Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM ghi nhận mỗi tháng tiếp nhận gần 100 người bệnh chảy máu mũi (chảy máu cam, theo tên gọi dân gian), có trường hợp nhập viện cấp cứu.
Ngày 4/3, thạc sĩ bác sĩ CKI Nguyễn Trung Nguyên, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết từ sau Tết đến nay, thời tiết TP.HCM nắng nóng với nhiệt độ 37 độ C kéo dài, số lượng người bệnh chảy máu cam đến khám tăng cao, có trường hợp nhập viện cấp cứu, có trường hợp tái đi tái lại nhiều lần.
Ông Ph. (75 tuổi, nhà ở quận Tân Phú) được bệnh viện tuyến trước chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cấp cứu tình trạng chảy máu cam. Ông Ph. có bệnh nền là đái tháo đường và tăng huyết áp. Các bác sĩ sơ cứu, hội chẩn và xử lý kịp thời để đưa huyết áp ông Ph. trở về bình thường (dưới ngưỡng 140/90mmHg). Bác sĩ Nguyên đặt merocel (vật liệu mềm, phồng ra khi gặp dung dịch lỏng) vào hốc mũi ông Phú để cầm máu tại chỗ. Ông Phú được chỉ định nhập viện điều trị nội trú. Huyết áp ông Phú giữ ở mức bình thường và không còn chảy máu cam trong quá trình nằm viện.
Anh N. (33 tuổi, nhà ở quận Tân Bình) đến khám trong tình trạng rỉ máu mũi. Anh liên tục dùng khăn giấy giữ ở mũi trong lúc chờ đến lượt khám. Nửa tháng trước, anh từng khám ở nơi khác và uống thuốc nhưng bệnh vẫn chưa dứt, tái đi tái lại nhiều lần khiến anh lo sợ.
Sau khi nội soi, thạc sĩ bác sĩ CKI Nguyễn Trung Nguyên quyết định điều trị bằng phương pháp đốt nụ mạch máu cuốn mũi dưới bằng dao điện lưỡng cực. Bác sĩ Nguyên gây tê tại chỗ, thực hiện trong vòng 10 phút. Người bệnh không phải nhập viện. Khi tái khám, anh N. cho biết, bệnh không còn tái phát. “Trước đó, người bệnh từng được đốt điểm chảy máu bằng bạc nitrat nhưng chỉ phủ được bề nông, chưa giải quyết bệnh triệt để”, bác sĩ Nguyên nói.
Chị L. (27 tuổi, nhân viên văn phòng tại quận 3) cũng đến khám trong tình trạng chảy máu cam tái đi tái lại nhiều lần. Chị cũng từng khám ở nơi khác, uống thuốc nhưng bệnh vẫn không dứt. Sau khi khám và nội soi trực tiếp, bác sĩ Nguyên chẩn đoán chị L. bị xuất huyết điểm mạch vách ngăn mũi và điều trị bằng phương pháp đốt điểm chảy máu bằng nitrat bạc. Chị L. trở lại bệnh viện tái khám, cũng cho biết không còn chảy máu cam.
Bác sĩ Nguyên cho biết, những người bệnh này chảy máu cam do nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số do cấu trúc mạch máu trên niêm mạc mũi bất thường, vẹo vách ngăn mũi, biến chứng y khoa, khối u mũi xoang, viêm mũi xoang, chấn thương mũi, nhất là người hay ngoáy mũi, xì mũi mạnh; nhóm còn lại do nhiệt độ ngoài trời tăng cao khi thời tiết nắng nóng tác động khiến niêm mạc vùng mũi khô, các mao mạch này giãn nở quá mức, vỡ ra và gây chảy máu. Tình trạng này cũng hay gặp ở những người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia.
Những người có nguy cơ bị chảy máu cam khi trời nắng nóng: người có niêm mạc mỏng như trẻ em từ 5 – 10 tuổi; người bị polyp mũi (khối u lành tình trong hốc mũi); người viêm mũi xoang; người hút thuốc lá khiến bề mặt niêm mạc mũi bị khô, xung huyết vì khói thuốc lá gây nóng; người làm việc trong môi trường khói bụi; người uống nhiều rượu bia, cồn trong rượu bia làm giãn động mạch… Đặc biệt, người có bệnh tăng huyết áp có nguy cơ chảy máu cam với lượng nhiều và thường xuyên vào mùa nắng. Nhiệt độ nóng bức khiến tim người bệnh đập nhanh hoặc việc cơ thể bị thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa nhiệt độ ở ngoài trời và nhiệt độ trong phòng có máy lạnh khiến mạch máu người bệnh co lại tức thời, khiến huyết áp tăng cao. Lúc này, áp lực lên các thành mạch máu cũng tăng theo, gây vỡ, khiến người bệnh chảy máu cam. Nếu người bệnh lớn tuổi vừa có bệnh lý huyết áp cao vừa xơ cứng động mạch sẽ bị chảy máu cam nhiều.
Riêng với người bệnh chảy máu cam tái đi tái lại nhiều lần vào mùa nắng nóng, chủ yếu vì chưa được xử trí phù hợp hoặc sai cách. Khi khám bệnh ở một số nơi, bệnh nhân không được nội soi trực tiếp nên bác sĩ không nhìn thấy rõ các điểm chảy máu, được kê toa thuốc mà không được can thiệp đốt điểm chảy máu. Hoặc can thiệp đốt điểm chảy máu nhưng phương pháp chưa phù hợp cũng khiến bệnh tái đi tái lại nhiều lần.
Về sơ cứu chảy máu cam tại nhà, tại hiện trường, bác sĩ Nguyên hướng dẫn cách xử trí ngay khi bị chảy máu cam là ngồi dậy, hơi nghiêng người về phía trước, dùng tay bóp trực tiếp lên hai cánh mũi, vị trí gây chảy máu từ 5-10 phút, có thể lặp lại 2-3 lần nếu máu chưa cầm. Có thể đặt một ít đá lên sống mũi để làm co mạch, giảm lưu lượng máu. Trong trường hợp, bóp cánh mũi liên tục nhưng máu vẫn không cầm nên đến bệnh viện để được sơ cứu.
Người bệnh nên khám bác sĩ nếu chảy máu cam nhiều lần trong 2 tuần để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Bởi chảy máu cam liên tục có thể là triệu chứng của một số bệnh lý tiềm ẩn như: u xơ vòm mũi họng, ung thư vòm họng,..
Điều trị chảy máu cam, nhất là khi mùa nắng nóng, theo bác sĩ Nguyên, tùy tình trạng bệnh, tùy mạch máu đang bị chảy máu mà bác sĩ sẽ chọn phương pháp điều trị phù hợp từ nội khoa đến đốt điểm chảy máu bằng cách sử dụng bạc nitrat hay đốt bằng dao điện lưỡng cực. Trong trường hợp, chảy máu cam vì khối u vùng mũi xoang phải can thiệp phẫu thuật nội soi để điều trị dứt điểm.
Để phòng ngừa chảy máu cam khi thời tiết nắng nóng, bác sĩ Nguyên khuyên mọi người nên hạ nhiệt không khí trong nhà, trong phòng bằng cách sử dụng quạt, máy điều hòa, cửa sổ thông thoáng; làm mát cơ thể bằng cách uống nhiều nước, ăn nhiều rau xanh, trái cây; hạn chế ăn nhiều đồ cay, nóng; mặc quần áo thông thoáng; bổ sung vitamin C và vitamin K như cam, kiwi, cải bó xôi, chuối,… trong khẩu phần ăn hằng ngày; thường xuyên vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý để giảm khô vùng niêm mạc mũi. Song song đó, người có bệnh tăng huyết áp nên kiểm tra huyết áp thường xuyên, cơ thể luôn phải được làm mát, luôn ở nơi thông thoáng, hạn chế đi lại ngoài trời nắng nóng.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
