Nghĩ bệnh tiểu đường đã ổn định vì không còn triệu chứng, anh Ý tự ngưng thuốc và bỏ tái khám suốt một năm. Khi nhập viện, người bệnh bị sốc nhiễm khuẩn, mủ màng phổi chia thành nhiều ngách, lan ra thành ngực và thành bụng.
Anh Ý, 35 tuổi, mắc bệnh đái tháo đường type 2 khoảng 5 năm trước. Sau khi được bác sĩ kê thuốc, anh điều trị một thời gian rồi tự ngưng vì thấy cơ thể khỏe, không còn biểu hiện bất thường. Suốt một năm qua, anh không tái khám, cho rằng bệnh đã ổn định và không cần uống thuốc nữa.
Khoảng một tuần trước khi nhập viện, anh bắt đầu sốt, ho khạc đàm, tức ngực và khó thở tăng dần. Cơ thể mệt mỏi, ăn uống kém. Trong hai tháng, anh sụt 4 kg. Khi các triệu chứng ngày càng nghiêm trọng, anh đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) cấp cứu
Tại khoa Cấp cứu, BS.CKI Đào Đức Cường ghi nhận người bệnh còn tỉnh táo, tiếp xúc tốt nhưng các xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng nặng và rối loạn chuyển hóa. Xét nghiệm cho thấy HbA1c đến 11,03%, đây là chỉ số phản ánh mức đường huyết trung bình trong 2-3 tháng, cho thấy bệnh tiểu đường của anh Ý đã không được kiểm soát trong thời gian dài.
Trong khi đó, CRP tăng lên 228,8 mg/L, cao hơn nhiều lần mức bình thường, gợi ý tình trạng viêm, nhiễm trùng nghiêm trọng. Ceton máu cũng tăng, cho thấy cơ thể đang có rối loạn chuyển hóa trong bối cảnh tiểu đường và nhiễm trùng. X-quang ngực ghi nhận vùng phổi trái mờ rộng, kèm tràn dịch màng phổi. Để đánh giá mức độ tổn thương, bác sĩ chỉ định chụp CT ngực bằng hệ thống máy “siêu máy” CT 1975 lát cắt. Kết quả cho thấy nhiều tổn thương viêm ở cả hai phổi; phổi trái giảm thể tích, có các vùng xẹp và đông đặc.

Đặc biệt, khoang màng phổi trái xuất hiện nhiều ổ dịch mủ bị chia thành các ngách, thành màng phổi dày và tăng bắt thuốc cản quang. Tại thùy dưới phổi trái còn có vùng tổn thương nghi áp xe. Nhiễm trùng đã lan qua thành ngực, xuất hiện các ổ tụ dịch và khí ở phần mềm, kéo dài xuống thành bụng bên trái. Người bệnh đồng thời có tràn dịch màng ngoài tim.
Bác sĩ chẩn đoán người bệnh suy hô hấp cấp, nhiễm trùng nặng gây sốc nhiễm khuẩn, kèm mủ màng phổi trái phức tạp. Đây là tình trạng nguy hiểm, có thể đe dọa chức năng nhiều cơ quan, thậm chí tử vong nếu không kiểm soát được ổ nhiễm trùng.

Trước nhiều ổ mủ bị chia ngách, người bệnh lại đang sốc nhiễm khuẩn, suy kiệt và thiếu máu, ê-kíp phải giải quyết bài toán: làm sạch khoang màng phổi, kiểm soát nguồn nhiễm trùng nhưng hạn chế tối đa gánh nặng của một cuộc phẫu thuật lớn.
PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết khoang màng phổi người bệnh chứa nhiều ổ mủ, bị chia cắt bởi các dải xơ dính, thành màng phổi dày khiến phương pháp dẫn lưu thông thường khó làm sạch triệt để. Trong khi đó, phẫu thuật mở ngực hoặc nội soi bóc màng phổi diện rộng ở người bệnh đang sốc nhiễm khuẩn, suy kiệt có thể làm tăng nguy cơ mất máu, tụt huyết áp và khiến tình trạng toàn thân thêm bất ổn.
Sau hội chẩn đa chuyên khoa Cấp cứu, Nội tổng hợp và Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, ê-kíp lựa chọn phương pháp can thiệp ít xâm lấn, mở đường tiếp cận nhỏ, hút mủ, đặt ống dẫn lưu và bơm rửa khoang màng phổi liên tục, kết hợp điều trị kháng sinh nhằm kiểm soát ổ nhiễm trùng, hạn chế nguy cơ từ cuộc phẫu thuật lớn.
Sau khi gây mê nội khí quản, PGS Vĩnh rạch da khoảng 1 cm tại khoang liên sườn 5 bên trái để tiếp cận khoang màng phổi. Tại đây, ê-kíp ghi nhận màng phổi thành dày, dịch mủ đông đặc, nhiều dải xơ dính chia khoang thành các ngăn nhỏ như tổ ong.
Bác sĩ hút dịch mủ, kết hợp bơm rửa liên tục qua hệ thống dẫn lưu nhằm loại bỏ dịch nhiễm trùng tồn đọng. Sau can thiệp, người bệnh tiếp tục được điều trị kháng sinh, kiểm soát đường huyết, điều chỉnh rối loạn chuyển hóa và theo dõi sát chức năng hô hấp. Sau 7 ngày, tình trạng nhiễm trùng và hô hấp cải thiện, phổi trái dần nở trở lại, người bệnh đủ điều kiện xuất viện.

Theo PGS Vĩnh, việc lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp với thể trạng và mức độ bệnh là yếu tố quan trọng trong điều trị mủ màng phổi phức tạp. Dẫn lưu kết hợp bơm rửa liên tục giúp kiểm soát ổ nhiễm trùng tại chỗ, đồng thời hạn chế mức độ xâm lấn ở người bệnh nguy cơ cao. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị vẫn phụ thuộc vào sự phối hợp chặt chẽ giữa can thiệp ngoại khoa, kháng sinh và hồi sức toàn thân.
BS.CKI Đào Đức Cường cho biết đường huyết tăng cao kéo dài có thể làm suy giảm hoạt động của các tế bào miễn dịch, khiến cơ thể giảm khả năng chống lại vi khuẩn. Khi nhiễm trùng xảy ra, người bị bệnh đái tháo đường kiểm soát kém có nguy cơ diễn tiến nặng hơn, khó hồi phục và dễ gặp biến chứng.
Điều đáng chú ý trong trường hợp này là người bệnh không bỏ thuốc vì gặp tác dụng phụ hay không có điều kiện điều trị, mà vì nghĩ rằng hết triệu chứng đồng nghĩa với khỏi bệnh. Đây là ngộ nhận nguy hiểm ở người mắc đái tháo đường type 2.
Bác sĩ Cường giải thích, đái tháo đường là bệnh mạn tính, hiện chưa thể chữa khỏi hoàn toàn bằng một đợt uống thuốc. Thuốc giúp kiểm soát đường huyết, giảm nguy cơ biến chứng; việc điều trị thường cần duy trì lâu dài, kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động và theo dõi định kỳ. Một số người có thể được bác sĩ điều chỉnh phác đồ tùy tình trạng, nhưng không nên tự ý ngưng thuốc khi thấy cơ thể khỏe hơn.
Đường huyết có thể tăng cao âm thầm mà người bệnh không cảm nhận rõ triệu chứng. Vì vậy, cảm giác khỏe mạnh không đồng nghĩa bệnh đã được kiểm soát. Người mắc đái tháo đường cần tuân thủ phác đồ, tái khám và xét nghiệm theo lịch hẹn để bác sĩ đánh giá, điều chỉnh điều trị phù hợp.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt, ho khạc đàm kéo dài, đau tức ngực, khó thở, mệt mỏi bất thường hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người bệnh cần đi khám sớm, đặc biệt khi có bệnh nền đái tháo đường.
*Tên người bệnh đã được thay đổi
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH