Áp lực với chế độ ăn kiêng cho người bị đái tháo đường, không ít người bệnh bỏ chế độ ăn kiêng hoặc bỏ bữa; thậm chí, nhiều người sợ đi tiệc hay gặp bạn bè.
Ông H.V.P. (70 tuổi, An Giang) được điều trị vết chai chân phải bị hoại tử tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM. Trong thời gian điều trị, ông thường cáu giận, buồn, dễ khóc mà không rõ lý do. Sau 2 tuần điều chỉnh đường huyết và cắt lọc, vết thương của ông P. lành lặn, ông được về nhà.
Bị đái tháo đường từ năm 2013, ông P. không dám ăn các loại trái cây ngọt như: sầu riêng, thơm, mít… và bánh ngọt, kẹo, mứt. Ông cũng tuyên bố với “chiến hữu” là ông bỏ nhậu, không uống bia, rượu nữa và ngày càng ít họp mặt bạn bè. Lâu dần, ông chán ăn, ăn không ngon miệng; đặc biệt, ăn vào buổi chiều, ông thường bị nôn mửa. Đến khuya, ông đói bụng nên thường ăn cháo hoặc bún khiến đường huyết tăng.
Nằm trên giường bệnh, ánh mắt nhìn xa xăm, ông P. nhớ lại những khoảnh khắc thư giãn khi ở nhà. Mỗi ngày, ông thường đi xe máy hơn 5km để tới quán cà phê quen, dành 1 tiếng để nhâm nhi tách cà phê đen pha đường ăn kiêng. Ông cho biết đó là khoảng thời gian thư thái nhất của ông.
Cũng chật vật ăn kiêng, chị H.Y.N. (32 tuổi, Bình Dương) cho biết từ khi bị bệnh đái tháo đường vào năm 2021, chị “nói không” với trà sữa, bánh kẹo và hạn chế ăn cơm, bánh mì trắng… “Tôi tưởng chỉ cần kiêng 1 thời gian như chế độ ăn giảm cân, nhưng không ngờ tôi phải kiêng ăn các món mình thích cả đời. Kiêng được 1 năm, chịu hết nổi nên tôi không kiêng cữ nữa”, chị nói.
Thời điểm mắc bệnh cũng là lúc chị N. và chồng lên kế hoạch sinh con, nhưng chờ mãi không có tin vui. Chị từng chuyển phôi 3 lần nhưng không hiệu quả. Khi tới BVĐK Tâm Anh TP.HCM khám, bác sĩ phát hiện đường huyết của chị N. cao gây khó khăn trong việc thụ thai.
Bà N.T.L. (60 tuổi, Lâm Đồng) cũng nhập viện điều trị tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM do nổi nhọt ở mông áp xe, hoại tử. Bà bị đái tháo đường 15 năm nay nhưng những năm đầu, vì thèm đồ ngọt nên bà gặp nhiều khó khăn trong việc kiểm soát đường huyết. Về sau, để bảo vệ sức khỏe, bà đã nỗ lực vượt qua cám dỗ “thèm ngọt”.
Bà L. cho biết dù rất thèm sầu riêng nhưng 15 năm qua chưa 1 lần nào bà dám ăn, chỉ ăn hạt sầu riêng luộc “có hương thơm của sầu riêng cho đỡ thèm, mà không làm tăng đường huyết”.
“Ngoài tuân thủ uống thuốc và tái khám định kỳ, tôi còn ăn uống rất khoa học theo lời dặn của bác sĩ”, bà L. chia sẻ.
Tiến sĩ bác sĩ Trần Hữu Thanh Tùng, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, cho biết việc thay đổi chế độ dinh dưỡng ở người đái tháo đường dễ bị áp lực tâm lý, tương tự như người người ăn kiêng để giảm cân trong thời gian dài.
Những người mắc bệnh đái tháo đường có nguy cơ bị trầm cảm cao gấp 2-3 lần so với những người không mắc bệnh đái tháo đường nhưng chỉ 25%-50% số người mắc bệnh đái tháo đường bị trầm cảm được chẩn đoán và điều trị. Phần lớn nguyên nhân do trong quá trình điều trị, người bệnh chán nản, lo lắng, thất vọng với việc kiểm soát đường huyết. Đặc biệt, nhiều người bị áp lực tâm lý khi phải ép mình tuân thủ chế độ ăn uống nghiêm ngặt cho người đái tháo đường.
Bác sĩ Tùng cho biết ở thời gian đầu chẩn đoán bị đái tháo đường, người bệnh thường siết chế độ ăn một cách nghiêm ngặt, ăn uống kiêng khem tối đa để đạt được đường huyết mục tiêu, tuy nhiên sau một quá trình điều trị, nhiều người bệnh không chịu nổi áp lực do chế độ ăn qua nghiêm ngặt nên buông thả, ăn uống thoải mái. Điều này ảnh hưởng xấu đến đường huyết và kết quả điều trị. Một số người bệnh rơi vào tình trạng căng thẳng, stress, trầm cảm rồi cảm thấy buồn, cô đơn, mất hứng thú với sở thích, ăn quá nhiều hoặc chán ăn, khó ngủ, hoặc ngủ nhiều, khó tập trung, mệt mỏi, cáu kỉnh, lo lắng, tuyệt vọng…
Bác sĩ Tùng giải thích chế độ ăn cho người đái tháo đường không hẳn là chế độ ăn dành riêng cho người đang bị bệnh đái tháo đường, mà còn là chế độ ăn lành mạnh, tốt cho sức khỏe. Việc thay đổi chế độ ăn được xem như cách tạo thói quen tốt cho sức khỏe.
“Kiểm soát lượng carbohydrate nạp vào hàng ngày là việc cơ bản nhất nhưng cũng là căng thẳng nhất với người đái tháo đường, nhiều người bệnh phải cắt hẳn những món ăn ưa thích từ trước và chuyển sang chế độ ăn với thực thẩm ít carbohydrate hơn, ít vị ngọt hơn, người bệnh khó chịu, khó thích nghi, ảnh hưởng tâm lý”, bác sĩ Tùng cho hay.
Theo bác sĩ Tùng, yếu tố ảnh hưởng chủ yếu lên HbA1c (chỉ số đường huyết trung bình trong 2-3 tháng) của người bệnh trong chế độ ăn là tổng lượng carbohydrate nạp vào hàng ngày. Khi đã nắm được lượng carbohydrate có thể sử dụng dựa trên cân nặng và tình trạng hoạt động thể lực, người bệnh đái tháo đường có thể tính toán ăn đa dạng thực phẩm với nhiều cách chế biến khác nhau tạo món ăn hấp dẫn và ngon hơn trong phạm vi lượng carbohydrate được phép ăn vào hàng ngày.
Hiện nay, hàm lượng carbohydrate trong từng loại thực phẩm rất dễ tìm kiếm trên internet, với việc khống chế lượng carbohydrate trong ngày không vượt mức, nhưng người bệnh vẫn có thể sử dụng thực phẩm ưa thích một cách chừng mực có thể giúp người bệnh đái tháo đường phần nào giải tỏa tâm lý từ việc ăn uống trong suốt thời gian điều trị bệnh kéo dài.
“Chế độ ăn uống lành mạnh không chỉ góp phần kiểm soát tốt đường huyết, còn giúp phòng các bệnh khác như: mỡ máu, tim mạch, thừa cân, béo phì… Thay đổi chế độ ăn uống lành mạnh hơn tạo một thói quen tốt cho sức khỏe. Nếu người bệnh đái tháo đường gặp khó khăn trong chế độ dinh dưỡng nên đến gặp bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường để được tư vấn”, bác sĩ Tùng khuyến nghị.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
