Kết hôn muộn, sảy thai 2 lần, chị Lê tìm đến thụ tinh ống nghiệm, lần đầu được làm mẹ khi 44 tuổi.

Chị Lê từng sinh sống ở nước ngoài dành nhiều năm học tập phấn đấu cho sự nghiệp và không có ý định kết hôn. Song 37 tuổi, mong muốn có mái ấm riêng trỗi dậy, chị nghĩ đến việc lập gia đình và sinh con. Lúc này do lớn tuổi chị gặp khó khăn trong việc tìm người đàn ông phù hợp. Ba năm sau chị kết hôn cùng anh Cường hơn chị 6 tuổi, song sảy thai hai lần liên tiếp. “Vợ chồng tôi suy sụp khi mất con”, chị Lê nói.

Vợ chồng chị tới Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, để khám và tìm nguyên nhân vô sinh. BS.CKI Cao Tuấn Anh cho biết chỉ số dự trữ buồng trứng của chị giảm, AMH chỉ còn 1,06 ng/mL, nhiễm sắc thể (NST) đồ tăng kích thước vệ tinh ở nhánh ngắn NST số 13 – , yếu tố có thể liên quan bất thường phôi. Xét nghiệm của anh Cường ghi nhận phân mảnh ADN tinh trùng 41,8%, ngưỡng tăng nguy cơ phôi ngừng phát triển và sảy thai sớm.

Chị Lê phải gom noãn nhiều lần để đạt được số trứng cần thiết. Còn anh Cường được thu mẫu tinh trùng, lọc rửa chọn tinh trùng khỏe mạnh. Sau đó,  dùng phương pháp tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI) để tạo phôi.

Sau hai lần kích trứng và thụ tinh trong ống nghiệm, vợ chồng chị Lê có được 3 phôi ngày 5 và 2 phôi ngày 6, song sàng lọc chỉ một phôi bình thường. Lần kích trứng thứ ba, họ thu được 5 phôi ngày 5 nhưng cũng chỉ một phôi đạt điều kiện. Sau ba chu kỳ, họ tạo được hơn 10 phôi nhưng chỉ hai phôi đạt chuẩn.  “Mỗi phôi sau tuổi 40 thật sự quý giá”, chị nói.

Tháng 3 năm nay chị được chuyển phôi trữ lạnh ngày 5 từ chu kỳ đầu tiên, may mắn đậu thai ngay. Chị mắc đái tháo đường thai kỳ do mang thai khi lớn tuổi. Sát ngày dự sinh, nhau thai giảm chức năng, thai dấu hiệu suy nên bác sĩ chỉ định mổ cấp cứu. Khi đón con gái 3 kg chào đời,  chị Lê trào nước mắt.

Ba ngày sau sinh, lần đầu làm mẹ ở tuổi 44 dù bỡ ngỡ và mất ngủ nhưng chị Lê không tiếc nuối khi tạm gác sự nghiệp đang đà thăng tiến để xây dựng gia đình và sinh con. Chị chia sẻ: “Sau này tôi sẽ nói với con gái rằng con có thể tự do theo đuổi điều mình muốn, song nếu xác định sinh con hãy lên kế hoạch sớm”.

Tổng Cục Thống kê ghi nhận tuổi kết hôn trung bình người Việt Nam tăng từ 25,2 tuổi năm 2019 lên 27,2 tuổi năm 2025 – cho thấy xu hướng kết hôn muộn. Mức sinh cả nước giảm dưới mức sinh thay thế. Tổng tỷ suất sinh năm 2023 là 1,96 con/phụ nữ, thấp nhất từ trước tới nay và dự báo tiếp tục giảm trong các năm tiếp theo.

Một nghiên cứu tại Viện Y tế và phúc lợi Phần Lan công bố gần 6% trẻ em được thụ thai thông qua phương pháp điều trị vô sinh và sinh con muộn làm tăng nhu cầu điều trị. Phụ nữ sau 35 tuổi bắt đầu suy giảm nhanh dự trữ buồng trứng; từ 40 tuổi trở đi, tỉ lệ phôi bất thường nhiễm sắc thể có thể vượt 70–80%. Không chỉ khó mang thai, phụ nữ lớn tuổi còn đối diện nguy cơ sảy thai, thai lưu, tiểu đường thai kỳ và tiền sản giật cao hơn nhóm trẻ tuổi.

Với nam giới, tuổi tác cũng ảnh hưởng đáng kể khiến chất lượng tinh trùng giảm tăng nguy cơ thất bại làm tổ và bất thường phôi. Dù mức độ suy giảm ở nam giới chậm hơn phụ nữ, nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy đàn ông sau 45 tuổi có nguy cơ gây ra bất thường di truyền cho con cao hơn.

Ngoài yếu tố tuổi tác, các bệnh lý ngày càng phổ biến như buồng trứng đa nang (PCOS), lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung, giảm dự trữ buồng trứng, rối loạn phóng noãn, viêm nhiễm phụ khoa, tắc vòi trứng… cũng góp phần làm tăng tỉ lệ vô sinh ở phụ nữ trẻ. Trong khi đó, nam giới chịu ảnh hưởng từ lối sống: hút thuốc, rượu bia, stress, thiếu ngủ, béo phì, môi trường độc hại… dẫn đến tinh trùng yếu hoặc tổn thương ADN. Nhiều cặp vợ chồng chỉ phát hiện vấn đề khi kết hôn muộn và gặp khó khăn trong việc có con.

Theo bác sĩ Tuấn Anh, phụ nữ hiện đại có thể theo đuổi nhiều mục tiêu nhưng cần hiểu rõ giới hạn sinh học trong sinh sản. Nếu có kế hoạch sinh con, nên bắt đầu trước tuổi 35. Nếu chưa muốn lập gia đình hoặc chưa sẵn sàng làm mẹ, có thể cân nhắc lưu trữ trứng trong giai đoạn 28–34 tuổi để dự phòng. Với những cặp đôi kết hôn muộn, sau 6 tháng cố gắng chưa có thai tự nhiên, nên đến bệnh viện kiểm tra toàn diện để hỗ trợ y khoa sớm, tránh thời gian vàng trôi qua.rôi qua.