Sau 20 ngày sốt kéo dài, bà Mai, 60 tuổi, đột ngột mất ý thức, yếu nửa người, bác sĩ phát hiện nhiễm liên cầu lợn gây đột quỵ và tổn thương hai van tim.
Bà Mai sốt liên tục 20 ngày không hạ, sau đó đột ngột mất tri giác, yếu nửa người phải. Đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cấp cứu, kết quả thăm khám và chẩn đoán hình ảnh ghi nhận bà bị đột quỵ nhồi máu não. Bên cạnh đó, siêu âm tim phát hiện hai khối sùi bám trên van động mạch chủ kèm hở van động mạch chủ nặng và hở van hai lá trung bình.
Kết quả xét nghiệm xác định bà Mai nhiễm liên cầu khuẩn streptococcus suis, còn gọi là liên cầu lợn, loại vi khuẩn có thể lây từ heo sang người. ThS.BS.CKII Nguyễn Thị Ngọc, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết khi vi khuẩn xâm nhập vào máu có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm màng não, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm khuẩn, đặc biệt là viêm nội tâm mạc nhiễm trùng, làm tổn thương các van tim.
Đáng chú ý, khối sùi trên van động mạch chủ có kích thước lớn, di động, tiềm ẩn nguy cơ bong ra theo dòng máu. Khi các mảnh sùi hoặc vật liệu nhiễm trùng gây tắc động mạch não, người bệnh có thể bị nhồi máu não, như trường hợp bà Mai.
Không chỉ gây đột quỵ, tình trạng nhiễm trùng còn phá hủy cấu trúc van tim, khiến van động mạch chủ hở nặng, van hai lá đóng không kín. Nếu không được kiểm soát, các tổn thương này có thể dẫn đến suy tim và nhiều biến chứng nguy hiểm.
Theo bác sĩ Ngọc, đây là trường hợp điều trị phức tạp do người bệnh đồng thời có tổn thương não và van tim. Phẫu thuật tim quá sớm sau đột quỵ có nguy cơ biến chứng thần kinh trong quá trình sử dụng tuần hoàn ngoài cơ thể và thuốc chống đông.
Êkíp ưu tiên điều trị kháng sinh để kiểm soát nhiễm trùng, kết hợp thuốc kháng kết tập tiểu cầu, thuốc cải thiện chức năng tim và theo dõi chặt chẽ tình trạng tim mạch, thần kinh. Sau giai đoạn điều trị nội trú, bà tiếp tục được theo dõi ngoại trú, chờ tổn thương não ổn định để tiến hành phẫu thuật tim.
Gần 5 tháng sau, sức khỏe bà Mai ổn định, các bác sĩ tiến hành phẫu thuật xử lý tổn thương van tim. ThS.BS Trần thúc Khang, Phó khoa Ngoại Tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết van động mạch chủ của bà Mai đã co rút và thủng do tổn thương sau nhiễm trùng, không còn khả năng bảo tồn, buộc phải thay bằng van sinh học. Trong khi đó, van hai lá hở mức độ trung bình vẫn có thể sửa và bảo tồn.
Êkíp lựa chọn phương án thay van động mạch chủ kết hợp sửa van hai lá, nhằm khắc phục tổn thương và giữ lại van tự nhiên khi điều kiện cho phép.

Ca mổ diễn tiến thuận lợi, bà Mai được rút ống nội khí quản sau mổ 4 giờ. Chưa đầy 24 giờ sau mổ, bà đã rời phòng hồi sức. Đặc biệt, người bệnh không ghi nhận biến chứng xuất huyết não, chức năng tim ổn định, van nhân tạo và van sửa hoạt động tốt sau phẫu thuật. Bà xuất viện một tuần sau đó.
Theo bác sĩ Ngọc, liên cầu lợn (streptococcus suis) có thể tồn tại ở heo bệnh và cả heo mang vi khuẩn nhưng không biểu hiện triệu chứng. Người thường nhiễm vi khuẩn này khi tiếp xúc trực tiếp với heo, máu, mô hoặc thịt heo sống, đặc biệt nếu da có vết trầy xước. Gia đình bà Mai làm nghề mổ heo, thường xuyên tiếp xúc với thịt và các sản phẩm từ heo sống, có nguy cơ nhiễm loại vi khuẩn này nếu quá trình làm việc không đảm bảo an toàn rất cao.
Ở người, liên cầu lợn có thể gây viêm màng não, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm khuẩn và viêm nội tâm mạc nhiễm trùng. Khi vi khuẩn bám vào van tim, chúng có thể hình thành các khối sùi gồm vi sinh vật, fibrin và tiểu cầu. Những khối sùi này vừa phá hủy cấu trúc van, vừa có nguy cơ bong ra, gây tắc mạch ở não hoặc các cơ quan khác.
Viêm nội tâm mạc nhiễm trùng có thể biểu hiện bằng sốt kéo dài, mệt mỏi, chán ăn, khó thở hoặc các dấu hiệu suy tim. Một số người chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng như đột quỵ hoặc tổn thương van tim nặng.
Bác sĩ Ngọc khuyến cáo người sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, nhất là người có bệnh van tim hoặc thường xuyên tiếp xúc với động vật, cần đi khám để tìm nguyên nhân. Nếu xuất hiện méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó hoặc rối loạn ý thức, cần đến cơ sở có khả năng cấp cứu đột quỵ ngay.
Để phòng nhiễm liên cầu lợn, người làm nghề chăn nuôi, giết mổ và chế biến thịt heo cần sử dụng găng tay, ủng và phương tiện bảo hộ phù hợp, che kín các vết thương ngoài da, rửa tay và vệ sinh dụng cụ sau khi tiếp xúc với thịt sống. Không ăn tiết canh, thịt heo tái hoặc chưa được nấu chín.
Người có van tim nhân tạo, tiền sử viêm nội tâm mạc nhiễm trùng hoặc một số bệnh tim thuộc nhóm nguy cơ cao cần vệ sinh răng miệng, khám và điều trị các ổ nhiễm trùng kịp thời, đồng thời tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về dự phòng nhiễm trùng khi thực hiện thủ thuật.
* Tên bệnh nhân đã được thay đổi
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH