Anh Quang (48 tuổi, Tây Ninh) nhập viện cấp cứu trong tình trạng đau bụng dữ dội, nôn ra chất màu đen. Bác sĩ chẩn đoán anh bị gan phình to do rối loạn chuyển hóa.

Sau vài tháng luôn thấy mệt mỏi, buồn nôn, khó tiêu, cảm giác đầy, căng bụng, khó chịu dù chỉ ăn rất ít, anh Quang đột nhiên đau dữ dội ở phần bụng trên bên phải, nhịp tim nhanh, nôn ra chất màu đen như bã cà phê, được đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ).

Kết quả các kiểm tra, xét nghiệm cấp cứu cho thấy các chỉ số huyết áp, đường huyết, men gan, mỡ máu tăng rất cao, gan nhiễm mỡ độ 3. Đặc biệt hình ảnh siêu âm hiển thị rõ gan của anh phình to, đường kính 17cm, tràn trong ổ bụng. Đường kính trung bình của gan ở người 18-66 tuổi khoảng 13.6-14.4cm. Bác sĩ chẩn đoán anh bị tiểu đường type 2 và gan to dẫn đến suy gan trên nền rối loạn chuyển hóa. Sau khi cấp cứu, kiểm soát đường huyết, điều trị sinh hiệu ổn định, người bệnh được chuyển về khoa Nội tiết – Đái tháo đường để tiếp tục theo dõi.

Biết bệnh, anh Quang cho biết “vô cùng ngạc nhiên” bởi anh không rượu bia, thuốc lá, sáng uống nước ép, trưa ăn ít tinh bột, tối ăn salad và trái cây, cắt dầu mỡ, kiêng thịt đỏ, ăn gạo lứt, yến mạch, tập thể dục đều. “Tôi luôn tin là tôi sống đúng, lành mạnh hơn rất nhiều người”, anh Quang chia sẻ.

TS.BS Trần Hữu Thanh Tùng, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, người bệnh bị gan nhiễm mỡ không do rượu trên nền tiểu đường type 2 và rối loạn chuyển hóa. Quá nhiều chất béo tích tụ trong gan, chiếm hơn 20% trọng lượng khiến gan bị tổn thương, gây ra triệu chứng gan to.

Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất cơ thể, có chức năng chuyển hóa, đào thải độc tố, sản xuất mật và lưu trữ các chất. Ngoài ra gan còn có chức năng tổng hợp các yếu tố đông máu, tổng hợp hormone, tổng hợp albumin… Khi gan to, chức năng gan bị rối loạn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng người bệnh. Tế bào gan bị tổn thương lâu ngày sẽ làm tăng nguy cơ phá hủy các cấu trúc gan. Nếu không được kịp thời phát hiện và điều trị người bệnh sẽ phải đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm, như nhiễm trùng trên phạm vi rộng, não gan (hôn mê gan), xơ gan, suy gan, ung thư gan…

Bác sĩ Tùng phân tích, anh Quang bị rối loạn chuyển hóa do hiểu sai về chế độ ăn. Việc anh sử dụng quá nhiều nước ép có đường, chế độ ăn quá ít đạm, ít tinh bột và chất béo khiến cơ thể không đủ dinh dưỡng dẫn đến rối loạn hormone và chuyển hóa. Việc tập thể dục cường độ cao nhưng ăn thiếu chất cũng khiến gan bị “kiệt sức”.

Tình trạng tiểu đường type 2 không kiểm soát cũng ảnh hưởng lớn tới gan. “Người bệnh không biết mình bị tiểu đường trước khi nhập viện cấp cứu do tin tưởng ăn uống lành mạnh”, bác sĩ Tùng nói. Tiểu đường và gan nhiễm mỡ (đặc biệt là thể không do rượu) thường song hành và tác động tiêu cực lẫn nhau, tạo thành vòng xoắn bệnh lý gây xơ gan hoặc ung thư gan. Hơn 60% người bệnh tiểu đường type 2 mắc gan nhiễm mỡ do đường huyết cao làm tăng chuyển hóa, tích tụ mỡ tại gan gây đề kháng insulin.

“Ăn uống kiêng khem quá mức sẽ phản tác dụng. Bất cứ chế độ ăn kiêng khắc nghiệt nào nếu kéo dài đều ảnh hưởng xấu đến sức khỏe”, bác sĩ Tùng nói.

Điều cấp thiết trước mắt là anh Quang phải kiểm soát đường huyết và lipid máu, thiết lập chế độ ăn uống lành mạnh, đảm bảo cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể, không kiêng khem một cách thiếu khoa học. Sau 1 tuần điều trị nội trú, đường huyết của anh Quang kiểm soát ở mức ổn định, men gan trở về ngưỡng an toàn tuy nhiên anh vẫn phải sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ và tái khám thường xuyên.

*Tên người bệnh đã thay đổi