Bà Loan, 68 tuổi, phát hiện hai u nang nhầy ở thân tụy, giai đoạn tiền ung thư; được bác sĩ dùng robot cắt thân đuôi tụy thành công, bảo tồn lách.

“Trường hợp u nang nhầy ở tụy như bà Loan không nhiều”, TS.BS Phạm Công Khánh, Trưởng khoa Gan – Mật – Tụy, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết, thêm rằng u nang nhầy tụy MCN (Mucinous Cystic Neoplasm) là tổn thương chứa chất nhầy, có nguy cơ tiến triển thành ung thư tụy cao. Đây là loại ung thư nguy hiểm nhất vì khó điều trị, tỷ lệ tử vong cao.

Trước đó, bà Loan đi siêu âm, kiểm tra sức khỏe định kỳ phát hiện có cấu trúc bất thường ở thân và đuôi tụy. Kết quả chụp cộng hưởng từ MRI 3 Tesla, nội soi siêu âm đều ghi nhận nhu mô thân tụy có 2 cấu trúc dạng nang nằm gần nhau, kích thước 10 mm và 15 mm, không thông với ống tụy. Bác sĩ tiến hành chọc hút dịch nang để xác định bản chất. Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số CEA (chất chỉ điểm ung thư) trong dịch nang tăng cao gấp khoảng 40 lần (192-200 ng/mL so với mức bình thường là 5 ng/mL).

Theo bác sĩ Khánh, đây là tổn thương nang tụy tiền ung thư cần phẫu thuật cắt thân và đuôi tụy càng sớm càng tốt. Người bệnh lớn tuổi, có nhiều bệnh nền như cao huyết áp, tiểu đường nên càng để lâu, việc điều trị sẽ càng khó khăn. Khi nang chuyển biến thành ung thư, phải cắt bỏ toàn bộ thân tụy cùng với lách. Trong cơ thể, lách là cơ quan nhỏ nhưng đóng vai trò cực kỳ quan trọng và là “nhà máy lọc máu” của cơ thể. Nếu thiếu bộ phận này, người bệnh sẽ suy giảm hệ miễn dịch, có nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, nguy cơ nhiễm trùng sau mổ cũng rất cao.

Tuy nhiên ca mổ được nhận định có nhiều thử trách do tụy nằm sâu trong ổ bụng, liên quan đến nhiều mạch máu quan trọng như động mạch và tĩnh mạch lách, bó mạch mạc treo tràng trên, tĩnh mạch mạc treo tràng dưới, đại tràng ngang, tá tràng, ống mật chủ, bó mạch thận trái,… Quá trình phẫu thuật dễ ảnh hưởng đến các cơ quan xung quanh, nguy cơ cao xảy ra biến chứng chảy máu, rò dịch tụy gây viêm phúc mạc, áp xe ổ bụng, đe dọa đến tính mạng. “Khó khăn lớn nhất khi cắt thân và đuôi tụy là bảo tồn lách do động mạch và tĩnh mạch lách nằm sát thân và đuôi tụy”, bác sĩ Khánh cho biết.

Sau hội chẩn, bác sĩ Khánh quyết định dùng robot Da Vinci Xi phẫu thuật nội soi loại bỏ u tụy cho bà Loan. Đây là phẫu thuật kỹ thuật cao, ít xâm lấn, tăng hiệu quả, độ an toàn và cải thiện kết quả cho người bệnh. Robot cung cấp hình ảnh 3D sắc nét, phóng đại 10-15 lần giúp bác sĩ nhìn rõ chi tiết các cấu trúc giải phẫu sâu và phức tạp như tuyến tụy, bó mạch lách và các mạch máu xung quanh. Bác sĩ dễ dàng nhận diện và bóc tách các mô bị bệnh khỏi các mô lành, quá trình thao tác an toàn, giảm thiểu nguy cơ chảy máu trong và sau mổ.

Nhờ độ chính xác và linh hoạt của các cánh tay robot, bác sĩ còn thực hiện các mũi khâu diện cắt tụy chính xác và kín hơn, giảm nguy cơ rò rỉ dịch tụy sau mổ. Phẫu thuật bằng robot cũng tránh làm tổn thương bó mạch lách, tăng khả năng bảo tồn lách trong khi cắt thân đuôi tụy.

Sau những giờ phút căng thẳng, bác sĩ Khánh đã cắt thân đuôi tụy thành công, loại bỏ 2 khối u nang nhầy, bảo tồn được lá lách, mất rất ít máu. Hậu phẫu, bà Loan đau ít, có thể đi lại, ăn uống bình thường sau một ngày. 4 ngày sau, người bệnh hồi phục hoàn toàn. Kết quả giải phẫu bệnh là u nang nhầy có loạn sản độ thấp, phù hợp với kết quả chẩn đoán ban đầu.

Bác Khánh cho biết, tụy có chức năng ngoại tiết và nội tiết. Với vai trò nội tiết, tụy tiết ra insulin điều hòa đường huyết (giảm insulin sẽ bị tiểu đường). Với chức năng ngoại tiết, tụy tiết ra các enzym quan trọng tham gia vào quá trình tiêu hóa thức ăn đường, đạm, mỡ.

Nếu u nang tụy có nguy cơ ác tính cần được phẫu thuật để ngăn ngừa tiến triển thành ung thư. Tuy nhiên, việc cắt đi thân đuôi tụy sẽ làm người bệnh mất nhiều nhu mô tụy, ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và nồng độ đường huyết trong cơ thể. Sau mổ, người bệnh được bổ sung enzyme tụy và dùng thuốc điều chỉnh đường huyết khi cần.

Một số yếu tố nguy cơ hình thành nang tụy như di truyền hoặc đột biến tế bào, uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá, viêm tụy tái phát, sỏi mật, chấn thương bụng,… Bệnh thường không có triệu chứng và phát hiện tình cờ khi chụp cắt lớp vi tính hay cộng hưởng từ khi tầm soát sức khỏe hay chẩn đoán các bệnh lý khác. Bác sĩ Khánh khuyến nghị, bên cạnh kiểm soát các yếu tố nguy cơ gây viêm tụy, thì cần kiểm tra sức khỏe định kỳ. Việc chẩn đoán và phát hiện sớm giúp việc điều trị hiệu quả, phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là nguy cơ tiến triển thành ung thư tụy.