4h sáng chị Nhi đi từ Đồng Nai đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khám lúc 7h, bác sĩ kiểm tra chức năng thận ổn định, chị thở phào nhẹ nhõm, yên tâm về quê ăn Tết.

Tết năm nay chị Nhi, 46 tuổi, làm nghề kinh doanh không phải chạy thận như 6 năm về trước mà chỉ cần khám sức khỏe trước Tết tại bệnh viện. Tranh thủ chờ tới lượt khám, chị gọi điện về nhà xem con gái đã thức dậy chưa để dặn chồng thay tã, cho con ăn sáng, trong lòng hy vọng “thận khỏe” để ăn Tết yên vui.

Buổi sáng 27 tháng Chạp, phòng khám Nội thận của BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tập trung đông người bệnh thận đến kiểm tra sức khỏe trước kỳ nghỉ Tết. Trong số đó có nhiều phụ nữ đang mang thai hoặc đã sinh con, từng gắn bó nhiều năm với máy chạy thận, rời khỏi phòng lọc máu, trở lại với nhịp sống thường ngày như chị Nhi.

“Thận ổn rồi, em yên tâm về nhà sửa soạn Tết, bác sĩ giảm liều thuốc  và hẹn tái kéo dài 5 tuần, đủ để gia đình du xuân dài ngày”, bác sĩ Dung báo tin vui đến chị Nhi.

Sau gần một thập kỷ sống chung với bệnh thận, chị vỡ òa khi nghe tin chức năng thận ghép ổn định và liều thuốc giảm, thời gian tái khám xa hơn. Điều đó đồng nghĩa nguy cơ đào thải ở mức rất thấp, mở ra hy vọng chị có thể dần trở lại nhịp sống quen thuộc, đón thêm nhiều mùa xuân trọn vẹn bên con gái. Dẫu vậy, để thận ghép hoạt động tốt, chị vẫn cần hạn chế đồ ngọt, dầu mỡ, ăn đạm vừa phải và duy trì lối sống điều độ – như cách nâng niu, gìn giữ “món quà sự sống” mà mình may mắn có được.

Năm 2016, trong một lần khám sức khỏe tổng quát, chị Nhi phát hiện suy thận giai đoạn 3. Hai năm điều trị nội khoa, bệnh tiến triển nhanh sang suy thận giai đoạn cuối. Cuộc sống của chị “đóng khung” trong lịch chạy thận, ăn uống kiêng khem, đi lại hạn chế.

“Ngày Tết cũng như ngày thường vì phải đến bệnh viện chạy thận” chị Nhi nhớ lại, nhiều năm phải đón giao thừa với cơ thể mệt lả, chỉ mong đủ sức qua những ngày đầu năm mà không phải nhập viện.

Chứng kiến em phải chạy thận, hai chị gái của Nhi cũng đến viện kiểm tra, lần lượt được chẩn đoán suy thận do tiểu đường và cao huyết áp, trong khi chị Nhi mắc suy thận không rõ nguyên nhân. Năm đó, không khí Tết của cả gia đình trở nên trầm lắng, khi liên tiếp nhận tin nhiều người mắc bệnh thận phải điều trị. Riêng với Nhi việc không tìm được nguyên nhân nên điều trị khó khăn hơn 2 chị, bệnh khó tiên lượng và nguy cơ tiến triển nhanh. “Còn sống là còn hy vọng, tôi cứ kiên trì chờ từng ngày”, chị nói.

May mắn, ba năm sau chị được phẫu thuật ghép thận. “Đó là khoảnh khắc tôi được sinh ra lần nữa”, chị Nhi nói. Song phải mất nhiều năm sau, khi sức khỏe thực sự ổn định, chị mới dám nghĩ đến một điều ước mùa xuân có thêm tiếng cười trẻ thơ. Hai năm trước, dưới sự theo dõi sát sao của bác sĩ Dung, chị mang thai và sinh con thành công, bé gái nay đã 17 tháng tuổi.

Quản lý thai kỳ cho chị Nhi, BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, cho biết tất cả thông tin sức khỏe mẹ và bé như chức năng thận, phác đồ thuốc sử dụng, chỉ số huyết áp, thay đổi về thai nhi… được êkíp Sản – Nội thận trao đổi thường xuyên. Từ đó, các bác sĩ lên kế hoạch chăm sóc sức khỏe cho chị Nhi phù hợp từng giai đoạn.

Ngồi cạnh chị Nhi là chị Minh (29 tuổi, ngụ tại Tây Ninh), còn trẻ đã phải chiến đấu với suy thận và ghép thận 10 năm, vừa sinh con giữa tháng 1/2026. Kết quả tái khám sau sinh đã được các bác sĩ điều chỉnh về bình thường, do cơ thể Minh vẫn trong giai đoạn hồi phục, thận ghép cần theo dõi thêm trước thay đổi lớn do mang thai. “Minh đủ điều kiện theo dõi ngoại trú, an tâm chăm con nhỏ, đón Tết vui nhé”, bác sĩ Dung dặn dò.

Những năm sống chung với suy thận, Tết với Minh và nhiều bệnh nhân suy thận không còn trọn vẹn như người bình thường. Không có cảnh vui chơi hay ăn uống thoải mái. Tết của người bệnh thận là cảnh lo canh lịch lọc màng bụng để tránh biến chứng. Chị buộc phải duy trì chế độ ăn nhạt gần như tuyệt đối, tiết giảm thịt cá, nói không với các món muối chua và thực phẩm chế biến sẵn. Ngay cả lượng nước uống mỗi ngày cũng được tính toán cẩn trọng – một nhịp sống chừng mực, khác xa không khí rộn ràng, chúc tụng thường thấy mỗi độ xuân về. “Với tôi đó là những cái Tết buồn tẻ”, Minh nhớ lại.

Sau nhiều năm chống chọi với suy thận, xuân năm 2016 trở thành cột mốc đặc biệt với Minh khi được ghép thận, mở ra một hành trình mới khỏe mạnh hơn. Song thêm những cái Tết nữa, trong nhà chỉ có đôi vợ chồng, chưa có tiếng cười trẻ thơ. Cả hai tìm cách né tránh mọi cuộc gặp gỡ, sum vầy.

Cuối năm 2024, Minh tình cờ đọc được bài báo của VnExpress chia sẻ hành trình mang thai, sinh con thành công sau ghép thận của chị Thu Nhi. Một hy vọng mong manh được nhen lên, Minh tìm đến bác sĩ Tạ Phương Dung, xin được tư vấn. Kiểm tra tập hồ sơ dày cộm, bác sĩ Dung đánh giá Minh bệnh nặng hơn chị Nhi vì suy thận do rối loạn lipid máu, ảnh hưởng nhiều cơ quan nên mang thai khó, nguy cơ cao, từng 2 lần sảy thai.

Bác sĩ Dung cùng êkíp khoa Nội thận – Lọc máu đã tìm phác đồ thuốc mới, cân bằng giữa bảo tồn thận ghép và an toàn cho thai nhi giúp Minh được làm mẹ. Ba tháng sau, các chỉ số ổn định, Minh được phép mang thai tự nhiên. Khi có tin vui vào tháng 6/2025, bác sĩ Dung kết nối với bác sĩ Trung tâm Sản Phụ khoa để phối hợp, bảo vệ “thành quả” cho Minh.

Quá trình theo dõi cho Minh phải kỹ hơn và dùng nhiều thuốc đặc trị hơn. Nhờ phối hợp tốt giữa Nội thận và Sản khoa,  ê kíp đã giữ được bé gần đủ tháng, chào đời an toàn vào giữa tháng 1 -2026. Sau sinh, chị tiếp tục được bác sĩ Dung theo dõi chặt chẽ do thận đang trong giai đoạn hồi phục.

Chị Nhi và Minh là hai trong số 6 thai phụ sinh con thành công sau ghép thận, được bác sĩ Dung đồng hành, theo dõi xuyên suốt từ trước, trong thai kỳ và sau sinh tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

 “Việt Nam hiện đã có hơn 9.000 ca ghép thận, ca đầu tiên triển khai từ 1992, hiện chưa có báo cáo thống kê cụ thể số phụ nữ mang thai, sinh con an toàn ở phụ nữ ghép thận ở Việt Nam”, theo bác sĩ Dung.

Người được ghép thận như Nhi và Minh phải uống thuốc ức chế miễn dịch suốt đời để ngăn cơ thể đào thải thận mới ghép. Việc mang thai rất nguy hiểm bởi thuốc có thể gây sảy thai, sinh non, dị tật bẩm sinh…  Bác Dung từng chứng kiến nhiều thai phụ bị rối loạn và suy giảm chức năng thận, dẫn đến loãng xương, huyết áp cao, tiểu đường.

“Phụ nữ sau ghép thận tuyệt đối không để có thai bất ngờ, mà cần có kế hoạch rõ ràng và cần đổi thuốc mới trước thụ thai, để an toàn cho thai nhi” bác sĩ Dung lý giải.

“Mỗi trường hợp là một hành trình cân nhắc rất lớn giữa việc bảo vệ thành quả sau ghép thận và thiên chức làm mẹ”, bác sĩ Dung nói và dẫn nghiên cứu hồi cứu được công bố trên Journal of Clinical Medicine (2023) theo dõi 40 phụ nữ mang thai sau ghép thận. Kết quả cho thấy tỷ lệ người mẹ sống đạt 100%, đa số trẻ sinh ra khỏe mạnh. Tuy nhiên, nhóm này vẫn có nguy cơ cao hơn về tiền sản giật và suy giảm chức năng thận, đòi hỏi theo dõi chặt chẽ và cá thể hóa điều trị.

Theo bác sĩ Dung, để có được thành công, cần phối hợp chặt chẽ giữa chuyên khoa Nội thận và Sản khoa, Sơ sinh cùng với sự kiên trì, kỷ luật tuyệt đối của người bệnh. “Khi nhìn thấy các em bế con trở lại phòng khám hoặc khoe ảnh con trên điện thoại đó là khoảnh khắc khiến tôi tin rằng mọi nỗ lực đều xứng đáng”, bác sĩ Dung xúc động.

Trước khi rời Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh về Đồng Nai đón Tết, chị Thu Nhi ghé qua khu lọc máu của bệnh viện. Những chiếc máy chạy thận vẫn vận hành đều đặn chiều cuối năm. Chị dừng lại trò chuyện, động viên những bệnh nhân còn đang chạy thận xuyên Tết như cách chị từng được tiếp thêm hy vọng trong những năm tháng khó khăn nhất.

Tết này cả gia đình chị Nhi sẽ du xuân vào mùng 2. Còn chị Minh, Tết vẫn còn ở cữ, chị tự tay chuẩn bị tiệc đầy tháng cho con trai. Lần đầu đón Tết trong vai trò làm mẹ, chị tất bật, vất vả hơn nhưng “vui hơn rất nhiều”. Bắt đầu ngày mới, chị cho con bú, thay tã và chơi cùng con. Khi con ngủ, chị cùng ông xã tranh thủ trang hoàng nhà cửa, lo bữa cơm Tết gọn nhẹ. “Tôi từng nghĩ không thể làm mẹ sau những lần mất con, nay có bé Tết này với tôi thật trọn vẹn”, chị nói, nhìn con nhỏ đang nằm lim dim trong vòng tay.