Ông Niên, 66 tuổi, lao xương cột sống trên bệnh cảnh từng lao phổi, đau dữ dội, yếu liệt hai chân, vừa được phẫu thuật thành công, thoát nguy cơ tàn phế.

Ông Niên mắc bệnh lao từ cách đây nhiều năm, đã điều trị thành công. Đầu năm nay, ông đau nhiều ở lưng và khó cúi ngửa người, đi khám được chẩn đoán lao xương cột sống kèm thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống thắt lưng. Người bệnh dùng thuốc một thời gian nhưng tình trạng bệnh nghiêm trọng hơn, đau lưng dữ dội, yếu chân tăng dần, mọi sinh hoạt gần như đều cần người nhà giúp đỡ.

Đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, TS.BS.CKII Trần Quang Hiển, Trưởng khoa Phẫu thuật cột sống, Trung tâm Chấn thương chỉnh hình cho biết lao xương không phải là bệnh hiếm gặp nhưng khó phát hiện sớm, người bệnh dễ nhầm lẫn với các bệnh xương khớp khác do triệu chứng đặc trưng là đau xương nên chậm trễ thăm khám. Bệnh xảy ra thường do vi khuẩn lao từ phổi hoặc hệ tiêu hóa đi theo đường máu, bạch huyết đến khu trú trong hệ xương khớp.

Ở trường hợp ông Niên, kết quả chụp X-quang, MRI và thực hiện các xét nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho thấy phổi của ông Niên bị tổn thương nhiều, đốt sống L1 bị hủy xương gần hoàn toàn, L2 bị hủy xương 1 phần, xuất hiện ổ áp xe. Cột sống biến dạng, ảnh hưởng đến chức năng phổi, ông Niên còn yếu liệt ở cả hai chân, sức cơ chỉ còn ⅗, cơ thể suy kiệt.

“Lao phổi sau khi điều trị khỏi, đặc biệt khi cơ thể suy giảm miễn dịch, có thể xuất hiện lao ở một cơ quan khác hoặc bệnh khác”, bác sĩ Hiển nói, thêm rằng hiện phẫu thuật là phương pháp điều trị hiệu quả đối với ông Niên. Nếu không mổ, người bệnh không thể vận động vì quá đau, nằm một chỗ khiến phổi ngày càng suy yếu, xuất hiện các biến chứng nặng như loét tì đè, huyết khối nguy cơ đột quỵ, tiên lượng tử vong cao.

Bác sĩ Hiển nhận định đây là trường hợp phức tạp do người bệnh có tiền sử lao phổi, quá trình gây mê có thể dẫn đến các biến chứng hô hấp nguy hiểm như co thắt hoặc chấn thương đường thở, giảm thông khí hoặc các biến chứng sau rút ống nội khí quản…

Sau hội chẩn đa chuyên khoa gồm Phẫu thuật cột sống, Gây mê hồi sức và Hô hấp, ông Niên được chỉ định phẫu thuật giải ép cột sống bằng đường mổ lối trước. Ca phẫu thuật đòi hỏi sự tỉ mỉ cao độ để tránh tổn thương thần kinh và màng phổi. Với kỹ thuật này, bác sĩ tiếp cận vị trí tổn thương thông qua đường rạch mở da ở trước ngực. Một bên phổi được làm xẹp để tạo tầm nhìn tốt hơn, bộc lộ ổ lao áp xe rõ ràng hơn. Nhờ đó, bác sĩ có thể loại bỏ toàn bộ mô viêm lao, ngăn ngừa nguy cơ tái phát; loại bỏ các thành phần xương, mô mềm gây chèn ép, giải phóng rễ thần kinh, giúp người bệnh phục hồi khả năng vận động.

Đối với các đốt sống bị tổn thương, bác sĩ mổ hàn xương bằng lồng titanium, đặt ốc lối trước vào thân đốt sống ngực T12 và thắt lưng L2 để cố định, lấy lại đường cong sinh lý, tái tạo sự ổn định cho cột sống. Cuối cùng, người bệnh được kiểm tra lại tình trạng phổi trước khi kết thúc phẫu thuật. Ca mổ kéo dài hơn 3 giờ.

Theo BS.CKI Vũ Ngọc Bảo Quỳnh, khoa Phẫu thuật Cột sống, tiên lượng trước mổ, ông Niên phải nằm ICU lâu dài. Tuy nhiên, nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng và kỹ thuật mổ của ê kíp bác sĩ, chỉ sau 2 giờ nằm ICU, ông Niên được chuyển về phòng bệnh thường trong tình trạng chức năng phổi và sinh hiệu ổn định.

Sau ba ngày phẫu thuật, người bệnh không còn đau, có thể đứng lên và đi chậm với sự hỗ trợ của khung tập đi. Hai ngày sau, ông Niên được xuất viện. Người bệnh được chỉ định tập vật lý trị liệu để cải thiện sức cơ và tiếp tục điều trị với thuốc kháng lao để khống chế lao phổi và lao xương. Tái khám sau hơn một tháng phẫu thuật, ông Niên có thể tự đi lại, không cần trợ giúp.

Lao xương nếu không được chẩn đoán và điều trị sớm, nguy cơ cao dẫn đến các biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng khả năng vận động, thậm chí là tử vong. Bác sĩ cảnh báo, những người có tiền sử mắc bệnh lao cần lưu ý khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau xương tại chỗ, khó cúi ngửa người, mệt mỏi, sốt về chiều, sụt cân, da xanh xao, ăn uống kém… Người bệnh cần đi khám ngay để kịp thời điều trị.