Ông Minh, 75 tuổi, đau chân nhiều tháng không dứt do tắc động mạch chi dưới, được can thiệp “2 trong 1” cứu mạch máu nuôi chân.

Ông Minh (ngụ Bà Rịa – Vũng Tàu) vui mừng khi hai chân không còn đau nhức, thoải mái đi lại chỉ hai ngày sau ca can thiệp tái thông động mạch chi dưới. Ông chia sẻ: “Cơn đau hành hạ tôi suốt mấy tháng nay, cản trở sinh hoạt và khiến tôi phải ngồi xe lăn, cuối cùng cũng chấm dứt rồi”.

Tháng 1/2024, ông Minh thấy hai chân đau âm ỉ, cơn đau tăng khi đi lại nhiều hay vận động mạnh, giảm khi nghỉ ngơi. Ông nghĩ do bệnh lý xương khớp tuổi già nên bổ sung canxi, uống thuốc giảm đau nhưng triệu chứng không cải thiện. Một tháng sau, hai chân ông thường xuyên đau nhức ngay cả lúc nghỉ, khiến ông đi lại khó khăn và không thể tập thể dục, sinh hoạt như người bình thường.

Ông Minh đi khám tại nhiều bệnh viện lớn, được chẩn đoán thuyên tắc động mạch chi dưới, có chỉ định tái thông mạch máu bằng phương pháp can thiệp nội mạch. Tuy nhiên, can thiệp thất bại do mạch máu bệnh nhân tắc nghẽn nặng và vôi hóa rất cứng. Cơn đau chân không hết mà tái diễn trầm trọng hơn, ông đến BVĐK Tâm Anh TP HCM thăm khám.

Ngày…, BS.CKI Lê Văn Tuyến, Trung tâm Can thiệp Mạch, Trung tâm Tim mạch cho biết, ông Minh tới khám trong trạng thái chi dưới cứng đờ, không thể đi lại, đau từng cơn không dứt. Các hình ảnh cận lâm sàng cho thấy bệnh nhân bị tắc nghẽn nặng động mạch hai chi dưới, đặc biệt tắc ở nhiều nhánh (động mạch chậu, động mạch đùi, động mạch dưới gối).

Đây là nguyên nhân chính gây khó khăn cho quá trình can thiệp trước đây. Tình trạng tắc không được xử lý dứt điểm dẫn tới thiếu máu nặng hai chân, nguy cơ hoại tử chi với chỉ số thiếu máu chi dưới – ABI lần lượt là 0.76 và 0.83 (chỉ số bình thường từ 0.91-1.4).

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Tim mạch – Lồng ngực, Trung tâm Tim mạch, chia sẻ với những trường hợp tương tự, bác sĩ thường nghĩ tới phương pháp mổ bắc cầu mạch máu hai chân cho cả hai nhánh động mạch chậu và động mạch đùi. Tuy nhiên, ông Minh đã lớn tuổi, lại có nhiều bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn, bệnh mạch vành nên không muốn trải qua cuộc mổ lớn vì sợ không đủ sức. Các bác sĩ phải hội chẩn để tìm phương án khác, vừa đảm bảo hiệu quả tối ưu vừa an toàn đối với người bệnh.

Ê kíp quyết định kết hợp phương pháp phẫu thuật và can thiệp nội mạch trong cùng một ca thủ thuật. Trong vòng 2 giờ, bác sĩ tiến hành bắc cầu mạch máu cho đoạn động mạch chân trái tắc kéo dài, sau đó đặt stent tại vị trí tắc nghẽn tại động mạch chậu trái. Đồng thời, ê kíp can thiệp nội mạch thực hiện nong tái thông mạch máu đùi phải. Hai chân được tái tưới máu với các vết mổ rất nhỏ ở chân trái và không vết mổ nào bên chân phải.

Vài giờ sau thủ thuật, ông Minh hết hẳn các triệu chứng đau tê hai bàn chân, có thể tập đi lại sau một ngày và xuất viện ba ngày sau đó.

Bác sĩ Dũng cho hay bệnh nhân tái khám tại các thời điểm sau đó, được tiến hành các thăm dò đánh giá lại cho thấy chỉ số tưới máu hai chân (ABI) đã trở về giá trị bình thường. Phim chụp MSCT mạch máu xác định chi dưới được tưới máu đầy đủ, các vị trí bắc cầu nối cũng như vị trí đặt stent cho dòng chảy trơn tru.

Bác sĩ Tuyến thông tin, tắc động mạch chi dưới là một trong các bệnh lý tắc nghẽn động mạch cấp tính, xảy ra khi mạch máu nuôi chân bị tắc nghẽn do cục máu đông hoặc mảng xơ vữa. Bệnh nhân bị tắc động mạch chi dưới thường xuất hiện triệu chứng đau chân dữ dội, da xanh xao, mất cảm giác chân, hoại tử. Nếu không được can thiệp kịp thời, bệnh nhân có nguy cơ bị đoạn chi, thậm chí tử vong.

Tùy thuộc loại tắc nghẽn, vị trí đoạn mạch bị tắc và sức khỏe người bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Với những trường hợp tắc phức tạp (nhiều đoạn, nhiều nhánh kèm vôi hóa), nhiều bệnh nền như ông Minh, buộc phải kết hợp nhiều phương pháp trong cùng một thủ thuật thì mới giải quyết triệt để tình trạng bệnh.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ tắc động mạch chi dưới bao gồm tuổi tác, hút thuốc lá, đái tháo đường, béo phì, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, lối sống ít vận động, tiền sử gia đình mắc bệnh mạch máu. Để giảm rủi ro mắc bệnh, cần tránh xa thuốc lá, tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng trong giới hạn cho phép (BMI < 23), quản lý các bệnh nền mạn tính.