sớm để được kiểm tra và nội soi lấy dị vật khi còn ở thực quản hoặc dạ dày. Can thiệp sớm sẽ an toàn, ít xâm lấn hơn rất nhiều so với khi dị vật đã gây biến chứng phải phẫu thuật.