Ông Q. 65 tuổi được giải thoát 7 lít nước tiểu, do có 2 viên sỏi bị kẹt khiến thận ứ nước, suy thận cấp độ 5. Nếu không được cấp cứu kịp thời, người bệnh đối diện nguy cơ chạy thận suốt đời.

Ông V.V.Q. (65 tuổi, Lâm Đồng) lên cơn đau dữ dội trong đêm, bụng căng tức, chướng “như muốn vỡ”, ông được đưa vào bệnh viện gần nhà, phát hiện thận ứ nước, được điều trị bằng thuốc. Tuy nhiên cơn đau không dứt, ông đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám, phát hiện suy thận cấp độ 5 – mức nặng nhất, đối diện với nguy cơ lọc máu cấp.

4 ngày sau nhập viện, ông Q. nằm trên giường bệnh, gọi điện khoe với các con “yên tâm, bố khỏe hẳn rồi, chờ làm thủ tục xong là về”, trong khi trước đó mấy ngày, khi ông Q. đau quằn quại, cả gia đình đã chuẩn bị tinh thần trước cho tình huống ông phải nằm viện lâu dài. Kể từ lúc chồng nhập viện, bà V.T.P. (55 tuổi) luôn túc trực, dõi theo sự hồi phục “ngoạn mục” của chồng. “May mắn vào đúng viện, gặp thầy gặp thuốc tốt” – bà P. xúc động nói.

1 tuần trước, vào lúc nửa đêm ông Q. lên cơn đau dữ dội ở vùng bụng, đến rạng sáng cơn đau lan đến hông lưng. Cơn đau không dứt, ông Q. có cảm giác căng tức, chướng “như muốn vỡ bụng”. Lập tức bà P. đưa chồng đến một bệnh viện tại địa phương. Tại đây các bác sĩ tiến hành siêu âm, phát hiện thận của ông Q. bị ứ nước. Ông được điều trị bằng thuốc 3 ngày, tuy nhiên tình trạng không thuyên giảm, hết thuốc thì cơn đau càng dữ dội hơn.

Do đó, bà P. bàn với các con đưa chồng đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Do đã đặt lịch online từ trước, ông Q. được chuyển ngay đến Khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa để được khám, xét nghiệm.

ThS.BS Phan Đức Hữu, Khoa Tiết niệu, tiếp nhận điều trị cho ông Q. cho biết, người bệnh nhập viện trong tình trạng đau dữ dội, kéo dài, người mệt mỏi, đi tiểu rất ít. Với người khỏe mạnh có thể đi tiểu từ 1,5-2 lít/ngày, nhưng ông Q. chỉ đi tiểu khoảng 200ml/ngày. Bác sĩ Hữu chỉ định xét nghiệm, chụp CT phát hiện thận trái của ông Q. sưng to, ứ nước nhiều, trong khi đó thận phải teo nhỏ gần như mất chức năng thận. Chỉ số creatinin ghi nhận thời điểm đó tăng cao 667 µmol/L (chỉ số bình thường ở nam giới là 53-106 umol/L), độ lọc cầu thận (eGFR) xuống thấp chỉ còn 6 ml/phút/1,73 m2 (dưới 15 ml/phút/1,73 m2 là suy thận giai đoạn cuối).

“Qua hình ảnh CT, chúng tôi phát hiện nguyên nhân gây sưng, ứ nước, suy thận cấp độ 5 – độ nguy hiểm nhất ở thận trái là do kẹt 2 viên sỏi, một viên 7mm và viên 6mm ở trên thận, gây tắc nghẽn khiến nước tiểu không lưu thông được. Nếu không can thiệp kịp thời sẽ chuyển sang suy thận mạn, lúc đó người bệnh phải chạy thận nhân tạo lâu dài” – bác sĩ Hữu nói.

Để cứu thận cho ông Q., bác sĩ Hữu cùng êkip bác sĩ đã nội soi ngược dòng đặt ống sonde JJ vào niệu quản để giải phóng nước tiểu từ thận xuống. Nhờ đó, ngày đầu tiên, người bệnh đã được giải phóng hơn 3 lít nước tiểu, sang ngày thứ hai giải phóng gần 4 lít nước tiểu.

4 ngày sau, người bệnh hồi phục nhanh chóng, chỉ số creatinin ghi nhận 134 µmol/L, độ lọc cầu thận lên 47 ml/phút/1,73 m2, đưa thận về lại trạng thái an toàn. Hôm sau, ông Q. được xuất viện, bác sĩ lưu ý cho người bệnh cần chú ý theo dõi sức khỏe, tái khám định kỳ để đánh giá chức năng thận. Đồng thời, hẹn người bệnh tái khám sau 2-4 tuần để tiến hành phẫu thuật nội soi tán sỏi giải quyết nguyên nhân gốc rễ gây tắc nghẽn ở thận.

“Người bệnh có thận phải teo nhỏ gần như mất chức năng thận, chúng tôi đã nỗ lực hết sức để cứu một bên thận còn lại, giúp người bệnh thoát chạy thận. Sắp tới, người bệnh sẽ tiếp tục được tán sỏi, điều trị nội khoa để duy trì chức năng thận” – ThS.BS Phan Đức Hữu cho biết.

Gói ghém đồ đạc chuẩn bị rời viện về nhà, vợ chồng ông Q. không giấu được niềm vui trên gương mặt. Trong suốt những ngày nằm viện, các bác sĩ và điều dưỡng tại Khoa Tiết niệu, thường xuyên đến thăm khám, hỗ trợ chăm sóc và chúc mừng vợ chồng ông.

“Lúc đầu, tôi rất lo vì không biết liệu có thể giữ lại thận hay phải chạy thận nhân tạo. Lo thì lo vậy nhưng vẫn an tâm vì có các bác sĩ giúp tôi, đến nay sức khỏe của tôi được nâng lên, thận được giữ lại và tiến triển tốt. Tôi rất phấn khởi vì nhờ có y học hiện đại, có đội ngũ y bác sĩ giỏi, điều dưỡng rất tận tình chăm sóc, tôi mới hồi phục được kỳ diệu như vậy” – ông Q. nói và gửi lời cảm ơn đến các bác sĩ đã cứu chữa tận tình, giúp cho ông thoát cảnh chạy thận lâu dài.

Suy thận cấp là tình trạng tình trạng độ lọc cầu thận suy giảm đột ngột, khiến cho các chất điện giải, chất thải dư thừa không được đào thải ra ngoài. Có ba nhóm nguyên nhân gây suy thận cấp, gồm trước thận (sốc giảm thể tích như mất nước, mất máu, sốc tim, sốc nhiễm khuẩn; các nguyên nhân gây giảm khối lượng tuần hoàn khác); tại thận (bệnh cầu thận và bệnh của các mạch máu nhỏ trong thận, bệnh mô kẽ thận, bệnh ống thận); sau thận (tắc đường tiết niệu cao như sỏi đường tiết niệu, cục máu đông, khối u; tắc đường tiết niệu thấp như tắc niệu đạo, tắc ở cổ bàng quang, hội chứng bàng quang do thần kinh).

Sỏi tiết niệu (sỏi thận, sỏi niệu quản, sỏi bàng quang), là bệnh lý thường gặp tại Việt Nam và các nước Đông Nam Á. Thư viện Y học Quốc gia Mỹ ghi nhận Đông Nam Á là “vành đai sỏi” của thế giới, với tỷ lệ 5%-19%. Tại Việt Nam, ghi nhận khoảng 2%-12% dân số bị sỏi tiết niệu, trong đó sỏi thận chiếm 40%. Sỏi tiết niệu lớn thường gây ra cơn đau quặn thận, mệt mỏi, sức khỏe suy giảm và gây ra một số biến chứng như ứ nước ở thận, nhiễm khuẩn đường tiết niệu, suy thận cấp, suy thận mạn.

Theo bác sĩ Hữu, biến chứng của sỏi tiết niệu gây tắc nghẽn đường tiểu như trường hợp ông Q. là một trong những nguyên dẫn đến suy thận cấp, khiến thận suy giảm hoặc mất chức năng tạm thời. Nếu không được điều trị kịp thời, suy thận cấp có thể chuyển sang suy thận mạn, khiến thận có thể mất chức năng hoàn toàn, phải điều trị thay thế thận bằng lọc máu định kỳ hoặc ghép thận.

Bác sĩ lưu ý thêm người dân cần chú ý theo dõi sức khỏe và đến bệnh viện thăm khám để kịp thời phát hiện nếu có sỏi tiết niệu trong cơ thể, cần chú ý các yếu tố nguy cơ cao gây suy thận cấp như sỏi niệu quản hai bên hoặc sỏi niệu quản một bên trên thận, sỏi san hô, sỏi nhiều múi, sỏi niệu quản một bên và sỏi san hô bên đối diện…