Anh H.P.K. (25 tuổi, Cần Thơ) đau đầu dữ dội, nôn ói, nhìn mờ, sưng mắt phải, nhập viện cấp cứu, bác sĩ phát hiện viêm đa xoang nhầy mủ đã biến chứng.

Anh K. cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khi các triệu chứng này không cải thiện sau 4 ngày điều trị nội khoa tại địa phương. Anh K. cho biết, anh không có tiền sử viêm xoang. Tuy nhiên, đợt này, các triệu chứng đến dồn dập, liên tục. Đầu tiên, anh K. sốt, nghẹt mũi; sau đó đau đầu dữ dội và liên tục, nôn ói, mắt phải sưng to, nhìn mờ.

Kết quả nội soi tai mũi họng, khám lâm sàng ghi nhận niêm mạc mũi anh K. phù nề, khe giữa xuất tiết dịch nhầy mủ, vẹo vách ngăn, polyp mũi, vòm đọng dịch nhầy mủ, họng sung huyết, hai dây thanh phù nề, giới hạn vận nhãn các hướng nhìn lên, trên ngoài và trên trong.

Kết quả chụp CT-Scan ghi nhận anh K. dày niêm mạc xoang hàm, sàng, trán, bướm hai bên; tụ dịch xoang bướm 2 bên và sàng phải; lỗ ngách hai bên bị tắc. Ngách mũi giữa 2 bên bị lấp bởi mô mềm, theo dõi polyp, vách ngăn mũi vẹo phải. Kết quả chụp MRI cho thấy hốc mắt anh K., cơ chéo trên bên phải kích thước lớn nhẹ, da mô dưới da vùng mí mắt phải dày nhẹ, bắt thuốc cản quang mạnh, khả năng do viêm.

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Cố vấn Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chẩn đoán người bệnh viêm đa xoang nhầy mủ đã biến chứng viêm tổ chức hốc mắt phải, cần theo dõi sát; polyp mũi, vẹo vách ngăn; viêm họng. Anh K. được chỉ định nhập viện theo dõi, điều trị phù hợp.

“Viêm đa xoang nhầy mủ đã biến chứng, điều trị nội khoa kém đáp ứng, cần phẫu thuật sớm để loại bỏ ổ viêm, dẫn lưu mủ, khai thông các xoang bị bít tắc. Nếu không, ổ viêm lan rộng, tiếp tục gây biến chứng ổ mắt, nguy cơ ảnh hưởng nội sọ”, giáo sư Chung Thủy nói.

Theo giáo sư Chung Thủy, viêm đa xoang nhầy mủ là tình trạng các hốc xoang nhiễm trùng kéo dài, tích tụ dịch mủ đặc, gây bít tắc và tổn thương niêm mạc xoang. Nhiễm trùng đang lan rộng, viêm xoang biến chứng nên người bệnh đau đầu dữ dội, sưng mắt, giảm thị lực,… Nếu không điều trị kịp thời, triệt để, người bệnh có nguy cơ áp xe mắt, viêm màng não, viêm tĩnh mạch xoang hang, nhiễm trùng lan theo đường máu gây nhiễm trùng huyết, đe dọa tính mạng. Anh K. được phẫu thuật mũi xoang sau 2 ngày điều trị nội trú tại Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP. HCM.

Giáo sư Chung Thủy chỉ định kết hợp hệ thống định vị (AI Neuro-Navigation Curve BrainLAB) ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hệ thống nội soi để phẫu thuật mở xoang hàm, sàng, trán, bướm cho anh K., chỉnh hình vách ngăn mũi.

Trước cuộc mổ, hình ảnh chụp MRI của anh K. được tải lên hệ thống nhằm tái tạo “bản đồ” xoang. Đồng thời, hệ thống kết nối, tích hợp tương thích cấu trúc xoang người bệnh với hình ảnh MRI, tạo hình ảnh thực cho bác sĩ quan sát trên màn hình. Từ đó dẫn đường cho bác sĩ tiến vào xoang, đảm bảo độ chính xác, tránh chạm vào vùng nguy hiểm hốc mắt, sàn sọ, hạn chế tối đa biến chứng.

Đầu tiên, giáo sư Chung Thủy chỉnh hình vách ngăn mũi qua nội soi. Sau đó, giáo sư Chung Thủy tiến vào xoang hàm, thấy nhiều mô viêm và polyp, lấy sạch các mô viêm và cắt polyp xoang hàm, mở rộng lỗ thông xoang. Ekip tiến vào xoang trán, ghi nhận khối mủ đặc và polyp chiếm toàn bộ xoang, gây tắc nghẽn hoàn toàn. Ekip dẫn lưu sạch khối mủ đặc ra khỏi xoang trán người bệnh.

Tiếp cận xoang sàng, giáo sư Chung Thủy thấy niêm mạc sàng phù nề, gồ ghề, dấu hiệu viêm lâu ngày. Cắt bỏ mô viêm ở xoang sàng, ekip tiến vào xoang bướm gần sát hốc mắt. Tại đây, ekip thấy khối mủ đặc và polyp, dẫn lưu mủ, lấy ra khối mủ đường kính 5cm; đồng thời cắt polyp.

“Đi đến xoang nào cũng có mủ đặc và polyp, từ xoang hàm, sàng, trán, bướm. Khối mủ lớn nhất nằm ở xoang bướm vị trí sâu và sát ổ mắt và nền sọ, bít tắc, chèn ép hốc mắt. Chính vì vậy, điều trị nội khoa không đáp ứng, không mổ không thể lấy những khối mủ đặc này”, giáo sư Chung Thủy nói.

Cuối cùng, giáo sư Chung Thủy kiểm tra lại các xoang, đặc biệt trần xoang sàng sát nền sọ, thành ngoài xoang bướm sát ổ mắt, đảm bảo lấy sạch mô viêm và polyp, rửa sạch các xoang. Đồng thời, mủ xoang hàm bên trái được gửi xét nghiệm cấy vi sinh để xác định vi khuẩn gây bệnh và kháng sinh đồ phù hợp.

Hậu phẫu, anh K. sức khỏe ổn định, hồi phục tốt, xuất viện sau 2 ngày. Tái khám, người bệnh không còn đau đầu, còn nghẹt mũi nhẹ, tiếp tục điều trị nội khoa và duy trì tái khám. Anh K. được giáo sư Chung Thủy hướng dẫn vệ sinh mũi hàng ngày bằng nước muối sinh lý để thông thoáng các lỗ thông xoang, đồng thời hạn chế tiếp xúc khói bụi, môi trường ô nhiễm.

Giáo sư Chung Thủy cho biết, viêm xoang không chẩn đoán và điều trị kịp thời có thể gây viêm tổ chức hốc mắt, áp xe quanh mắt, viêm dây thần kinh thị giác sau nhãn cầu, nặng hơn có thể biến chứng nội sọ. Triệu chứng của viêm xoang đã biến chứng là hốc mắt sưng; đau ở mắt; mí mắt nặng, rũ xuống; thay đổi thị lực; trán sưng; sốt; đau đầu như búa bổ.

Chưa kể viêm xoang còn có thể gây biến chứng mù mắt. Người có nguy cơ cao gồm người bệnh viêm xoang do nấm và có miễn dịch yếu như mắc tiểu đường, không kiểm soát đường huyết tốt, chủ quan không điều trị viêm xoang.

“Trường hợp này, người bệnh trẻ nhưng diễn tiến viêm xoang biến chứng xảy ra khá nhanh. Nhiều khả năng trước đó từng xuất hiện các triệu chứng viêm xoang nhưng bị bỏ qua, không phát hiện và điều trị triệt để khiến ổ viêm âm thầm tiến triển”, giáo sư Chung Thủy nói.

Giáo sư Chung Thủy khuyến cáo nếu có những triệu chứng sốt; nghẹt mũi, sưng trán, sưng mắt, nhìn mờ, người bệnh cần đi khám ngay chuyên khoa Tai Mũi Họng để bác sĩ chẩn đoán, điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng.

Ngoài ra, để phòng ngừa viêm xoang biến chứng, nên tránh các yếu tố gây bệnh như virus cảm cúm, tiêm vaccine phòng cúm. Hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng như lông động vật, phấn hoa, hóa chất. Giữ ấm mũi xoang, không hút thuốc lá, tăng cường hệ miễn dịch, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, vận động mỗi ngày. Rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn thường xuyên, khám sức khỏe định kỳ.