Bà Liên, 72 tuổi, thường xuyên sốt cao, đau hông lưng, bác sĩ phát hiện nhiều viên sỏi kích thước từ 2-10 mm nằm rải rác trong thận và niệu quản, can thiệp tán sạch sỏi bằng ống mềm trong một lần.
Trước đó, bà Liên đi khám tại một bệnh viện, được chẩn đoán bị sỏi thận và niệu quản gây tắc nghẽn đường tiết niệu, dẫn đến nhiễm khuẩn nặng. Bác sĩ kê đơn thuốc điều trị nhưng tình trạng nhiễm khuẩn tái phát nhiều lần khiến bà thường xuyên sốt cao, rét run, đau hông lưng, tiểu buốt, tiểu đục.
Kết quả siêu âm tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho thấy, sỏi phân bố ở nhiều vị trí trong thận và niệu quản, kích thước từ 2-10 mm, kèm tình trạng ứ nước và mủ trong đường tiết niệu.
PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận Học – Nam khoa, cho biết, sỏi đường tiết niệu và nhiễm khuẩn có mối liên hệ hai chiều, có thể tạo thành vòng xoắn bệnh lý khiến bệnh của bà Liên khó điều trị dứt điểm. Trong đó, sỏi gây cản trở dòng nước tiểu, khiến nước tiểu ứ đọng, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Một số loại vi khuẩn còn có khả năng thúc đẩy hình thành sỏi. Khi sỏi đã tồn tại, vi khuẩn có thể bám vào bề mặt hoặc trú ngụ trong cấu trúc sỏi, khiến bệnh kéo dài và tái phát dù đã điều trị kháng sinh.
Với trường hợp bà Liên, sỏi đã gây tắc nghẽn kèm nhiễm khuẩn nặng, việc điều trị càng phức tạp. Nếu tán sỏi ngay khi nhiễm khuẩn chưa được kiểm soát, quá trình can thiệp có thể làm tăng áp lực trong đường tiết niệu, tạo điều kiện cho vi khuẩn và độc tố phát tán vào máu, dẫn đến nhiễm khuẩn huyết, thậm chí sốc nhiễm khuẩn, đe dọa tính mạng. Vì vậy, PGS Chuyên chỉ định phác đồ điều trị hai giai đoạn.
“Phác đồ hai giai đoạn giúp giải quyết từng vấn đề theo thứ tự ưu tiên, trước hết giảm nguy cơ nhiễm khuẩn cấp tính, sau đó loại bỏ sỏi để hạn chế tình trạng tắc nghẽn và khả năng nhiễm khuẩn tái diễn”, PGS Chuyên lý giải.
Ở giai đoạn một, êkíp đặt ống JJ, một loại ống nhỏ được đưa vào niệu quản để tạo đường lưu thông cho nước tiểu từ thận xuống bàng quang, vượt qua vị trí tắc nghẽn do sỏi. Thủ thuật giúp giảm ứ đọng nước tiểu, hỗ trợ dẫn lưu và tạo điều kiện để kiểm soát ổ nhiễm khuẩn. Song song đó, bệnh nhân được điều trị kháng sinh tích cực trong 10 ngày.
Sau khi hoàn tất phác đồ điều trị nội khoa, đánh giá tình trạng nhiễm khuẩn đã được kiểm soát, PGS Chuyên tiến hành nội soi ống mềm tán sỏi cho bà Liên qua đường tự nhiên.
Nhờ hệ thống C-arm chụp X-quang liên tục dẫn đường, PGS Chuyên đưa ống nội soi qua niệu đạo, vào bàng quang, đi lên niệu quản và hệ thống đài bể thận để tiếp cận các viên sỏi. Sau đó, êkíp sử dụng năng lượng laser phá sỏi thành những mảnh nhỏ để lấy ra hoặc đào thải qua đường tiểu.
Ưu điểm của phương pháp là không cần rạch da để tiếp cận thận, giảm tổn thương mô và giúp người bệnh phục hồi nhanh hơn. Sau khoảng 90 phút, ca can thiệp thành công, bà Liên hết đau hông lưng, tiểu buốt và xuất viện sau một ngày.

Sỏi thận hình thành khi các khoáng chất và muối trong nước tiểu kết tinh, tích tụ thành tinh thể rồi lớn dần. Sỏi có thể nằm trong đài thận, bể thận hoặc di chuyển xuống niệu quản, gây ra những vấn đề sức khỏe khác nhau tùy vị trí và kích thước.
Ở giai đoạn đầu, sỏi có thể không gây triệu chứng, nhất là khi chưa cản trở dòng nước tiểu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi người bệnh siêu âm hoặc chụp CT kiểm tra vấn đề khác. Khi sỏi di chuyển hoặc gây tắc nghẽn, người bệnh có thể đau vùng hông lưng, đau quặn thận, tiểu máu, buồn nôn hoặc nôn.
Khi sỏi gây tắc nghẽn có thể dẫn đến nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Người bệnh có thể sốt, rét run, đau vùng hông lưng, tiểu buốt hoặc tiểu đục. Đặc biệt, sốt kèm đau hông lưng ở người có sỏi đường tiết niệu có thể là dấu hiệu nhiễm khuẩn trên nền tắc nghẽn. Đây là tình trạng nguy hiểm, người bệnh cần nhập viện cấp cứu để được xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
Để phòng ngừa sỏi tái phát, PGS Chuyên khuyến cáo, người bệnh uống đủ nước phù hợp với tình trạng sức khỏe, không nhịn tiểu và tuân thủ lịch tái khám. Người đang theo dõi sỏi đường tiết niệu nên tái khám theo hẹn kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt phù hợp.
Đình Lâm
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH