Ông Phát, 86 tuổi, đau ngực một tuần không giảm, đi khám phát hiện mạch vành phải bị mảng xơ vữa bít tắc gần hết gây block nhĩ thất, loạn nhịp tim.

Trước đó, ông Phát (ngụ Bình Thuận) thường xuyên thấy nặng ngực, khó thở. Cảm giác khó chịu kéo dài 5-10 phút/cơn, một tuần không hết. Đi khám tại phòng khám tim mạch gần nhà, bác sĩ phát hiện bệnh nhân có tình trạng nhịp tim chậm (47 lần/phút), chẩn đoán block nhĩ thất độ 2. Bác sĩ nghi ngờ đây là biến chứng của tình trạng thiếu máu cơ tim, chuyển ông đến bệnh viện điều trị.

BS.CKII Huỳnh Ngọc Long, Giám đốc Trung tâm Can thiệp mạch BVĐK Tâm Anh TP HCM cho biết, ông Phát có tiền căn đái tháo đường và tăng huyết áp lâu năm, bệnh thận mạn giai đoạn 3, bệnh mạch máu ngoại biên. Các cận lâm sàng cho thấy ông không bị nhồi máu cơ tim, nhưng kết quả Holter 24h xác định có lúc nhịp tim ông tụt xuống 29 lần/phút, có khi vọt lên 99 lần/phút. Đồng thời, toàn bộ hệ mạch vành vôi hóa rất nặng, mạch vành phải hẹp 99% do bị mảng xơ vữa lấp đầy.

“Khả năng đây là thủ phạm gây ra tình trạng nhịp tim chậm, block nhĩ thất, khiến bệnh nhân đau ngực suốt một tuần qua”, bác sĩ Long nhận định, thêm rằng cần can thiệp gấp để tái thông dòng chảy, cải thiện nhịp tim, ngăn ngừa nguy cơ ngưng tim đột ngột.

ThS.BS.CKII Võ Anh Minh, Trưởng đơn vị Can thiệp Mạch vành, Trung tâm Tim mạch BVĐK Tâm Anh TP HCM cho hay, với những trường hợp mạch máu vôi hóa rất nặng (vôi hoá trên CT là 4900 điểm) như ông Phát, cần “dọn đường” kỹ trước khi tiến hành nong mạch, vì nếu không làm sạch mảng vôi hóa thì khi đưa stent vào lòng mạch, stent rất dễ tuột ra khỏi bóng. Dù stent không tuột thì cũng không nở trọn vẹn, tạo huyết khối trong stent hoặc tái hẹp sau can thiệp.

Để xử lý mảng vôi hóa lâu năm, ê kíp sử dụng mũi khoan kim cương Rotablator “siêu nhỏ, siêu nhanh” (đường kính 1.5 mm, tốc độ 180.000 vòng/phút) tán mịn mảng xơ vữa. Điều này vừa giúp giảm hẹp khít lòng mạch, vừa tạo điều kiện cho quá trình nong mạch đặt stent.

Sau 15 phút khoan cắt, lòng mạch được dọn sạch vật cản, bác sĩ tiến hành nong bóng và đặt stent kích thước 3.5 mm (nong lên với bóng 4.0 mm) vào đoạn mạch hẹp khít. Sau can thiệp, siêu âm trong lòng mạch cho thấy mạch vành phải được nong tối ưu, không hẹp nghẽn gây thiếu máu cơ tim. Stent nở tốt, áp sát thành mạch, giảm tối đa nguy cơ tái hẹp.

Ông Phát hết hẳn cơn đau nặng ngực, triệu chứng nhịp chậm dần cải thiện, ổn định ở mức 55-60 lần/phút. Bệnh nhân tiếp tục được theo dõi và điều trị block nhĩ thất bằng thuốc nhằm kiểm soát bệnh, tránh biến chứng, xuất viện sau 2 ngày.

Bác sĩ Minh thông tin, thông thường, các tín hiệu điện phát xung truyền từ buồng trên của tim (tâm nhĩ) đến buồng dưới (tâm thất). Ở những người bị block nhĩ thất, xung động dẫn truyền từ tâm nhĩ xuống tâm thất bị gián đoạn một phần hoặc hoàn toàn. Kết quả là trái tim không hoạt động tốt, có thể đập chậm hoặc lỡ nhịp. Trong những trường hợp nghiêm trọng, block nhĩ thất còn ảnh hưởng đến khả năng bơm máu của tim, khiến lưu lượng máu đến toàn bộ cơ thể suy giảm.

Nguyên nhân phổ biến nhất gây block nhĩ thất là sự xơ hóa, thoái hóa tự nhiên của đường dẫn truyền và do thiếu máu cơ tim. Như trường hợp ông Phát, mạch vành vôi hóa nặng khiến động mạch vành phải hẹp khít gây ra tình trạng thiếu máu cơ tim nghiêm trọng cho đường dẫn truyền điện của trái tim, gây block nhĩ thất độ 2 (độ 3 là nghiêm trọng nhất, còn gọi là block nhĩ thất hoàn toàn, xảy ra khi không xung động nào của nhĩ dẫn truyền được xuống thất).

Nếu không phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể dẫn tới biến chứng đe dọa tính mạng như suy tim, rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim, ngừng tim đột ngột.

Tùy thuộc mức độ block nhĩ thất, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Trường hợp block nhĩ thất độ 1 mức độ nhẹ thường không cần điều trị. Nếu bệnh ở cấp độ 2 hoặc 3, bệnh nhân có thể được cấy máy tạo nhịp tim tạm thời hoặc vĩnh viễn.

Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ bị block nhĩ thất, bao gồm tuổi tác, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, ít vận động, thừa cân béo phì, hút thuốc lá, bệnh động mạch ngoại biên, bệnh thận mạn…

Để phòng ngừa bệnh, mỗi người cần duy trì chế độ ăn có lợi cho sức khỏe tim mạch, hoạt động thể chất thường xuyên, ngủ đủ giấc (7-9 giờ/ngày), giảm căng thẳng, hạn chế rượu bia, tránh hút thuốc, giữ cân nặng ổn định. Bệnh nhân khi được chẩn đoán block nhĩ thất cần tìm nguyên nhân gây bệnh để giải quyết triệt để vấn đề, bác sĩ Minh khuyến cáo.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi.