Ông Linh, 57 tuổi, sốt, bụng căng tức dần, lơ mơ, xét nghiệm cho thấy suy tim, nhiễm trùng huyết xâm nhập vào não, hôn mê gan do xơ gan.

Ông Linh cho biết phát hiện bệnh xơ gan giai đoạn C cách đây 5 năm. Ông bị vàng mắt, vàng da, phù chân, báng bụng. Trước đó, mỗi ngày ông uống khoảng 1 lít rượu, không khám sức khỏe. Khi phát hiện bệnh, ông uống thuốc nam, mỗi bữa 1 chén thuốc nhưng liên tục nôn ói. Sau đó điều trị tại bệnh viện gần nhà.

Cách nay 2 ngày, ông Linh mệt mỏi, chán ăn. Ông còn bị căng tức bụng tăng dần mức độ, rốn lồi hơn, rồi rơi vào tình trạng lơ mơ, mất tỉnh táo, không nhận biết những việc xung quanh. Ông được người nhà đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM để khám và điều trị.

Bác sĩ CKI Hoàng Đình Thành, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật nội soi tiêu hóa, cho biết kết quả xét nghiệm của ông Linh cho thấy chỉ số Procalcitonin (PCT) tăng cao rõ rệt 3,7 ng/mL (bình thường dưới 0,05 ng/mL), gợi ý tình trạng nhiễm trùng huyết nặng. Chỉ số đánh giá mức độ suy tim (NT-proBNP) cao 708 pg/ml (bình thường dưới 125 pg/ml). Bác sĩ chẩn đoán ông Linh bị não gan (hôn mê gan) mức độ 3, nhiễm trùng huyết và nguy cơ suy tim nặng.

Não gan là biến chứng nặng của các bệnh gan mạn tính như xơ gan, viêm gan virus hoặc viêm gan do rượu. Khi gan mất chức năng khử độc, các chất độc – đặc biệt là ammoniac – tích tụ trong máu, ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, khiến người bệnh rối loạn ý thức, hành vi, thậm chí hôn mê.

Bệnh nhân được điều trị tích cực bằng các biện pháp giảm độc tố ammoniac, kiểm soát nhiễm trùng và điều chỉnh điện giải. Giai đoạn nguy kịch, bác sĩ chỉ định lọc máu hỗ trợ nhằm loại bỏ độc chất và cải thiện chức năng gan – thận. Sau 3 giờ, bệnh nhân qua cơn nguy hiểm; sau 1 tuần điều trị, tỉnh táo, ăn uống được.

Bác sĩ Thành chia sẻ hiện chưa rõ nguyên nhân chính gây bệnh não gan. Tuy nhiên, khi gan không còn khả năng đào thải các chất độc, chúng sẽ tích tụ trong máu, xâm nhập vào não. Sự tích tụ chất độc cũng có khả năng gây tổn thương các cơ quan và chức năng thần kinh khác.

Khi phát hiện sớm, người bệnh não gan có thể hồi phục. Bác sĩ dùng thuốc điều trị giảm độc tố ammoniac, nhiễm trùng, điều chỉnh điện giải. Trong giai đoạn điều trị, người bệnh nên hạn chế đạm động vật (thịt, cá…), ưu tiên đạm thực vật (các loại đậu, ngũ cốc…) và sữa chuyên biệt.

Tất cả các loại thuốc từ thuốc Tây y, thuốc Đông y, thuốc Nam đến thuốc Bắc – đều có thể chứa hoạt chất có tác dụng điều trị bệnh. Tuy nhiên, nếu không rõ nguồn gốc, thành phần, liều lượng và khuyến cáo sử dụng, thì khó có thể đảm bảo hiệu quả cũng như độ an toàn.

Bác sĩ Hoàng Đình Thành khuyến cáo người bệnh xơ gan không nên tự ý hoặc nghe theo lời khuyên truyền miệng tùy tiện dùng các loại thuốc Đông, Tây, Nam, Bắc. Lá gan đã suy yếu rất dễ bị tổn thương thêm khi tiếp xúc với các hoạt chất hoặc tạp chất không được kiểm định.

Thực tế, nhiều loại dược liệu có thể bị sấy với lưu huỳnh hoặc trộn chất bảo quản nhằm chống ẩm mốc. Các chất này khi vào cơ thể có thể gây rối loạn tiêu hóa, tổn thương gan – thận, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh gan mạn tính.

Người bệnh nên tái khám với bác sĩ đều đặn mỗi 3-6 tháng, làm xét nghiệm men gan, bilirubin, ammoniac, siêu âm bụng để phát hiện sớm biến chứng. Khi có các triệu chứng mệt mỏi, ngủ nhiều bất thường, thay đổi tính tình, hay quên, nói lẫn, hơi thở có “mùi gan” nên đến bệnh viện ngay để được điều trị kịp thời.

Người dân nên khám sức khỏe gan định kỳ 6 – 12 tháng mỗi năm. Tiêm ngừa bệnh viêm gan B nếu chưa bị nhiễm và/hoặc kháng thể Anti-HBs thấp. Chế độ ăn nên đủ chất dinh dưỡng, nhiều rau xanh, hạn chế mỡ. Tập thể dục đều đặn giúp tăng cường sức khỏe tổng thể và lá gan. Mỗi người không nên uống rượu bia, thức khuya, tự ý dùng thuốc giảm đau, an thần. Chế độ ăn kiêng cực đoan, lạm dụng thực phẩm chức năng cũng ảnh hưởng đến gan, cần tránh.

*Tên nhân vật đã được thay đổi