15 năm sống chung với “căn bệnh thế kỷ”, ông Ân còn phát hiện bị suy thận giai đoạn cuối, độ lọc cầu thận xuống đáy, may mắn được bác sĩ cứu thận, giúp thoát lọc máu.

Trên băng ghế chờ, ông Ân (55 tuổi, Đồng Tháp) dõi theo bảng điện tử, chờ đến lượt tái khám ở khoa Nội thận – Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Cô con gái cạnh bên, không rời ba nửa bước.

15 năm sống chung với “căn bệnh thế kỷ HIV”, niềm động viên lớn nhất để ông Ân mạnh mẽ chiến đấu với bệnh tật là gia đình và cô con gái nhỏ.

Nhiễm HIV do tai nạn nghề nghiệp, căn bệnh phá hủy hệ miễn dịch, khiến cơ thể ông Ân trở nên yếu dần. Năm ngoái, ông Ân tự uống thuốc nam truyền miệng trên mạng xã hội, sau một thời gian khiến cơ thể bị phù nề, mệt mỏi nhiều hơn.

Cuối tháng 11/2024, ông được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh trong tình trạng suy kiệt, độ lọc cầu thận đã “xuống đáy” chỉ còn 7 ml/phút/1.73m2 (<15 ml/phút/1.73m2 là suy thận giai đoạn cuối), cần phải lọc máu, cộng với tình trạng thiếu máu rất nặng, chỉ số Hemoglobin (Hb) dưới 7 g/dL, cơ thể người bệnh rất yếu.

“Chức năng thận của người bệnh suy giảm nghiêm trọng, cần phải lọc máu để duy trì sự sống. Người bệnh “gõ cửa” bệnh viện khác nhưng bị từ chối, cuối cùng chọn đến với Tâm Anh”, TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận – Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nói.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM có bố trí phòng lọc máu riêng cho người bệnh HIV để đảm bảo an toàn, tránh nguy cơ lây nhiễm cho những người bệnh khác. Ông Ân cũng được mở cầu nối động tĩnh mạch tự thân (AVF) tạo luồng thông đưa máu từ động mạch sang tĩnh mạch về tim để sẵn sàng chạy thận lâu dài tại bệnh viện. Đây là là loại đường vào mạch máu có độ bền lâu nhất. Khi động mạch và tĩnh mạch được nối với nhau, máu qua tĩnh mạch nhiều hơn, áp lực trong tĩnh mạch sẽ tăng lên, khiến thành tĩnh mạch chắc khỏe. Khi đó, chích kim lọc máu sẽ dễ dàng hơn, và có thể lặp lại được nhiều lần cho quá trình lọc máu. Phương pháp này có nhiều ưu điểm, như lưu lượng máu tốt, ít nhiễm trùng và ít hình thành máu đông gây tắc nghẽn.

Tuy nhiên, khó khăn trong quá trình lọc máu với người bệnh HIV là có rất nhiều nguy cơ biến chứng như dễ bị nhiễm trùng do có hệ miễn dịch yếu, có thể gây chảy máu, đông máu hoặc phản ứng với các chất được sử dụng trong quá trình lọc máu.

“Bệnh của ông Ân lúc vào viện đã quá nặng, nhưng chúng tôi đã tìm ra được hy vọng để cứu thận cho ông, kéo dài thời gian điều trị nội khoa, trì hoãn lọc máu. Vì nếu lọc máu cấp cứu sẽ phải đặt đường vào mạch máu trung tâm, phương pháp này gây nhiều biến chứng, nhất là đối với ông Ân do nồng độ chất độc trong cơ thể quá cao, cộng với thiếu máu nặng, dễ chảy máu khi làm thủ thuật”, bác sĩ Dung nói.

Ban đầu, các bác sĩ cố gắng đặt mục tiêu kéo dài thời gian điều trị nội trú nhằm đủ thời gian cho người bệnh mổ cầu tay (AVF) để lọc máu định kỳ, thông thường là 6 tuần. Nhưng với sự nỗ lực của bác sĩ Dung đã điều trị, truyền máu cho người bệnh qua màng lọc bạch cầu, dần dần chức năng thận của ông Ân đã hồi phục, vượt ngoài mong đợi của người bệnh và cả đội ngũ nhân viên y tế.

Suốt 8 tháng qua, bác sĩ Dung đã lên phác đồ điều trị bảo tồn thận (sử dụng thuốc) cho ông Ân, kết hợp với dùng thuốc kháng virus, kiểm soát huyết áp và đạm niệu nhằm kéo dài thời gian chưa phải lọc máu. May mắn nhờ đáp ứng phác đồ điều trị của bác sĩ, chỉ sau 7 tuần điều trị, chức năng thận của ông Ân đã cải thiện, độ lọc cầu thận từ 7 ml/phút/1.73m2 đã tăng 15 ml/phút/1.73m2, thoát lọc máu. Mới đây ông đến tái khám, chỉ số lọc cầu thận đã cải thiện tốt hơn, lên 17 ml/phút/1.73m2, suy thận về giai đoạn 4.

“Cảm ơn bác sĩ đã nỗ lực cứu chữa cho tôi, đội ngũ y bác sĩ đã tận tình chăm sóc, không e ngại việc tôi mắc căn bệnh HIV”, ông Ân xúc động, nói thời gian qua luôn tuân thủ lời dặn của bác sĩ, có chế độ ăn uống lành mạnh, không được tự ý bỏ thuốc để dùng thuốc nam không rõ nguồn gốc, quan trọng nhất là luôn giữ vững tinh thần để chiến đấu với bệnh tật “vì bản thân, vì gia đình và con cái”.

15 năm sống chung và chiến đấu với bệnh luôn có gia đình kề cận, ông Ân cho biết gia đình chính là động lực để không ngừng cố gắng, “sự hỗ trợ của người thân đã vực tinh thần, giúp tôi sống tích cực để chiến đấu với bệnh tật”. Những ngày sức khỏe suy sụp, chán ăn, buồn nôn, người thân chia nhỏ bữa ăn, ăn lỏng, giúp ông ăn uống từng chút một. Quần áo, đồ vải dính dơ phải gột nước cho sạch bớt trước khi ngâm Javen 0,1-0,5% trong 30 phút rồi giặt lại bằng xà phòng. Đồ dùng như khăn tắm, khăn mặt, bàn chải đánh răng, dao cạo, cái nạo lưỡi, đồ làm móng tay, kim tiêm… đều dùng riêng. Ông Ân luôn ý thức giữ gìn cho gia đình, người thân và cộng đồng.

Theo bác sĩ Dung, nhiễm HIV có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận, khoảng 30% người nhiễm HIV có thể mắc bệnh thận, theo Hiệp hội Quốc tế các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc AIDS. Nguy cơ mắc bệnh thận càng cao nếu người bệnh có lượng virus HIV cao trong máu, có số lượng tế bào CD4 thấp (tế bào miễn dịch giúp chống lại HIV và bệnh tật), kèm theo các bệnh tiểu đường, cao huyết áp, viêm gan C hoặc đã từng sử dụng lâu dài các loại thuốc gây hại cho thận (nhóm thuốc chống viêm không steroid – NSAIDs và các thuốc giảm đau khác).

HIV có thể gây tổn thương nephron (đơn vị lọc) trong thận, làm giảm hiệu quả lọc máu, hoặc có thể xâm nhập trực tiếp vào tế bào thận.

Bác sĩ Dung cho biết, hầu hết người mắc bệnh thận ở giai đoạn đầu thường không xuất hiện triệu chứng, do đó nếu bị nhiễm HIV cần đến bệnh viện làm các xét nghiệm kiểm tra bệnh thận và theo dõi thường xuyên các chỉ số về thận.

Bác sĩ lưu ý thêm, người nhiễm HIV có thể giảm nguy cơ mắc bệnh thận bằng cách kiểm tra huyết áp thường xuyên và giữ huyết áp ổn định, dùng thuốc điều trị HIV đúng theo chỉ định, kiểm soát đường huyết (với người mắc đái tháo đường) và tuyệt đối tuân thủ lời dặn của bác sĩ trong sử dụng thuốc để tránh gây hại cho thận.

“Chúng tôi đã gặp nhiều trường hợp người bệnh nhiễm HIV tự ý dùng thuốc nam không rõ nguồn gốc, phải nhập viện trong tình trạng rất nặng. Do đó, người bệnh nhiễm HIV tuyệt đối không sử dụng thuốc nam không rõ nguồn gốc để tránh gây hại cho thận. Hiện tại, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM đã bố trí phòng và máy lọc riêng cho người nhiễm HIV, tạo điều kiện cho người bệnh được điều trị, hồi phục sức khỏe”, TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung nói.