Mạch vành người đàn ông vặn xoắn và hẹp ngay “ngã ba đường”, bác sĩ phải dùng kỹ thuật đặc biệt để đặt stent hình chữ Y khai thông mạch máu.

Ngày 8/5, ThS.BS Trần Trung Kiên, Trung tâm Can thiệp Mạch, Trung tâm Tim mạch BVĐK Tâm Anh TP HCM cho biết, ông Tuân (75 tuổi, ngụ Tây Ninh) có tiền căn tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Đầu tháng 1/2024, ông xuất hiện triệu chứng đau ngực, khó thở nhiều, leo 5 bậc cầu thang phải dừng lại thở dốc. Bác sĩ nhận định đây là các dấu hiệu gợi ý tình trạng thiếu máu cơ tim biến chứng suy tim (chức năng co bóp của tim – EF còn 45%, ở người bình thường > 50%), chỉ định chụp mạch vành để tìm nguyên nhân.

Kết quả cho thấy động mạch liên thất trước hẹp 90% từ đoạn gần đến đoạn giữa, đoạn xa tắc hoàn toàn. Không chỉ vậy, ngã ba chia đôi động mạch liên thất trước và nhánh chéo lớn cũng hẹp nặng, vôi hóa và vặn xoắn rất nhiều, dự kiến gây khó khăn cho ê kíp trong quá trình nong mạch đặt stent.

Theo ThS.BS.CKII Võ Anh Minh, Trưởng đơn vị Can thiệp Mạch vành, Trung tâm Tim mạch, trước tiên cần giải quyết đoạn mạch liên thất trước bị tắc nghẽn, sau đó mới khơi thông chỗ chia đôi mạch vành. Vi ống thông và dây dẫn chuyên dụng được luồn vào đoạn mạch tắc, mở đường đưa bóng vào nong mạch, đặt được stent kích thước 2.75 x 48 mm vào đoạn xa động mạch liên thất trước.

Đối với mạch máu ngoằn ngoèo xoắn vặn tại chỗ chia đôi, dây dẫn thông thường không đi qua được. Ê kíp dùng loại dây dẫn “ưa nước” (trơn hơn rất nhiều để dễ luồn lách qua các đoạn mạch xoắn góc). Ngoài ra, vì mạch vành trái hẹp ngay “ngã ba đường”, nếu đặt stent vào động mạch liên thất trước sẽ đè ép nhánh mạch máu phụ bên cạnh làm tắc nhánh này. Bệnh nhân có thể ngưng tim bất cứ lúc nào.

Bác sĩ quyết định dùng kỹ thuật Culotte (sử dụng 2 stent tạo thành hình chữ Y để bao phủ toàn bộ chỗ chia nhánh). Đầu tiên, một stent được đặt vào nhánh bên. Tiếp đến, ê kíp nong bóng tại chỗ chia đôi bằng kỹ thuật Kissing Balloon để mở rộng tối ưu lòng mạch. Cuối cùng, stent thứ hai được đưa vào nhánh liên thất trước. Đoạn mạch từ thân chung đến đoạn giữa liên thất trước được phủ 1 stent kích thước 3.5 x 44 mm, mở lối cho dòng chảy trơn tru đưa máu đến nuôi cơ tim.

Siêu âm sau thủ thuật thấy stent nở tốt, áp sát thành mạch, giảm tối đa nguy cơ tái hẹp sau này. Ông Tuân hết khó thở, nặng ngực, trở lại sinh hoạt bình thường chỉ sau vài giờ và xuất viện ngay hôm sau.

Bác sĩ Minh thông tin, động mạch vành trái xuất phát từ xoang Valsalva trước trái, sau khi chạy một đoạn ngắn giữa động mạch phổi và nhĩ trái (gọi là thân chung mạch vành) sẽ chia ra thành hai nhánh: động mạch liên thất trước và động mạch mũ, sau đó từ các nhánh chính mạch vành tiếp tục chia ra các nhánh phụ với đường kính lớn.

Khi mạch vành bị hẹp nghẽn ngay vị trí “ngã ba đường”, ê kíp không thể can thiệp đặt stent theo cách thông thường (vì đặt stent vào nhánh này thì dễ làm tắc nhánh bên). Thay vì vậy, bác sĩ sẽ lựa chọn các kỹ thuật hiện đại như Cullotes, Crush, TAP…

Trong đó, Culotte là kỹ thuật tối ưu để can thiệp các trường hợp hẹp thân chung phức tạp hoặc chỗ chia đôi có góc chia hẹp hoặc trường hợp khó luồn dây dẫn vào nhánh bên do gập góc, xoắn vặn và nguy cơ rối loạn huyết động học, ngưng tim trong lúc thực hiện thủ thuật nếu mất nhánh bên.

Để giữ động mạch vành khỏe mạnh, phòng ngừa bệnh động mạch vành cũng như ngăn bệnh tiến triển nhanh hơn, mỗi người cần xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh (ưu tiên thực phẩm giàu chất chống oxy hóa giúp kháng viêm, bảo vệ mạch máu như ngũ cốc, các loại quả mọng, đậu, rau lá có màu xanh đậm…

Hạn chế tối đa thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, cholesterol, các món ăn được chế biến với nhiều muối, đường…), tập thể dục điều độ, duy trì cân nặng ở mức ổn định, kiểm soát huyết áp, hạn chế uống rượu bia, không hút thuốc lá, ngủ đủ giấc, kiểm tra sức khỏe định kỳ.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi