Ông Bá (60 tuổi) đột ngột im lặng khi đang trò chuyện với người nhà, nửa người bên phải của ông bắt đầu liệt, nhập viện phát hiện đột quỵ.

Nhận thấy bất thường gia đình lập tức gọi tới khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ). Nghe những mô tả về tình trạng của người bệnh qua điện thoại, BS.CKI Cao Hoàng Thiện, khoa Cấp cứu, xác định khả năng cao ông Bá bị đột quỵ

Bác sĩ Thiện lập tức điều xe cấp cứu chuyên dụng và đã nhanh chóng tiếp cận thăm khám. Tại hiện trường, người bệnh không thể giao tiếp, liệt nửa người phải (sức cơ 0/5), liệt dây thần kinh số VII trung ương phải, huyết áp cao 170/90 mmHg.

Bác sĩ nhận định ông Bá bị đột quỵ giờ thứ nhất trong “thời gian vàng”. Đây là giai đoạn quyết định trong xử trí đột quỵ, bởi não bộ mất đi gần 2 triệu tế bào mỗi phút nếu vùng thiếu máu không được tái thông kịp thời.

Bác sĩ khởi động quy trình Code Stroke tại hiện trường, thông tin tình trạng của người bệnh về khoa, chuẩn bị sẵn các phương tiện ứng phó, mở sẵn lối đi riêng, bác sĩ chuyên khoa Nội Thần kinh đợi đón bệnh.

Ông Bá có tiền căn nhồi máu cơ tim, đã đặt stent năm 2022 và đang điều trị tăng huyết áp – những yếu tố nguy cơ cao của đột quỵ. Đội ngũ nhanh chóng thực hiện các xét nghiệm cấp cứu gồm đường huyết, điện giải đồ, men gan, chức năng thận, đông máu và chụp CT scan sọ não – đây là bước xác định nguyên nhân và loại đột quỵ để có phác đồ cấp cứu phù hợp.

Kết quả cho thấy người bệnh không có xuất huyết nội sọ và hình ảnh CT scan xác định nhồi máu não bán cầu trái, giờ thứ 1. Bác sĩ Thiện giải thích cho gia đình về phác đồ điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết (rtPA) giúp phá tan cục huyết khối trong lòng mạch, tái thông dòng máu lên não nếu sử dụng trong 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát. “Tiêm thuốc tiêu sợi huyết càng sớm, khả năng phục hồi vận động và ngôn ngữ càng cao, đồng thời giảm nguy cơ tàn phế”, bác sĩ Thiện cho biết.

Sau khi nghe giải thích từ bác sĩ, người nhà đồng ý điều trị tiêu sợi huyết. Ngay lập tức, bác sĩ Thiện chỉ định tiêm tiêu sợi huyết cho ông Bá theo phác đồ chuẩn.

Sau khi được can thiệp, sinh hiệu của ông Bá ổn định, tỉnh táo và được chuyển tới bệnh viện tuyến chuyên sâu để tiếp tục theo dõi sau tiêm tiêu sợi huyết. Đây là giai đoạn yêu cầu theo dõi sát sao nguy cơ xuất huyết và đánh giá mức độ cải thiện thần kinh.

Theo bác sĩ Thiện, thời gian là yếu tố sống còn trong cấp cứu đột quỵ. Khi bệnh nhân đến viện sớm, mở ra cơ hội dùng thuốc tiêu sợi huyết để tái thông mạch máu sớm. Nếu đến muộn, vùng não hoại tử lan rộng, người bệnh dễ bị liệt nặng, mất ngôn ngữ vĩnh viễn hoặc tử vong.

Bác sĩ Thiện cũng khuyến cáo người dân cần ghi nhớ dấu hiệu FAST gồm méo miệng (Face), yếu liệt tay chân (Arm), rối loạn ngôn ngữ (Speech), và gọi cấp cứu ngay lập tức (Time).

Thuốc tiêu sợi huyết là loại thuốc đặc hiệu dùng để điều trị đột quỵ do tắc mạch máu não. Thuốc hoạt động bằng cách kích hoạt plasminogen – chất có sẵn trong cơ thể, chuyển thành plasmin, enzyme có khả năng làm tan sợi fibrin, thành phần chính tạo nên cục máu đông. Khi cục huyết khối được phá vỡ, dòng máu được tái thông, giúp cứu các tế bào não đang thiếu oxy nhưng chưa tổn thương vĩnh viễn. Hiệu quả của tiêu sợi huyết phụ thuộc tuyệt đối vào thời gian. Lý tưởng nhất là dùng trong 60-90 phút đầu và không muộn hơn 4,5 giờ sau khởi phát.

Tuy nhiên, thuốc có nguy cơ gây biến chứng xuất huyết, đặc biệt là xuất huyết não, vì vậy chỉ được chỉ định khi bệnh nhân đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn an toàn, dựa trên xét nghiệm và hình ảnh học. Đây là phương pháp giúp tái thông mạch não bằng thuốc, và ở nhiều trường hợp, đây là cơ hội để tránh tàn phế lâu dài.