Sau phẫu thuật cắt dương vật nhiễm trùng lúc trẻ, niệu đạo ông Q. dần xơ hóa, hẹp nghiêm trọng khiến ông đi tiểu khó khăn.
Ông L.N.Q. (91 tuổi, Đồng Nai) đi tiểu đêm 7-8 lần/đêm, tiểu lắt nhắt, tiểu không hết, phải rặn lâu, đau buốt, khó chịu. Tình trạng này đã diễn ra nhiều năm. Tiến sĩ bác sĩ Lê Phúc Liên, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho ông Q. xét nghiệm nước tiểu và chụp X-quang niệu đạo ngược dòng. Kết quả phát hiện ông bị nhiễm trùng đường tiểu do hẹp niệu đạo nghiêm trọng, nhỏ gấp 3 lần bình thường.
Để chụp X-quang niệu đạo ngược dòng đánh giá mức độ hẹp niệu đạo, bác sĩ Liên phải sử dụng ống 8 Fr (khoảng 2,5 mm) mới đưa qua được lỗ niệu đạo của người bệnh, trong khi đường kính lòng trong niệu đạo bình thường của nam giới là 20-30 Fr.
Theo bác sĩ Liên, ông Q. có tiền sử phẫu thuật cắt đoạn dương vật. Sẹo sau phẫu thuật dần xơ hóa theo thời gian gây hẹp lỗ ngoài niệu đạo khiến ông tiểu nhiều lần, tiểu khó, tiểu lắt nhắt, tiểu phải rặn lâu, nhiễm trùng tiểu tái phát.
Ông Q. kể hồi trẻ bị ngứa ở “vùng kín”, gãi nhiều dẫn đến nhiễm trùng. Đến bệnh viện địa phương điều trị, bác sĩ chỉ định cần phải cắt đoạn dương vật nhiễm trùng.
Bác sĩ cho biết thêm ngoài miệng niệu đạo, ông Q. còn có một đoạn hẹp niệu đạo khác do tuyến tiền liệt phì đại chèn ép vào.
Nếu đoạn hẹp không được xử lý, nước tiểu ứ đọng làm phát sinh nhiễm trùng tiểu kéo dài, thậm chí nhiễm trùng vào máu, đe dọa tính mạng. Ngoài ra, nước tiểu dồn ứ lâu ngày có thể trào ngược lên thận khiến thận ứ nước, dẫn đến suy thận ngược dòng.
Bác sĩ Liên chỉ định phẫu thuật mở rộng miệng lỗ niệu đạo kết hợp nội soi cắt đốt tuyến tiền liệt nhằm ngăn chặn nguy cơ hẹp niệu đạo về sau (do tuyến tiền liệt phì đại chèn ép). Do người bệnh đang dùng thuốc kháng đông điều trị rung nhĩ nên phải ngưng dùng thuốc trước phẫu thuật 2 ngày. Toàn bộ liệu trình mổ kéo dài trong 45 phút.
Hai ngày sau mổ, ông Q. đau nhẹ, nước tiểu trong, đi tiểu dễ dàng, không còn phải rặn lâu, tốc độ dòng tiểu mạnh; có thể ăn thức ăn lỏng, mềm; được xuất viện.
Bác sĩ Liên cho biết sau phẫu thuật 2-6 tuần, người bệnh sẽ gặp tình trạng khó nhịn tiểu, mắc tiểu phải đi ngay do cổ bàng quang được mở rộng. Tuy nhiên, sau khi vết mổ phục hồi, các tình trạng này sẽ không còn nữa.
Để tránh tái phát hẹp sau mổ, ông Q. cần theo dõi tia nước tiểu thường xuyên, nếu nhận thấy tia nước tiểu yếu đi, cần đến bệnh viện tái khám sớm. Ngoài ra, trong vòng 1 tháng sau phẫu thuật, ông cần ăn thức ăn mềm để tránh táo bón phải rặn mạnh hoặc tránh vận động mạnh, khiến vết mổ chảy máu.
Bác sĩ Liên cho biết hẹp niệu đạo là tình trạng niệu đạo bị thu hẹp, gây ra các triệu chứng tắc nghẽn dòng nước tiểu. Hẹp niệu đạo có thể xảy ra ở cả nam và nữ nhưng phổ biến hơn ở nam giới, nhiều hơn gấp khoảng 33 lần so với nữ giới. Nguyên nhân do ống niệu đạo của nam giới dài hơn, khoảng 18-20cm (nữ giới chỉ khoảng 3-4cm), nên dễ gặp tổn thương hơn.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hẹp niệu đạo: vô căn, do phẫu thuật, viêm nhiễm và chấn thương. Trong đó, nguyên nhân do chấn thương và do phẫu thuật (tương tự trường hợp của ông Q.) là thường gặp nhất.
Người bệnh hẹp niệu đạo thường gặp các triệu chứng như: tiểu rắt, tiểu lắt nhắt, tiểu nhiều lần, tiểu không hết bãi, tiểu khó, bí tiểu, tiểu phải rặn lâu, tia nước tiểu yếu, tiểu buốt. Nếu không điều trị, hẹp niệu đạo gây nhiễm trùng tiểu dai dẳng, tái phát nhiều lần; nguy cơ trào ngược nước tiểu lên thận gây suy giảm chức năng thận, nhiễm trùng thận, thậm chí nhiễm trùng máu đe dọa tính mạng.
Hiện có nhiều phương pháp điều trị hẹp niệu đạo như nong niệu đạo, xẻ lạnh niệu đạo, phẫu thuật tạo hình niệu đạo. Trong đó, nong và xẻ lạnh có hiệu quả thấp, nguy cơ tái phát hẹp cao. Phẫu thuật tạo hình niệu đạo là giải pháp điều trị tối ưu. Tùy vào vị trí, kích thước đoạn hẹp, bác sĩ lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp.
Bác sĩ Liên khuyến cáo người có các triệu chứng tắc nghẽn đường tiểu, đặc biệt nam giới có tiền sử chấn thương tầng sinh môn (vùng nằm giữa bìu và hậu môn), cơ quan sinh dục, phẫu thuật nội soi qua niệu đạo, nhiễm trùng đường tiểu tái phát nhiều lần, cần đến bệnh viện khám và điều trị sớm, tránh phát sinh biến chứng nguy hiểm sức khỏe.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
