Nhiễm trùng tiểu lâu ngày không khỏi, ông A. đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám, phát hiện có khối sỏi lớn trong thận trái.
Hai ngày sau phẫu thuật nội soi tán sỏi qua da bằng đường hầm nhỏ (mini-PCNL), ông L.B.A. (74 tuổi, Đồng Nai) phục hồi, không đau, đi lại, ăn uống bình thường và được xuất viện. Đây là lần thứ 2 ông tán sỏi bằng phương pháp này tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Lần đầu tiên diễn ra cách đây 1 tháng trước.
Thạc sĩ bác sĩ chuyên khoa II Phạm Thanh Trúc, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết sau liệu trình 2 lần tán sỏi, khối sỏi lớn bên trong thận trái của ông đã được “làm sạch” hoàn toàn, chức năng thận được bảo tồn.
Ông A. cho biết trong thận trái có sỏi khoảng 6 năm trước nhưng kích thước còn nhỏ, thỉnh thoảng hơi đau hông lưng nên ông chưa muốn điều trị. Khoảng 2 tháng trước, ông đột nhiên lên cơn sốt, toàn thân rét run cầm cập, đến bệnh viện địa phương cấp cứu, được chẩn đoán nhiễm trùng đường tiểu. Ông được điều trị bằng kháng sinh tại bệnh viện trong 2 tuần rồi được cho xuất viện.
Ông tiếp tục dùng thuốc kháng sinh tại nhà trong 1 tuần nhưng không khỏi nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Ông quyết định đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Bác sĩ Trúc cho ông A. làm xét nghiệm nước tiểu và chụp cắt lớp vi tính (CT). Kết quả cho thấy bên trong thận trái của ông có một khối sỏi kích thước 10x5cm, choán hết đài thận lớn, các nhánh của khối sỏi len lỏi vào trong các đài thận nhỏ. Toàn bộ khối sỏi giống một củ gừng lớn.
Bác sĩ Trúc chẩn đoán sỏi san hô, có xuất hiện nhiễm khuẩn. Đây là nguyên nhân khiến ông điều trị nhiễm trùng tiểu thời gian dài không khỏi. Ông cần được điều trị nhiễm trùng và loại bỏ khối sỏi sớm, tránh gây nhiễm trùng thận, làm trầm trọng thêm bệnh suy thận mạn, thậm chí có thể gây tử vong nếu vi khuẩn xâm nhập vào máu.
Mổ mở và tán sỏi qua da là 2 phương án ưu tiên lựa chọn đối với sỏi san hô cỡ lớn như của ông A. Tuy nhiên, do ông mắc nhiều bệnh nền, đặc biệt suy thận mạn giai đoạn 3, nếu mổ mở, chức năng thận tổn thương nghiêm trọng. Trường hợp chức năng bên thận không có sỏi suy giảm nặng, mổ mở sẽ khiến người bệnh tăng mức độ suy thận, phải chạy thận nhân tạo.
May mắn, thận phải của ông A. (bên không sỏi) chỉ suy giảm chức năng nhẹ nên nguy cơ tăng mức độ suy thận do mổ mở không cao. Tuy nhiên, do khối sỏi san hô lớn, kết cấu phức tạp, mổ mở vẫn có khả năng không lấy sạch sỏi trong một lần, đồng thời tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người bệnh. Do đó, các bác sĩ cân nhắc kỹ lưỡng, thống nhất lựa chọn phương án nội soi tán sỏi qua da (PCNL).
Đây là phương pháp điều trị sỏi thận hiện đại, được ưu tiên chỉ định điều trị cho những trường hợp sỏi lớn trên 2cm, sỏi phức tạp, sỏi san hô. Thông qua một “đường hầm” rất nhỏ (0,5cm) từ lưng đến thẳng bể thận người bệnh, các dụng cụ nội soi, tán sỏi laser được đưa vào để tán vỡ vụn sỏi rồi hút sỏi ra ngoài. Tán sỏi qua da ít xâm lấn, ít ảnh hưởng chức năng thận, ít đau, người bệnh phục hồi nhanh.
Khối sỏi san hô quá lớn, nếu tán sỏi trong một lần, thời gian điều trị cần kéo dài gấp đôi (khoảng 360 phút), nguy cơ nhiễm khuẩn ngược dòng, không có lợi cho người bệnh suy thận mạn có tiền sử nhiễm khuẩn đường tiểu như ông. Vì vậy, bác sĩ Trúc chia liệu trình tán sỏi thành 2 lần, vừa “làm sạch” hoàn toàn sỏi trong thận vừa bảo đảm sức khỏe cho ông, mỗi lần cách nhau 1 tháng. Ông đồng ý với phương án điều trị này.
Bác sĩ đặt ống thông niệu quản (ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang) dẫn lưu hết nước tiểu nhiễm trùng ra khỏi thận. Sau một tuần điều trị, nhiễm trùng đường tiểu ổn định, ông A. mới được tán sỏi.
Nhờ hỗ trợ của nhiều máy móc tiên tiến như hệ thống máy chụp X-quang di động C-Arm, máy siêu âm 3D, màn hình nội soi Karl Storz 3D/4K…, bác sĩ dễ dàng kiểm tra đài bể thận trong quá trình tán sỏi, đảm bảo lấy hết vụn sỏi sau điều trị. “Sỏi san hô dễ tái phát, chỉ cần một vụn nhỏ sót lại, có thể phát triển thành khối sỏi mới”, bác sĩ Trúc giải thích.
Bác sĩ Trúc cho biết mỗi tháng, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, tiếp nhận điều trị sỏi thận cho khoảng 20 trường hợp suy thận với nhiều mức độ khác nhau. Tùy vào mức độ suy thận, loại suy thận (suy thận cấp tính hay mạn tính), bác sĩ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.
Sỏi san hô (staghorn stone) là loại sỏi có hình dạng phân nhánh do phát triển len lỏi vào trong các đài thận. Sỏi san hô thường hình thành trong môi trường nước tiểu bị nhiễm khuẩn nên còn có thể gọi là sỏi nhiễm trùng (struvite stone).
Sỏi thận chỉ chiếm dưới 2% nguyên nhân gây bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối nhưng phần lớn trường hợp trong đó là sỏi nhiễm trùng.
Sỏi san hô phát triển âm thầm trong thời gian dài. Do không gây tắc nghẽn niệu quản nên ngay cả khi có khối sỏi san hô lớn trong thận, người bệnh thường không đau hông lưng như những loại sỏi thận khác, nên khó nhận biết, chỉ phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe cần chụp X-quang, siêu âm hệ tiết niệu.
Sỏi san hô dễ tái phát nếu vụn sỏi không được hút ra hết sau khi tán. Chỉ cần một mảnh vụn nhỏ còn sót lại trong thận, sỏi san hô có thể hình thành trở lại. Do đó, trong quá trình tán sỏi, bác sĩ cần kiểm tra đài bể thận kỹ lưỡng để tránh sót vụn sỏi.
Bác sĩ Trúc khuyến cáo người nhiễm khuẩn đường tiểu điều trị lâu không khỏi, tiểu rắt, tiểu nhiều, sốt cao, rét run, sụt cân bất thường cần đến bệnh viện khám và điều trị sớm; tránh để lâu phát sinh biến chứng nguy hiểm với chức năng thận, tính mạng.
Để phòng ngừa sỏi san hô, bác sĩ Trúc khuyên cần uống đủ 1,5-2 lít nước/ngày để làm loãng nước tiểu, tránh sỏi kết tinh. Hạn chế ăn đạm động vật; muối; thực phẩm giàu oxalat (rau chân vịt, củ cải trắng, socola…); hạn chế nhịn tiểu quá lâu… Ngoài ra, cần định kỳ khám sức khỏe 6-12 tháng/lần để sớm phát hiện sỏi khi còn nhỏ, điều trị đơn giản, hiệu quả cao, ít biến chứng.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
