Tuân thủ lối sống khoa học nhiều năm, anh Vũ, 30 tuổi, bất ngờ phát hiện bệnh ba nhánh mạch vành sau triệu chứng đau ngực, giảm khả năng gắng sức.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, đây là trường hợp trẻ tuổi nhất mắc bệnh ba nhánh mạch vành mà Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM tiếp nhận. Đáng lưu ý, bệnh không biểu hiện triệu chứng mà âm thầm phát triển trong nhiều năm, đến lúc phát hiện thì tổn thương đã ở mức độ nặng, phải đặt 6 stent để tái thông lòng mạch.

Anh Vũ duy trì thói quen ăn uống tốt cho tim, chơi thể thao đều đặn, không stress hay thức khuya. Gần đây anh cảm thấy khả năng gắng sức giảm, dễ mệt dù không tăng cường độ tập luyện. Trong lúc chơi cầu lông, anh đau nhói ngực trái, cơn đau lan ra hai tay và lên cổ. Anh dừng chơi 10 phút thì hết đau. Suốt ngày hôm đó thỉnh thoảng anh lại đau ngực, tần suất càng ngày càng rút ngắn. Một ngày sau tình hình không cải thiện, anh đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khám.

Giáo sư Nhân nhận định bệnh nhân trẻ tuổi, không hút thuốc lá hay lạm dụng rượu bia, sinh hoạt lành mạnh, khả năng mắc bệnh mạch vành không cao. Tuy nhiên, bác sĩ vẫn chỉ định chụp CT mạch vành, kết quả cả ba nhánh mạch máu chính nuôi tim đều hẹp nặng (80-95%). “Điều này khiến cả bác sĩ và bệnh nhân đều bất ngờ, vì trường hợp người dưới 40 tuổi bị tổn thương nặng hệ mạch vành là rất ít gặp”, Giáo sư Nhân nói.

Khai thác các yếu tố nguy cơ để tìm nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ nhận thấy người thân trực hệ của anh Vũ (gồm ông bà, bố mẹ, anh chị em ruột) không mắc bệnh tim. Anh cũng không có bệnh nền tăng huyết áp, đái tháo đường. Các xét nghiệm ghi nhận chỉ số LDL cholesterol (mỡ máu xấu) của anh lên đến 240 mg/dL, trong khi người bình thường < 100 mg/dL. Khảo sát di truyền học, phát hiện anh có 2 đột biến gen thể lặn, chẩn đoán tình trạng tăng cholesterol máu gia đình (FH), khiến cơ thể tăng sản xuất và giảm khả năng loại bỏ LDL cholesterol, dẫn đến nồng độ LDL cholesterol cao từ khi sinh ra.

LDL cholesterol dư thừa tích tụ trên thành động mạch, hình thành mảng xơ vữa. Khi mảng xơ vữa phát triển, lòng động mạch bị thu hẹp, lưu thông máu bị cản trở, gây ra các tình trạng nghiêm trọng như bệnh tim thiếu máu cục bộ mạn, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, suy tim. Trong bệnh cảnh nhồi máu cơ tim, khi khối lượng cơ tim hoại tử >40% thì nguy cơ tử vong là 100%, theo Giáo sư Nhân.

Êkíp hội chẩn, xác định phải đặt nhiều stent mới mở rộng được lòng mạch, không thể can thiệp một lần để tránh dùng lượng cản quang quá lớn ảnh hưởng chức năng thận. Bác sĩ làm thủ thuật lần một, đặt 4 stent vào các vị trí hẹp nhiều ở 3 động mạch, cải thiện lưu lượng máu cũng như triệu chứng đau ngực cho người bệnh. Ba tuần sau, anh Vũ được can thiệp lần thứ hai, đặt nốt 2 stent để tái thông hoàn toàn hệ mạch vành, ngăn ngừa nguy cơ hội chứng vành cấp gây nhồi máu cơ tim.

Bệnh nhân hồi phục nhanh, hết mệt, mức độ gắng sức cải thiện đáng kể. Ở cả hai thủ thuật, êkíp đều sử dụng kỹ thuật OCT (chụp cắt lớp kết quang nội mạch), giúp đo chính xác đường kính mạch máu và chiều dài tổn thương để chọn stent phù hợp, giảm nguy cơ tái hẹp trong năm đầu tiên xuống dưới 2%. Anh xuất viện sau hai ngày, được kê toa thuốc hạ LDL cholesterol để giảm nguy cơ biến cố tim mạch tái phát.

Theo Giáo sư Nhân, bên cạnh yếu tố di truyền, lối sống kém lành mạnh là nguyên nhân phổ biến gây bệnh mạch vành ở người trẻ. Để phòng ngừa bệnh, mỗi người nên tránh xa thuốc lá (bao gồm hút thuốc và hít khói thuốc thụ động), hạn chế thực phẩm ít dầu mỡ và các loại thức ăn làm tăng cholesterol xấu như thịt đỏ, thực phẩm chiên rán…, bổ sung rau xanh, trái cây để tăng chuyển hóa chất béo. Tập thể dục thường xuyên với cường độ vừa sức, giảm áp lực, tránh căng thẳng quá mức. Giữ cân nặng ổn định, tránh thừa cân béo phì. Kiểm soát tốt bệnh lý nền gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu. Kiểm tra sức khỏe định kỳ từ 6-12 tháng/lần.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi